Od przymocowanych nakrętek do zasad recyklingu
Wprowadzenie zakrętek przymocowanych na stałe do butelek było jedną z najbardziej widocznych zmian dotyczących plastikowych opakowań jednorazowego użytku w ostatnich latach. Wymóg uchwalony przez Unię Europejską objął jednorazowe pojemniki przeznaczone na napoje o pojemności nieprzekraczającej 3 litrów. Zgodnie z tymi przepisami plastikowa nakrętka oraz wieczko mają pozostawać stale przytwierdzone do opakowania na każdym etapie jego użytkowania przez konsumenta.
Na tym wprowadzonym obowiązku zmiany w branży opakowaniowej jednak się nie kończą. Unia Europejska stawia sobie za cel, aby coraz większa część tworzyw sztucznych wykorzystywanych do wytwarzania nowych opakowań pochodziła ze zebranego i przetworzonego wcześniej plastiku. To właśnie ten konkretny wymóg powoduje, iż konsumenci zaczną z czasem dostrzegać różnice w wyglądzie produktów dostępnych na sklepowych półkach.
Wpływ przetworzonego surowca na wygląd butelek
Opakowania wyprodukowane z tworzywa PET z wyższym udziałem materiału pochodzącego z recyklingu nie zawsze prezentują się identycznie jak te robione dotąd głównie z zupełnie nowego surowca. W zależności od jakości pozyskanego materiału wtórnego oraz zastosowanego w zakładzie procesu technologicznego plastik może przybrać nieco odmienny odcień. Podczas ponownego przetwarzania PET do znanych i opisywanych zjawisk należą między innymi szarzenie, żółknięcie oraz zmiana ogólnej przejrzystości materiału. Przeprowadzone badania nad ponownym recyklingiem PET jednoznacznie wskazują, iż adekwatności optyczne tworzywa są jednym z kluczowych parametrów, które producenci muszą stale kontrolować w trakcie przetwarzania.
W codziennej praktyce oznacza to, iż część butelek na napoje może sprawiać wrażenie mniej krystalicznie przezroczystych od pojemników, do których klienci byli dotychczas przyzwyczajeni. Nie jest to jednak wynik odrębnego nakazu unijnego wymuszającego produkcję szarych lub żółtawych opakowań. Obowiązujące przepisy określają minimalny udział tworzywa pochodzącego z recyklingu, z kolei ewentualna zmiana wyglądu butelki jest ubocznym skutkiem technologii oraz naturalnych adekwatności wykorzystanego surowca.
Obowiązkowe progi zawartości tworzywa z recyklingu
Zgodnie z zapisami dyrektywy w sprawie jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych od 2025 roku plastikowe butelki na napoje, których głównym składnikiem jest PET, mają osiągać co najmniej 25 proc. udziału plastiku pochodzącego z recyklingu. W przepisach zawarto jednak istotny szczegół dotyczący sposobu rozliczania tej wartości. Poziom ten jest obliczany jako średnia dla wszystkich objętych regulacją butelek PET wprowadzonych do obrotu na terytorium danego państwa członkowskiego.
Oznacza to, iż każda pojedyncza butelka stojąca na półce w sklepie nie musi zawierać dokładnie w jednej czwartej materiału z recyklatu. Od 2030 roku ten wymagany cel wzrośnie do poziomu 30 proc. i będzie dotyczyć wszystkich objętych tą regulacją plastikowych butelek na napoje.
Bezpieczeństwo napojów i weryfikacja recyklingu
Zmiana koloru lub przejrzystości opakowania nie daje podstaw do wyciągania wniosków, iż znajdujący się wewnątrz napój ma gorszą jakość. Przetworzony materiał przeznaczony do bezpośredniego kontaktu z żywnością podlega bardzo surowym wymaganiom w zakresie bezpieczeństwa. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności szczegółowo ocenia wszelkie technologie recyklingu PET, które są następnie wykorzystywane do produkcji opakowań do żywności.
W trakcie zatwierdzania poszczególnych procesów badana jest między innymi skuteczność eliminowania potencjalnych zanieczyszczeń z materiału pozyskanego z poużytkowych opakowań. W związku z tym mniej przejrzysty lub delikatnie zabarwiony plastik sam w sobie nie oznacza, iż zawarty w nim napój stracił na jakości.
Perspektywa kolejnych wymagań prawnych
Zasady wprowadzane w Unii Europejskiej sięgają znacznie dalej niż obowiązek stosowania przymocowanych nakrętek czy obecne wymagania stawiane opakowaniom z PET. Nowo przyjęte rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych nakłada wymóg dalszego zwiększania stopnia wykorzystania materiałów pochodzących z procesów recyklingu. W odniesieniu do jednorazowych plastikowych butelek na napoje wyznaczono docelowy poziom wynosić mający 30 proc. zawartości materiału z recyklingu od 2030 roku, natomiast w dalszej perspektywie regulacje zakładają wprowadzanie jeszcze wyższych progów.
Przyjęty kierunek zmian jest jednoznaczny: opakowania mają w coraz większym stopniu funkcjonować w obiegu zamkniętym, aby zużyty plastik powracał do ponownego wykorzystania w produkcji kolejnych towarów. Dla konsumentów oznacza to przede wszystkim zmianę dotychczasowej estetyki opakowań na sklepowych półkach. Mniej przezroczysty lub delikatnie szary plastik nie stanowi wady produktu, ale jest widocznym rezultatem wyższych poziomów wykorzystania przetworzonych surowców.
