Sanatoria czekają duże zmiany. Od 2027 roku wiele się zmieni

Narodowy Fundusz Zdrowia chce zmienić ten sposób organizowania leczenia. Od 2027 roku placówki uzdrowiskowe mają przygotowywać bardziej indywidualne programy terapii, uwzględniające między innymi wiek pacjenta, jego rozpoznanie oraz profil danego uzdrowiska. Na razie zmiany znajdują się jednak na etapie projektu.

Sanatoria po nowemu od 2027 roku

Narodowy Fundusz Zdrowia przygotował projekt zarządzenia dotyczącego warunków organizowania i finansowania leczenia uzdrowiskowego. Najważniejsza zmiana ma dotyczyć sposobu planowania zabiegów dla kuracjuszy.

Zamiast skupiać się przede wszystkim na rodzaju pobytu, sanatorium ma w większym stopniu brać pod uwagę rzeczywiste potrzeby zdrowotne konkretnej osoby. Plan leczenia powinien być tworzony na podstawie rozpoznanych schorzeń, wieku pacjenta oraz możliwości terapeutycznych danej placówki.

NFZ oficjalnie opublikował projekt zmian 25 sierpnia 2026 roku i przekazał go do konsultacji. Oznacza to, iż przedstawione rozwiązania nie są jeszcze obowiązującymi przepisami. Ich ostateczny kształt może się zmienić przed wydaniem zarządzenia. Dokument jest dostępny na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia.

Zabiegi mają być dobierane do konkretnego schorzenia

Planowana reforma ma ograniczyć sytuacje, w których osoby z różnymi problemami zdrowotnymi otrzymują bardzo podobne pakiety zabiegów. Po zmianach program terapii powinien być ściślej związany z dolegliwościami pacjenta.

Placówka ma uwzględniać nie tylko rozpoznanie, ale także wiek kuracjusza i profil leczniczy uzdrowiska. Istotne będzie zatem, czy dany ośrodek specjalizuje się między innymi w chorobach układu oddechowego, narządu ruchu, układu nerwowego, krążenia czy układu pokarmowego.

Celem zmian ma być zwiększenie skuteczności leczenia oraz bardziej racjonalne wykorzystywanie pieniędzy przeznaczanych na świadczenia uzdrowiskowe. W praktyce pacjent powinien otrzymać zabiegi, które rzeczywiście odpowiadają jego problemom zdrowotnym, a nie jedynie standardowy pakiet wynikający z rodzaju turnusu.

Nie oznacza to jednak, iż kuracjusz będzie mógł samodzielnie wybrać dowolne zabiegi. O ich doborze przez cały czas będą decydować względy medyczne oraz dostępność określonych procedur w danej placówce.

Powstanie szczegółowy katalog zabiegów

Projekt przewiduje także uporządkowanie procedur wykorzystujących naturalne surowce lecznicze. Poszczególne zabiegi mają zostać przypisane do określonych grup schorzeń.

W przypadku pacjentów z problemami pulmonologicznymi i laryngologicznymi program może obejmować między innymi inhalacje solankowe, inhalacje ultradźwiękowe oraz ćwiczenia wykonywane w basenach z wodą leczniczą.

Osobom z chorobami ortopedycznymi i reumatologicznymi mogą być zalecane okłady borowinowe, kąpiele siarczkowe i solankowe, jonoforeza lub galwanoborowina. Dobór procedury będzie zależał od wskazań i przeciwwskazań dotyczących konkretnego pacjenta.

W leczeniu neurologicznym mają być wykorzystywane między innymi ćwiczenia w basenach oraz odpowiednio dopasowane kąpiele lecznicze. Część świadczeń będzie przeznaczona wyłącznie dla osób dorosłych.

Inne zabiegi dla pacjentów kardiologicznych i gastrologicznych

Projektowany katalog uwzględnia również potrzeby osób kierowanych do sanatorium z powodu chorób układu krążenia. W ich programach mogą pojawić się między innymi suche kąpiele kwasowęglowe, wybrane kąpiele lecznicze oraz inhalacje okołotężniowe.

W przypadku problemów gastroenterologicznych większe znaczenie może zyskać krenoterapia. Jest to leczenie polegające na piciu odpowiednio dobranych wód leczniczych według wskazań lekarza. Taka kuracja może zostać uzupełniona innymi procedurami, w tym kąpielami.

Szczegóły planowanych rozwiązań opisuje również Interia. Najważniejszą zasadą ma być ściślejsze powiązanie zabiegów z rozpoznaniem pacjenta. Sam pobyt w uzdrowisku nie powinien więc oznaczać identycznego programu dla wszystkich osób skierowanych na turnus.

Czy zmiany obejmą wszystkich kuracjuszy?

Nowe zasady mają dotyczyć świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia w ramach lecznictwa uzdrowiskowego. Nie oznaczają natomiast automatycznej zmiany wszystkich pozostałych reguł dotyczących wyjazdu do sanatorium.

Projekt nie wprowadza swobodnego wyboru dowolnego uzdrowiska ani gwarancji otrzymania wskazanego przez pacjenta terminu. Nie wynika z niego również zniesienie opłat ponoszonych przez kuracjuszy za część kosztów pobytu w sanatorium uzdrowiskowym.

Zmiana dotyczy przede wszystkim tego, co wydarzy się już po przyjeździe do placówki – czyli przygotowania planu leczenia i przypisania adekwatnych zabiegów.

Pacjent przez cały czas powinien zabrać ze sobą aktualną dokumentację medyczną oraz informacje o przyjmowanych lekach. Im pełniejsze dane otrzyma lekarz w uzdrowisku, tym łatwiej będzie mu ocenić wskazania i przeciwwskazania do poszczególnych procedur.

Możliwa również karencja za rezygnację z wyjazdu

Osobnym pomysłem, o którym mówi się w kontekście zmian w leczeniu uzdrowiskowym, jest wprowadzenie konsekwencji dla osób rezygnujących z przydzielonego turnusu bez wcześniejszego powiadomienia i uzasadnionej przyczyny.

Rozważane rozwiązanie zakłada choćby 12-miesięczną karencję przed możliwością uzyskania kolejnego skierowania. Miałoby to ograniczyć sytuacje, w których miejsce w sanatorium pozostaje niewykorzystane, ponieważ pacjent rezygnuje tuż przed rozpoczęciem pobytu.

Ta propozycja nie jest jednak na razie przesądzona. Nie wiadomo jeszcze, kiedy mogłaby wejść w życie ani jakie przyczyny rezygnacji byłyby uznawane za usprawiedliwione. Z pewnością znaczenie musiałyby mieć odpowiednio udokumentowane zdarzenia losowe lub pogorszenie stanu zdrowia.

Na ostateczne przepisy trzeba jeszcze poczekać

Zapowiadane zmiany mogą być korzystne przede wszystkim dla osób, które dotychczas miały wrażenie, iż proponowane im zabiegi nie odpowiadają w pełni ich problemom. Indywidualny program powinien sprawić, iż pobyt w sanatorium będzie miał bardziej terapeutyczny, a mniej schematyczny charakter.

Nie można jednak jeszcze stwierdzić, iż wszystkie opisane rozwiązania na pewno zaczną obowiązywać dokładnie w przedstawionej formie. NFZ opublikował projekt, który został skierowany do opiniowania. Dopiero ostateczne zarządzenie pokaże, jakie obowiązki otrzymają placówki i od którego dnia będą musiały je realizować.

Jeżeli planowane regulacje wejdą w życie, rok 2027 może przynieść jedną z istotniejszych zmian w organizacji leczenia sanatoryjnego. Dla kuracjusza najważniejsze będzie to, iż zestaw zabiegów ma wynikać z jego indywidualnych potrzeb zdrowotnych, a nie tylko z ogólnego rodzaju pobytu.