Zbite skrzypce Dawida Wrony na weselu w Konstancinie
Dawid Wrona miał dwadzieścia osiem lat i zarabiał grając na weselach w promieniu stu kilometrów od Radomia. Tego wieczoru pojechał do Konstancina-Jeziornej, do pałacyku z basenem i podjazdem wysypanym białym kamieniem, bo matka panny młodej zapłaciła mu z góry tysiąc osiemset złotych za dwie godziny grania przy kolacji.
Skrzypce miał po dziadku. Stare, pociemniałe od lakieru, z pęknięciem na pudle, które sam zaklejał dwa lata temu u lutnika w Lublinie za czterysta złotych, bo na nowy instrument nigdy nie było go starcza.
Wesele szło zwyczajnie, dopóki nie zaczęła się kolacja. Dawid stał przy oknie, grał coś cichego, kiedy matka panny młodej, Barbara Zięba, w złotej sukience, podeszła do niego i powiedziała, iż gra za cicho, iż goście się nie bawią, iż ona zapłaciła za atrakcję, a nie za pogrzeb.
— Pani Barbaro, ja gram to, co było w umowie — powiedział Dawid.
— Jaka umowa, chłopie. Ja płacę, ty grasz to, co ja chcę.
Wtedy wyrwała mu skrzypce z rąk. Nikt nie zdążył zareagować. Podeszła do schodów prowadzących na taras, uniosła instrument i rzuciła nim w marmurowy stopień.
Drewno pękło z trzaskiem. Struny strzeliły na boki. W sali zrobiło się tak tłocznie od milczenia, iż ktoś zapomniał postawić kieliszek na stole i stał z nim w ręku.
Natalia, panna młoda, stała dwa metry dalej z telefonem i nagrywała. Śmiała się.
— Won stąd. Nikt nie chce słuchać grajka z bazaru na moim weselu.
Jedni z gości odwracali twarze, inni się uśmiechali, jakby to był żart na pokaz. Dawid uklęknął przy połamanym pudle, podniósł jedną strunę, zwiniętą jak drut, i nic nie powiedział. Palcami przejechał po szczepach drewna, jakby sprawdzał, czy jeszcze da się je skleić.
I wtedy drzwi od tarasu otworzyły się z hukiem.
Mężczyzna w czarnym garniturze, który do tej pory siedział przy barze i rozmawiał przez telefon, wpadł do środka tak, jakby ktoś krzyknął, iż płonie dom. Ochrona i goście odstąpili mu miejsce, bo wszyscy w Konstancinie znali Tomasza Rudnickiego, właściciela firmy budowlanej, która stawiała połowę osiedli w okolicy, i ojca pana młodego.
Podbiegł do schodów, zobaczył rozbite skrzypce, zobaczył Dawida na kolanach, i osunął się przy nim na marmur. Na kolana. Przed muzykantem i przed szczątkami instrumentu.
Cała sala zamarła.
— Boże, nie. Nie te — powiedział Tomasz, a głos mu się łamał. — Te skrzypce grały na pogrzebie mojego ojca.
Nikt nie rozumiał, o czym mówi. Dawid podniósł głowę.
— Pan… pan mnie kiedyś słyszał?
— Trzy lata temu. Na cmentarzu w Puławach. Mój ojciec zmarł, a ksiądz nie chciał zaczynać mszy, bo organista nie przyjechał. Pan stał z boku i zagrał na skrzypcach, żeby nie było ciszy. Nikt pana nie prosił. Pan po prostu zagrał. Rozpoznałbym ten dźwięk wszędzie, choćby po trzech latach.
Tomasz wziął do ręki połamaną szyjkę instrumentu, obracał ją w dłoniach jak relikwię.
— Mówiłem synowi, iż jeżeli kiedyś będzie organizował wesele, to chcę tego samego skrzypka na kolację. A teraz moja była żona rozwala mi to na kawałki na weselu mojego syna.
Barbara zbielała. Natalia opuściła telefon, jakby ktoś jej go odebrał z ręki.
— Tato, ja nie wiedziałam — zaczęła Natalia.
— Nie wiedziałaś, bo nagrywałaś — przerwał jej Tomasz. Wstał, ale nie puścił połamanego gryfu. — I śmiałaś się do tego.
Ktoś z obsługi przyniósł krzesło, ale Dawid nie wstawał.
Tomasz odwrócił się do Barbary.
— Te skrzypce kosztowały go pewnie więcej niż ta sukienka. Ale nie o cenę teraz chodzi.
— To były skrzypce mojego dziadka — odezwał się Dawid, bez pretensji w głosie. — Grał na nich czterdzieści lat w orkiestrze w Radomiu. Zostawił mi je, bo byłem jedynym w rodzinie, który się uczył grać.
Tomasz sięgnął do wewnętrznej kieszeni garnituru, wyjął portfel i zaczął liczyć banknoty, niezgrabnie, bo ręce mu się trzęsły od tego, co trzymał w drugiej dłoni.
— Niech pan weźmie. Proszę. — Wcisnął mu zwitek, nie licząc dokładnie, kilka tysięcy złotych, i podał swoją wizytówkę. — Jutro zadzwonię, umówimy się na konkretną sumę u lutnika, jakiego pan sam wybierze. Skrzypek dziadka się nie odkupuje, ale pan nigdy więcej nie powinien grać za tysiąc osiemset złotych dla ludzi, którzy tego nie doceniają.
Potem spojrzał na Barbarę, nic już nie mówiąc. Odwrócił się, podniósł z marmuru połamany gryf skrzypiec, jakby to było coś, co należy jeszcze uratować, i wyszedł na taras, zostawiając drzwi otwarte.
Barbara stała przy stole, z twarzą w kolorze obrusa.
Natalia podeszła do Dawida, podała mu rękę, pomogła wstać. Nie przepraszała głośno, przed wszystkimi, bo wiedziała, iż to by wyglądało jak przedstawienie. Powiedziała tylko, iż zapłaci za wszystko, co było w umowie, i iż chce, żeby został do końca wesela, jeżeli zechce, ale już nie musi grać.
Dawid pozbierał strunę, zwiniętą jak drut, i włożył do kieszeni dżinsowej kurtki. Resztki pudła zostawił na schodach, jak dowód, żeby nikt potem nie powiedział, iż tego wieczoru nic się nie stało.
Trzy tygodnie później kupił u lutnika w Krakowie skrzypce za osiemnaście tysięcy złotych — pieniądze od Tomasza wystarczyły z nadwyżką na pierwszy czynsz za mały lokal, w którym zaczął uczyć dzieci grać. Pierwszego wieczoru po przeprowadzce rozwinął ściereczkę, w której trzymał stare struny dziadka, przejrzał je jedną po drugiej w świetle lampy nad biurkiem i zawinął z powrotem, odkładając szufladę na swoje miejsce.
