W Krakowie udostępniono przedmioty, które przez ponad trzy stulecia pozostawały ukryte w kryptach katedry w Łowiczu. W Skarbcu Koronnym Zamek Królewski na Wawelu można zobaczyć unikatowe zabytki należące do prymasów Polski, w tym złoty pierścień z największym szafirem w polskich zbiorach muzealnych.
Ekspozycja „Skarby z Łowicza” potrwa do 28 czerwca 2026 roku i stanowi pierwszą publiczną prezentację znalezisk odkrytych podczas badań archeologicznych prowadzonych przez dr Monikę Kamińską i Łukasza Majchrzaka w Parafia Katedralna Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja.
Wśród wydobytych obiektów znalazły się pierścienie, sygnety, krzyżyki i szpile, elementy wyposażenia grobowego prymasów. To drobne formy, ale wykonane z dużą precyzją, charakterystyczną dla siedemnastowiecznego rzemiosła jubilerskiego.
Najcenniejszym z nich jest złoty pierścień z szafirem należący do arcybiskupa gnieźnieńskiego, prymasa Polski Wacław Leszczyński. Kamień, o wadze około 17–18 karatów, został prawdopodobnie oszlifowany we Francji lub we Włoszech z surowca pochodzącego z Birmy. Cały pierścień waży 12,54 g, z czego 8,94 g stanowi złoto wraz z emalią.
Zgodnie z opinią gemmologa badającego obiekt jego wartość ze względu na udokumentowaną historię jest bezcenna.
Symbol rangi i władzy
Odnalezione przedmioty miały znaczenie nie tylko estetyczne. Były wyraźnym podkreśleniem pozycji prymasów, którzy w dawnej Rzeczypospolitej należeli do najważniejszych osób w państwie.
Arcybiskupi gnieźnieńscy pełnili funkcję prymasa Królestwa Polskiego, a później także Wielkiego Księstwa Litewskiego. Byli drugą osobą po królu, a w czasie bezkrólewia przejmowali władzę jako interrex – sytuacja ta miała miejsce jedenaście razy. Przewodniczyli również obradom senatu i uczestniczyli w życiu politycznym kraju.
Jak podkreślają organizatorzy, odkrycie tak wysokiej klasy zabytków sztuki złotniczej podczas badań archeologicznych należy do rzadkości. Znaleziska pochodzą m.in. z pochówków prymasów, w tym kuzynów Andrzeja i Wacława Leszczyńskich.
Ekspozycja na Wawelu
Wawelska ekspozycja została przygotowana jako opowieść o spotkaniu archeologii i historii sztuki. Wydobyte z krypt przedmioty prezentowane są nie tylko jako element dawnych rytuałów pogrzebowych, ale przede wszystkim jako dzieła sztuki.
Zastosowana aranżacja z wykorzystaniem światła i luster pozwala wydobyć detale złotniczej pracy oraz blask kamieni. Wybrane obiekty, w tym krzyżyki o dekoracji dwustronnej czy krzyż relikwiarzowy, można oglądać z obu stron oraz z bliska przyjrzeć się ich konstrukcji.
To pierwsza okazja, by zobaczyć te zabytki poza miejscem ich odnalezienia.
Te artykuły mogą Cię zainteresować:
Ranking QS 2026 ujawniony. W tych dziedzinach UJ jest w światowej czołówce
Sprzęty z PRL-u jak wehikuł czasu. Wyjątkowa wystawa w krakowskim muzeum [ZDJĘCIA]
Po latach planów jest decyzja. Kraków wybuduje halę przy Monte Cassino
Fot. Adam Golec, Zamek Królewski na Wawelu
Fot. Adam Golec, Zamek Królewski na Wawelu
Fot. Adam Golec, Zamek Królewski na Wawelu
