Skąd gotycka wieża przy kościele Witowie? To średniowieczna baszta obronna [ZDJĘCIA]

Baszta przy kościele w Witowie to jeden z najwcześniejszy elementów obwarowań gotyckiego opactwa. Norbertanie, którzy pojawili się w okolicach Piotrkowa już w XII wieku, założyli tu klasztor. Dzięki wsparciu kolejnych polskich władców i książąt, mogli rozbudować swoją siedzibę. W Witowie w późnym średniowieczu powstały mury obronne z basztami. Jedna z nich to właśnie witowska dzwonnica. Budowa datowana jest na 1470 rok.

Klasztor z kościołem w Witowie ufundowany został prawdopodobnie w 1179 r. przez Wita z Chotla, herbu Janina, biskupa płockiego. Pierwszym opatem norbertanów wymienionym w archiwaliach był opat Tomasz (1212 r.) a następnie opat Grzegorz (1224 i 1227).

https://trybunalski.pl/wiadomosci/istniala-tu-kultowa-ksiegarnia-piotrkowianie-kupowali-w-niej-przez-dziesieciolecia-zdjecia/Pz63RCVPeSuNt1yBjs6v

Od obronnej baszty do kościelnej dzwonnicy

Basztę obronną, czyli budowlę pełniącą później rolę dzwonnicy kościelnej, wzniesiono około 1470 roku wraz z całym systemem obwarowań. Stało się to staraniem opata klasztoru norbertanów Marcina herbu Jelita z Koźlerogów Koziorowskiego.

System warowny klasztoru powstał dzięki przychylności możanowładców. W czasie gdy w Piotrkowie Trybunalskim odbywały się zjazdy sejmów walnych, w witowskim klasztorze przebywali polscy królowie. Witowskie opactwo norbertanów było niegdyś jednym z najzamożniejszych klasztorów w Polsce.

Gotycka baszta została przebudowana w XVII w. Budowla straciła swą pierwotną, obronną funkcję, stając się przykościelną dzwonnicą. Zamurowano wówczas przelotowy otwór bramny w przyziemiu, a w górnej kondygnacji umieszczono dwa dzwony. Oba zostały odlane w XVII w. Modernizację opactwa zlecił przeor Jakub Rychlewicz.

W epoce baroku obiekt otrzymał nowy hełm blaszany o podwójnym spływie, nawiązujący formą do wież kościelnych i sygnaturki. Do wnętrza, obok wcześniejszych dwóch dzwonów wprowadzono trzeci, datowany na 1759 r.

Po rozbiorze Polski w 1797 r. obiekt wraz z pozostałymi dobrami klasztornymi poddano sekularyzacji i wcielono do Ekonomii Rządowej Piotrków. Klasztor użytkowany był przez cały czas przez norbertanów na zasadzie dzierżawy.

Po zniesieniu zakonu w 1819 r. dzwonnica podzieliła los pozostałych, opuszczonych przez zakonników zabudowań. Do prac remontowych przystąpiono dopiero po 1841 r. W czasie tych prac prawdopodobnie podniesiono wieżę o jedną kondygnację i założono nowy hełm nakryty gontem.

Ukazem carskim obiekt wraz z pozostałymi dobrami klasztornymi nadano na prawach majoratu, generałowi Mikołajowi Korf, który wydzierżawił majątek rodzinie Miniszewskich.

Kolejne prace renowacyjne przeprowadzono w 1902 r. przez proboszcza Adama Suchanka. W 1910 r. staraniem ks. Bronisława Jaskulskiego zawieszono we wnętrzu kolejny dzwon. W czasie pierwszej wojny światowej jednak wszystkie dzwony zostały zdjęte i zarekwirowane przez "C-K Austryjacką Komendę Obwodową w Piotrkowie". W 1924 r. zamontowano dwa nowe dzwony.

https://trybunalski.pl/wiadomosci/jedna-u-jezuitow-druga-u-bernardynow-komu-patronuja-piotrkowskie-madonny-zdjecia/ghn8um0gE59PQDYQrmLw

Średniowieczne pamiątki w klasztorze norbertanów

Budynek baszty został wymurowany z cegły ceramicznej z użyciem ciosów piaskowca. Nadproża okienne i drzwiowe o formach łuków pełnych i odcinkowych, murowane z cegły. Otwory bram w formie łuków ostrych, murowane z klińców piaskowca. Arkady oparte zostały na wspornikach z ciosów piaskowca. Hełm wieży pokryty jest łuską z blachy cynkowej na deskowaniu. Posadzka przejazdu z kostki granitowej

Baszta powstała na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach 5,7 m na 6,5 m z narożnymi przyporami. Budynek jest czterokondygnacyjny, niepodpiwniczony, nakryty 4-połaciowym dachem kopulastym, zwieńczonym masztem z kulą i krzyżem, wspartym na gruszkowatej podstawie.

W skrajnej partii ściany, od wschodu, na wysokości około 4 m wmurowana została tablica z napisem gotycką minuskułą.

We wnętrzu zachowały się otwory strzelnicze, a w ścianie prowadzącej do izby na piętrze relikt gotyckiego portalu nadproże kamienne z motywem oślego grzbietu i splecionego sznura oraz motywy liściaste. W prawym narożu wyobrażenie sowy.