Prawo do siebie
Poranek rozpoczął się, jak zwykle, od ciszy. Nie tej lekkiej, kiedy dom jeszcze śpi, a za oknem świergolą ptaki. To była ta inna cisza gęsta, znajoma, jak kanapa, w której już nie czujesz wgłębień, bo dawno się z nią zżyłeś. Elżbieta Wiktoria Nowak stała przy kuchence, mieszała owsiankę i zerkała w stronę salonu, gdzie mąż rozmawiał przez telefon. Głos miał ożywiony, prawie chłopięcy. Tym tonem nigdy z nią nie mówił na pewno nie w ostatnich latach.
Była już po pięćdziesiątce dokładnie pięćdziesiąt trzy wiosny na karku. Dwadzieścia osiem lat małżeństwa. Dwóch synów, którzy dawno wylecieli z gniazda, i córka Kasia kończąca grafikę w Poznaniu. Z tych dwudziestu ośmiu lat mniej więcej dwadzieścia pięć spędziła w cieniu męża. Tak niezauważenie rozpuściła się w jego sprawach, troskach, projektach, jak kostka cukru w gorącym mleku i już nie wiadomo, gdzie kończy się mleko, a gdzie zaczyna ona.
Tomasz Piotr Nowak wyszedł do kuchni, nie zaszczycając jej spojrzeniem. Sięgnął po telefon, który Elżbieta z troską podłożyła koło filiżanki. Rzucił okiem na ekran.
Owsianka gotowa oznajmiła Elżbieta.
No burknął, nie odrywając wzroku od Facebooka.
Postawiła mu głęboki talerz. Skrzywił się.
Znów za rzadka. Przecież mówiłem wczoraj gęściej!
We wtorek narzekałeś, iż beton przypomniała łagodnie.
Nie odpowiedział. Przewinął coś na telefonie, po czym odsunął talerz na bok.
Dziś wracam późno. Impreza firmowa u Zawadzkiego.
Elżbieta odstawiła łyżkę.
Impreza? Kiedy się umawialiście?
Dawno. Rocznica firmy, no. Nie czekaj.
Patrzyła na jego łysinę, która kiedyś nie istniała, na drogi garnitur, który sama oddała do pralni trzy dni temu. Zawadzki. To był Michał Zawadzki, wspólnik Tomka od lat. Elżbieta pamiętała jego żonę Beatę, ciepłą kobietę w zbyt dużych okularach i wiecznie zmęczonych oczach. Ciekawe, czy Beata też będzie na imprezie.
Ja też bym mogła pojechać mruknęła bez przekonania.
Tomasz spojrzał, jak na niepotrzebne pytanie, z którym chciałby się rozstać szybciej niż zobaczył.
Elu, tam będą same rozmowy o projektach. Nudziłabyś się.
Interesuje mnie wszystko, co twoje, pamiętasz?
Ale on już wstał od stołu, odbierając połączenie.
Później pogadamy.
Później słowo, które dawno już zbudowało mur.
Elżbieta posiedziała chwilę przy pustym stole. Patrzyła na nietkniętą owsiankę potem, bez słowa, wylała ją do zlewu i patrzyła, jak szara papka rozpływa się w rurze.
Kiedyś była projektantką. Jeszcze przed dziećmi młoda, świeżo po dyplomie na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Mówili o niej “dusza przestrzeni”, “człowiek, który czuje światło”. Wtedy nie wiedziała, o co chodzi po prostu rysowała. Po prostu tworzyła.
Tomasz pojawił się na trzecim roku. Studiował ekonomię, dwa lata starszy, pewny siebie, głośny, taki, co nigdy nie zgubi się na karecie tramwaju. Zakochała się błyskawicznie, jak to się robi tylko na początku życia. Wzięli ślub, gdy tylko skończyła studia. Rok później przyszedł na świat pierwszy syn, Bartek akurat, gdy Ela rozpoczynała pierwszą pracę w biurze projektowym. Liczyła naiwnie, iż wszystko wróci na adekwatne miejsce po urlopie macierzyńskim.
Ale potem Tomasz miał pomysł, żeby założyć własną firmę budowlaną skromną, ale z potencjałem. Potrzebne były kontakty, środki i…pomysły. Tak się składa, iż to Ela miała głowę pełną pomysłów. Siedziała w domu z Bartkiem i szkicowała układy mieszkań, koncepty, rozwiązania tanie i wygodne. Tomasz słuchał, kiwał i robił notatki.
Potem urodził się Michał. A gdy Michał miał trzy lata, zaszła w trzecią ciążę i pojawiła się Kasia, wyczekana, najbardziej ukochana.
W tym czasie firma Tomasza już stała mocno na nogach. Najpierw remonty, potem projekty, z czasem małe osiedla. Portfolio firmy zdobiły koncepcje wymyślone przez Elżbietę. Ten ich wewnętrzny “showroom” mieszkania ze światłem, kuchnia przechodząca w salon, okna wszędzie, a nie tylko dla zasady, klatki z oknami i ławkami zamiast mikroschowków. Wszystko to zrodziło się z nieprzespanych nocy Elżbiety.
Tomek szedł z tym do klientów i nigdy nie wspominał czyj to pomysł. Tylko “nasza koncepcja”, “od zawsze o tym myślałem”. Nie bolało jej to jeszcze wtedy. Wydawało się, iż rodzina to “my” bez znaczenia, czyje nazwisko widnieje na stronie.
Była w błędzie.
Z czasem przestała rysować najpierw przez brak czasu, potem przez brak chęci, w końcu Tomasz powiedział, iż nie ma sensu wracać do pracy zarabia dość, niech prowadzi dom i dzieci. Nie sprzeciwiała się księgowała mu faktury, gotowała dla klientów, czytała umowy, których nie chciało mu się czytać. Była tym wszystkim, czym żaden mąż nie chwali się na spotkaniach doradców podatkowych.
Dzieci dorosły i Elżbieta została sama z mężem, który przestał ją zauważać.
Tamtego poranka, gdy Tomasz ruszył na swój firmowy bal, Ela dłuższą chwilę popijała herbatę przy oknie. Patrzyła na podwórko, gdzie starsza pani wyprowadzała jamnika, myślała o niczym, a może o wszystkim. Złapała za telefon i zadzwoniła do przyjaciółki z czasów studenckich.
Masz dziś czas? zapytała.
Dla ciebie zawsze odparła Tamara. Stało się coś?
Nic szczególnego. Po prostu chcę pogadać.
Ale Tamara znała ją lepiej, niż Ela chciałaby się przyznać. Przyjechała z gotowcem z cukierni i oczami gotowymi na zwierzenia.
Posiedziały w kuchni, Ela opowiedziała nie o zdradzie wtedy jeszcze tylko przeczuwała. Mówiła o spojrzeniach, o codziennej niewidzialności w swoim domu.
Ela zagaiła Tamara ostrożnie a nie myślałaś, iż on… Może…
Myślałam weszła jej w słowo Elżbieta. Ale bałam się, iż to tylko moja paranoja.
No a teraz?
Teraz już nie wiem.
Tamara pojechała późno. Tomasza przez cały czas nie było. Ela położyła się, włączyła ładowarkę i wpatrywała się w sufit. Dobrze po północy usłyszała klucz w drzwiach.
Mąż wszedł wprost do łazienki, nie zaglądając do sypialni. Woda lała się długo. Przewrócił się na swoje łóżko, zapach obcych perfum unosił się w powietrzu ledwo wyczuwalny, ale wystarczyło.
Nie powiedziała nic. Udawała, iż śpi.
A w środku wszystko pękło najpierw cicho, potem coraz wyraźniej.
Następnego dnia zadzwoniła do najstarszego, Bartka. Mieszkał w Warszawie z żoną i małym Antkiem, jej pierwszym wnukiem. Pogadanka krótka, Bartek się spieszył. Napisała do Kasi odpowiedziała szybko, radośnie, głosem młodości. Tylko Michał, średni syn, sam wykręcił jej numer wieczorem.
Mamo, wszystko u ciebie okej?
Dobrze, Michaś. Trochę zmęczona.
Tata w domu?
Nie, w pracy.
Chwila ciszy.
jeżeli coś, możesz zawsze teraz wpaść do nas z Zosią. Choćby jutro.
Elżbieta zaśmiała się, żeby nie rozpłakać się przez telefon.
Słyszę, syneczku. Dziękuję.
Po tej rozmowie siedziała długo przy fotelu. Michał od zawsze wyczuwał nastrój czuł, jak fala przed burzą, iż coś się dzieje. Pewnie i teraz coś przeczuwał. I przez to wszystko było jeszcze trudniej.
Dwa następne tygodnie przepłynęły jak szary, listopadowy asfalt. Tomasz wracał późno, czasem normalnie, ale zawsze z daleka emocjonalnie. Podczas kolacji krótkie zdania o firmie, nigdy do rzeczy. Czasem zerkając w telefon się uśmiechał tym uśmiechem łagodnym, którego już dawno nie widziała.
Nie szukała dowodów. Pewnego dnia Tomasz poprosił, żeby jej wydrukowała jakieś faktury i zostawił otwarty laptop. Wydrukowała, przypadkiem kliknęła myszką mignęła rozmowa. Jedno zdanie, więcej nie patrzyła.
Wiesz, iż ona nie przyjdzie. Ona nie jest z naszych.
Ta ona, to Ona Elżbieta. Tomasz zgadzał się z tym zdaniem.
Dłonie jej nie zadrżały i to było największe zdziwienie. Jakby to wszystko przestało mieć znaczenie. Zamknęła laptopa, zaniosła faktury, a potem stała nad czajnikiem i łzy same popłynęły. Bez dramatu.
Nie bolało przez jego zdradę chociaż bolało bardzo. Bolało bardziej to, iż mógł dopuścić, by ktoś mówił o niej ironicznie, by zgodzić się, iż nie pasuje do jego środowiska. Dwadzieścia osiem lat razem, wspólny czas, pomysły, życie a ona była nie od nich.
Tej nocy nie zmrużyła oka. Myślała analitycznie, jak kiedyś przy projektach. Przeglądała każdą myśl, nie pozwalała sobie na dramaty czy litość.
Rano wiedziała już, co zrobić.
Najpierw zadzwoniła do Tamary.
Potrzebuję pomocy powiedziała spokojnym głosem. Porządnej pomocy.
Mów odpowiedziała Tamara, bez pytań.
Muszę wyglądać zjawiskowo. Znasz dobrą fryzjerkę, stylistkę?
Cisza w słuchawce.
Ela, co wymyśliłaś?
Idę na imprezę firmową Tomka.
Cisza. Potem:
Zaprosił cię?
Nie. Ale to otwarta impreza. Jestem żoną założyciela, mam prawo być obecna.
Ela
Po prostu pomóż. Resztę wiem.
Nazajutrz Tamara przyszła z koleżanką stylistką, Karoliną. Oceniła Elżbietę fachowym okiem:
Ma pani piękne rysy. Po prostu dawno nikt się panią nie zajął.
Nie obraziła się taka była prawda.
Spędziły w mieszkaniu cały dzień. Karolina pofarbowała jej włosy na ciepły kasztan z jasnymi refleksami, jak za młodych lat. Zrobiła profesjonalny makijaż delikatny, ale podkreślający oczy. Elżbieta miała piękne, szaro-zielone oczy, choć dawno o tym zapomniała.
W szafie znalazła sukienkę granatową, z lekkim połyskiem, prostą i klasyczną. Kupiła ją dla siebie, nigdy nie założyła. Tomasz parsknął wtedy: A gdzie ty w tym pójdziesz? Nudna jakaś. Odłożyła na długie lata.
Ale kiedy stanęła przed lustrem, Tamara zaniemówiła.
Elu… Jesteś piękna. Prawdziwie piękna.
Elżbieta spojrzała na siebie nie młoda już, ale żywa. Sobą, nie tłem.
Wiem powiedziała cicho. Nie było w tym pychy, raczej spokój kogoś, kto wreszcie się odnalazł.
O tym, iż impreza firmowa NowakProjekt odbędzie się w restauracji Panorama na ósmym piętrze budynku przy Placu Trzech Krzyży, dowiedziała się przypadkiem widząc zaproszenie rzucone przez męża na komodę.
Taksówka zawiozła ją pod Panoramę tuż przed dwudziestą pierwszą. Wtedy pierwszy raz pojawił się lekki dreszczyk. Nie strach, raczej świadomość odwrotu już nie ma.
Wyszła, wyprostowała głowę i ruszyła pewnym krokiem do wejścia.
W szatni zatrzymała ją młoda dziewczyna z tabletem.
Dobry wieczór, jest pani na liście?
Elżbieta Nowak odrzekła spokojnie. Żona Tomasza Nowaka, założyciela.
Dziewczyna zerka w listę, w końcu z zakłopotaniem odchyla się do koleżanki.
To pewnie mąż zapomniał wpisać powiedziała Ela z uśmiechem. Bywa.
Zerkały na nią z mieszanką respektu i niepokoju. Elżbieta czekała cierpliwie.
Proszę wejść.
Sala duża, pewnie sześćdziesiąt osób. Stoły, kwiaty, delikatne światło. Ela momentalnie dojrzała Tomka: stał w końcu sali, kieliszek w dłoni, u boku wysoka blondynka w czerwonej sukience. Dostał od niej coś na ucho i się zaśmiał.
Elżbieta najpierw podeszła do znajomych. Znała ich wielu, bo przewinęli się przez ich dom. Była Beata Zawadzka ucieszyła się zupełnie szczerze:
Ela! Ależ ty wyglądasz!
Ty też, Beatko odrzekła i uścisnęła ją mocno.
Podszedł też Piotrek Krysiak stary klient, rozmarzony nad ich pierwszym wspólnym projektem. Młody architekt Daniel, którego przyjął Tomasz dwa lata temu, przypatrywał się jej z zainteresowaniem.
Tomasz zauważył ją po dobrych dwudziestu minutach. Zamarł w miejscu. gwałtownie narzucił na twarz uprzejmy uśmiech i podszedł.
Elu, co ty tu robisz? głos niby równy, ale słychać napięcie.
Przyszłam na imprezę swojej firmy. Nie wiedziałam, iż to zakazane.
Nie, ale
Ale co, Tomek?
Rozejrzał się blondynka w czerwieni rzucała ostrzegawcze spojrzenia.
Pogadamy później mruknął.
Jasne odrzekła i wróciła do rozmów. Po niej spłynęło.
Kulminacja nastąpiła po półtorej godziny. Ela pogadała z połową sali, dowiedziała się, iż Piotrek szuka architekta do nowego osiedla, a Daniel kończył ten sam wydział co ona, tylko dwie dekady później. Ożywili się rozmową o koncepcjach mieszkań.
Wtedy Zawadzki podniósł toast. Oczywiście, ani razu nie wspomniano o Elżbiecie, choć mówiono o “koncepcjach, które zrewolucjonizowały firmę”. Tomasz stał obok, szczerząc się jak główny strateg.
Elżbieta zaskoczyła wszystkich:
Michał, mogę coś dodać?
Zapadła cisza.
Jestem Elżbieta Nowak zwróciła się spokojnie, bez nadęcia. Żona Tomka. Część z was mnie zna. Jestem dumna, iż firmie “NowakProjekt” udało się uzyskać sukces na koncepcjach, które opracowałam… ja. Szkicowałam je w nocy, gdy dzieci spały. Wymyśliłam przestrzenie, oświetlenie, klatki z oknami. Przez pierwsze lata tej firmy, nim jeszcze mieliście biuro to wszystko szło ode mnie. I rachunki, i kolacje dla klientów, bo o księgowej czy cateringu wtedy nie słyszeliście.
Zamilkła. Łaskawą ciszę przerwał Tomasz, ale już bez siły.
Elżbieta, to nie czas…
Na prawdę? A kiedy czas na prawdę, Tomku? W domu też nie słyszysz. Nie robię sceny, mówię jak było. Firma rosła na moich pomysłach i pracy. Bez mojego nazwiska. Pogodziłam się z tym z myślą, iż jesteśmy rodziną. Ale już nie jesteśmy. Więc tu chcę być chociaż szczera.
Postawiła kieliszek.
Dzięki, Michał. Beatka, zadzwoń kiedyś.
I opuściła salę wyprostowana, spokojna, nieodwracalna.
Tomasz wybiegł za nią do szatni.
Ty chyba żartujesz! głos mu świszczał, jakby coś ugrzązło w gardle.
Spokojnie, Tomku. Powiedziałam prawdę.
Przed wszystkimi mnie skompromitowałaś!
Ty kompromitowałeś mnie przez życie. To chyba gorzej.
Znaczy… Co? Rozwód?
Zapięła płaszcz.
Znaczy: mam dość. Nie chcę dłużej być niewidzialna. Nazywaj to jak chcesz.
Na ulicy pachniało grudniowym mrozem. Elżbieta stała przez chwilę, nabierając powietrze głęboko, jakby po raz pierwszy w życiu mogła oddychać.
Wezwała taxi, pojechała do Tamary.
Rozwód zajął cztery miesiące nie przez majątek (chociaż mieszkanie, domek pod Warszawą i samochody swoje ważyły), ale dlatego, iż Tomasz nie dowierzał w jej powagę. Potem negocjował, później się zgadzał, ale pod warunkiem. Prawniczka Elżbiety polecona przez Tamarę była kobietą w średnim wieku, z fryzurą jak z wojskowego poboru i spojrzeniem, które nie dziwiło się niczemu.
Wszystko to, co pani wnosiła do biznesu jako intelektualne wsparcie trudno udowodnić w sądzie. Ma pani szkice? E-maile? Notatki?
Na następną wizytę Ela przyniosła trzy grube teczki. Dwadzieścia lat szkiców. Maile do Tomka z planami, wydruki jego “dziękuję za pomysł”. Daniel ten młody architekt zadzwonił sam.
Pani Elu, jeżeli trzeba świadka, iż pani rysunki widziałem w archiwum firmy, jestem do dyspozycji.
Ela zamrugała.
Dlaczego?
Bo tak było. Po prostu odparł. To uczciwe.
Po podziale ona dostała mieszkanie, Tomasz willę (którą i tak sprzedał). Ela nie świętowała to był koniec pewnej epoki, a nie fanfary.
Pierwsze tygodnie w pustym mieszkaniu były dziwne. Cisza ta sama, a jednak inna lżejsza. Mogła jeść, co chce i kiedy chce. Nie gotować w ogóle, jeżeli nie miała ochoty. Zasnąć o dziesiątej, wstać o szóstej, nie wyjaśniając się nikomu.
Pewnego dnia wpadła jej w ręce dawna puszka z ołówkami. Zaczęła szkicować ot, tak. Wymyślone mieszkanie, z mnóstwem światła i ogrodem zimowym w salonie.
Rysowała dwie godziny, nie zauważając upływu czasu.
Następnego dnia zadzwoniła do Michała.
Michał, jak wygląda teraz rynek projektantów wnętrz? Co trzeba, by otworzyć biuro?
Syn zamilkł na chwilę.
Mam kontakt do kogoś, kto wszystko ci wyłoży. Kostek. Chcesz numer?
Poproszę.
Otwarła własną pracownię cztery miesiące po rozwodzie. Mały lokal w starej kamienicy koło centrum, na drugim piętrze, z wysokimi sufitami. Remont zrobiła z Tamarą i Kasią która specjalnie przyjechała na weekend z Poznania. Malowały ściany, montowały półki, kłóciły się o miejsce na kanapę.
Mamo, jesteś super powiedziała Kasia wieczorem przy pizzy jedzonej na podłodze. Wiesz o tym?
Powoli zaczynam uśmiechnęła się Elżbieta.
Pracownię nazwała zwyczajnie: Elżbieta Nowak. Architektura Wnętrz. Tamara proponowała jakąś markę, coś na modłę Nova Design, ale Elżbieta chciała po prostu własnym imieniem podpisać nowy rozdział.
Pierwszy klient przyszedł z polecenia młode małżeństwo chciało przebudować mieszkanie. Elżbieta spotkała się z nimi, posłuchała i przyniosła trzy propozycje układów. Wybrali drugi powiedzieli, iż właśnie o takim marzyli. I na tym polegała jej praca: wydobyć z ludzi to, czego nie umieją nazwać.
O niej napisał mały magazyn branżowy. Potem przyszedł większy. Zadzwonił Piotrek, ten od imprezy firmowej:
Elka, mam projekt, 200 mieszkań, nowe osiedle. Potrzebuję koncepcji. Twojej koncepcji. Wchodzisz?
Wchodzę odparła.
To było duże zlecenie pierwsze poważne po dwudziestu latach. Pracowała po nocach, nie dlatego, iż musiała, tylko nie mogła się oderwać. Rysowała, zmieniała, jeździła oglądać podobne realizacje po Polsce. Daniel zgłosił się, by pomóc z technicznymi rysunkami. Razem pracowali świetnie on dokładny, ona z wizją.
Kiedy projekt Piotrka został przyjęty, Ela zadzwoniła do Kasi.
Kasiu, udało się.
Maaaaamo! wrzasnęła córka. Wiedziałam! Opowiedz wszystko!
Opowiadała długo, o układach, o świetle, o zielonych podwórkach. Kasia słuchała, aż wreszcie stwierdziła:
Zawsze to umiałaś. Tylko ci nie pozwalali.
Elżbieta zamilkła.
Może sama sobie nie pozwalałam, przez chwilę.
Teraz pozwalasz. To najważniejsze.
Po pół roku pracownia działała pełną parą. Trzy zlecenia na bieżąco, kolejne w drodze. Mały zespół: Daniel na pół etatu, młoda asystentka Ola do spraw biurowych. Pieniądze jeszcze nie zawrotne, ale własne. Każdy grosz zarobiony świadomie i uczciwie.
Zmieniła się. W postawie, spojrzeniu, sposobie wchodzenia do pokoju. Przestała się usprawiedliwiać. Zaczęła odmawiać, czego nigdy nie umiała.
Czasami, wieczorami, patrząc przez okno z kubkiem herbaty, myślała o latach, które minęły. Bez żalu żal minął. Raczej z cichym żałowaniem, takim, jak za pogodą, która była, ale nie wróci. Szkoda czasu. Szkoda tamtej kobiety z dyplomem z wyróżnieniem, która tak gwałtownie się zgodziła zniknąć.
Ale ta kobieta nie znikła. Siedziała gdzieś w środku i trzymała kredki na czarną godzinę.
Któregoś wieczoru zadzwonił Tomasz.
Spojrzała na ekran. Odbierała długo.
Dobry wieczór powiedział cicho.
Dobry.
Jesteś zajęta?
Siedzę w pracowni.
Słyszałem, iż masz świetną pracownię. Piotrek opowiadał o tym projekcie. Chwali cię.
Miło.
Ela… mogę jutro wpaść? Porozmawiać?
Zastanawiała się chwilę nie nad tym, czy chce go widzieć, ale czy warto poświęcić na jeszcze jedną rozmowę czas.
Przyjedź jutro. O trzeciej.
Dzięki, Ela usłyszała ulgę w głosie.
Tomasz przyszedł punktualnie. Przywitała go sama Ola wyszła wcześniej. Rozglądał się nieśmiało po regałach z książkami i rysunkami na ścianach.
Zestarzał się dostrzegła to od razu. Siniaki pod oczami, pognieciona marynarka.
Ładnie tu masz.
Siadaj.
Zaparzyła mu herbatę. Trzymał kubek oburącz.
Jak się masz?
Dobrze odpowiedziała bez fałszu.
Widać spojrzał z zazdrością na szkice.
Piotrek mówi, iż twoja koncepcja jest najlepsza, jaką widział od lat.
Nic nie odpowiedziała.
W końcu westchnął, przetarł dłonie po twarzy gest, który dobrze znała.
Ela, chciałem ci powiedzieć… znaczy muszę…
Słucham.
Źle mi. Bardzo źle bez ciebie. Zupełnie nie jak sobie wyobrażałem. Siedzę w domu i nie ogarniam niczego.
Słuchała, milcząc.
Magda… odeszła w lutym. Stwierdziła, iż nie tego się spodziewała po wyjściu za mnie. Myślała, iż dostanie komfort, a okazało się, iż beze mnie wszystko się posypało. Bez ciebie nie działa.
Tak pokiwała głową.
Jestem głupi. Dopiero teraz widzę, co się działo. Wszystko robiłaś: dokumenty, klienci, dom… Mam kompletny chaos. I w pracy źle. Michał chce renegocjować umowę, dwóch dużych klientów odeszło Nie mam pojęcia, jak ty to ogarniałaś.
Bo to był mój dom.
Skinął głową.
Ela, proszę, wróć. Teraz dopiero rozumiem, co straciłem. Ciebie. Najważniejszą osobę.
Patrzyła na niego bez buntu, bez gniewu. Przez dwadzieścia osiem lat był jej światem. Ojciec jej dzieci. Pierwsza miłość. Nie czuła nienawiści. Była tylko klarowna pewność.
Tomku, powiedz szczerze: za czym tęsknisz? Dokładnie.
Zamyślił się.
Za tobą. Za tym, iż zawsze byłem spokojny. Bo ty wszystko ogarniałaś.
Tak. Właśnie tak.
Patrzyła mu prosto w oczy.
Straciłeś wygodę, Tomku. Straciłeś osobę, która nigdy nie domagała się własnego zdania czy uznania. Którą można było nie zauważyć, bo zawsze była.
To niesprawiedliwe wyszeptał. Kochałem cię.
Może. Jak lubi się wygodne krzesło. Dopiero jak je zabiorą czujesz, czego brakuje.
Jesteś okrutna.
Nie. Jestem prawdziwa. Słyszałeś, co wtedy mówiłam na imprezie? Ty nie zaprotestowałeś. Ani wtedy, ani później.
Milczał.
Nie mam żalu, Tomku. To ważne nie mam do ciebie żalu. Ale nie wrócę. Bo wreszcie odnalazłam siebie. Tę kobietę sprzed ciebie. I nie oddam jej już nigdy.
Milczał długo.
Jesteś szczęśliwa?
Zastanowiła się chwilę.
Tak. Nie zawsze. Bywają dni trudne i samotne. Ale żyję swoim życiem. To bardzo dużo.
Cieszę się.
Ja też.
Podniósł się. Lekko się szamotał przy kurtce.
Dzieci… Jak u nich?
Dobrze. Michał z Zosią czekają na drugie dziecko, Bartek z Antkiem przyjadą latem, Kasia kończy studia i pracuje w małej pracowni zadowolona bardzo.
Zabolało go to, było to widać.
To świetnie.
Nie mają oporów, żeby z tobą rozmawiać, Tomek. Michał czeka na twój telefon.
Dzięki, Ela. Za rozmowę.
Nie ma sprawy.
Zatrzymał się w progu.
Ta koncepcja, żyjąca przestrzeń To naprawdę dobra robota.
Wiem.
Drzwi się zamknęły. Ela odłożyła jego niedopitą herbatę, umyła kubek i odłożyła go na półkę.
Wróciła do stołu, włączyła lampkę. Wzięła ołówek.
Po minucie zadzwonił telefon. Kasia.
Mamuś, gdzie jesteś? Próbuję się dobić pół godziny!
W pracowni, kochanie. Pracuję.
A! To dobrze. Słuchaj, przyjadę do ciebie na Sylwestra. Mogę?
Jasne, iż możesz!
A mogę zabrać koleżankę?
Jasne, zabierz.
Mamo, jak się czujesz?
Odłożyła ołówek, spojrzała w okno. Za oknem ciemno, grudzień gwałtownie zmienia dzień w noc. Latarnie rozświetlały śnieg. Na chodniku ojciec prowadził córeczkę w czerwonej czapce.
Jest mi dobrze, Kasiu. Naprawdę dobrze.
Nie jest ci przykro, iż jesteś sama?
Nie jestem sama. Ty będziesz na Sylwestra. Michał z Zosią mnie zaprosili. Tamara ciągnie mnie do teatru. Daniel przyniósł wczoraj bombonierkę. Mam swoją wymarzoną pracę to, Kasiu, jest bardzo dużo.
Najlepsza jesteś, mamo.
Ty także. Jedz coś ciepłego i nie zapomnij o szaliku.
Jak zwykle.
Nie, nie jak zwykle. Zmieniłam się. Ale tylko w dobrą stronę. Wreszcie jestem sobą a nie kimś, kogo inni chcieli. To nie to samo.
Po rozmowie posiedziała chwilę nad projektem. Kolejne mieszkanie młoda kobieta chciała urządzić kawalerkę na swoje miejsce do jogi i pracy. Ela myślała, jak zrobić, by mieszkanie oddychało. By od progu dało się poczuć: tu jest dobrze.
Zaczęła szkicować.
Za oknem sypał śnieg, grudniowy, ciężki, prawdziwie warszawski. Latarnie świeciły miękko. Gdzieś na dole zatrzasnęły się drzwi, przejechał samochód. Rano miała spotkanie z klientami, potem telefon do Daniela, potem obiad z Tamarą. Michał prosił na sobotni obiad Zosia szykuje coś specjalnego i chcą zdradzić imię dziecka.
Dużo rzeczy. Dużo dobrych rzeczy.
Założyła płaszcz, zgasiła światło, sprawdziła okno. Zatrzymała się na moment w progu pracowni.
Na zewnątrz padał śnieg. Latarnie świeciły jasno. Na pustej ulicy przebiegał kot szybko, pewny celu.
Elżbieta Wiktoria Nowak zamknęła drzwi swojej pracowni, zeszła po schodach i wyszła na miasto.
Powietrze pachniało śniegiem i lekko igliwiem prawdopodobnie gdzieś obok już sprzedawali choinki na święta. Do Nowego Roku zostały trzy tygodnie. Przyjedzie Kasia, zabierze koleżankę. Trzeba będzie coś ugotować lubiła gotować, gdy gotowała z serca, nie z obowiązku.
Szła powoli na przystanek. Patrzyła na miasto, światła, śnieg pod latarniami. Myślała o następnym projekcie, o kawalerce z porannym światłem. Myślała o córce i o tym, jak dobrze, gdy dziecko umie realizować swoje pasje.
Myślała o sobie o pięćdziesięciu trzech latach, w których było wszystko: szczęście, ból, zdrada, milczenie, i ten grudzień śnieg, pracownia, nowe zlecenia.
Wybrała siebie. Późno, wiadomo, najlepiej byłoby wcześniej. Ale lepiej późno niż nigdy nie jako pocieszenie, tylko fakt.
Podjechał tramwaj. Wsiadła, usiadła przy oknie, torba na kolanach. Za szybą migały światła, śnieg przykrywał dachy i drzewa.
Patrzyła za okno, czując spokój. Nie euforię raczej cichy, stabilny spokój kogoś, kto już wie dobrze, dokąd zmierza.
