Posydonia to nie glony. Poznaj podwodne łąki Morza Śródziemnego

italiapozaszlakiem.com 2 godzin temu

Jeśli pływałeś z maską przy brzegach Sardynii, Sycylii albo Toskanii, być może widziałeś na dnie ciemne połacie roślinności. Z daleka trudno rozpoznać, co to adekwatnie jest. Z bliska widać długie, zielone liście, które kołyszą się wraz z ruchem wody. Między nimi przemykają ryby.

Tak może wyglądać spotkanie z posydonią. Niewykluczone jednak, iż poznałeś ją najpierw w zupełnie innej postaci: jako brązowe liście wyrzucone na piasek albo włókniste kulki znalezione podczas spaceru po plaży.

Co łączy te znaleziska z podwodną łąką? I dlaczego warto przyjrzeć się jej uważniej?

Roślina, która kwitnie pod wodą

Posydonia nie jest glonem, ale morską rośliną kwiatową. Gatunek spotykany u włoskich wybrzeży to Posidonia oceanica. Po włosku usłyszysz po prostu posidonia.

Ma korzenie, kłącza, czyli łodygi rozrastające się w podłożu, oraz wstęgowate liście. Tworzy rozległe podwodne łąki — praterie di posidonia. Rośnie w płytkich wodach przybrzeżnych, ale tam, gdzie dociera wystarczająco dużo światła, schodzi do około 40 metrów głębokości. Ten konkretny gatunek występuje naturalnie tylko w Morzu Śródziemnym.

Posydonia kwitnie pod wodą, a jej owoce przypominają małe oliwki.

Kwiaty są niepozorne i łatwo je przeoczyć. Kwitnienie przypada zwykle na jesień, ale nie odbywa się w każdej łące i każdego roku.

Pyłek przenosi woda. Owoce dojrzewają w kolejnych miesiącach i mogą unosić się na powierzchni, niesione przez prądy. Włosi nazywają je olive di mare, czyli morskimi oliwkami. jeżeli zobaczysz taki owoc przy brzegu, będziesz już wiedział, co to takiego.

Co adekwatnie robi podwodna łąka?

Jeśli przez chwilę poobserwujesz liście, zauważysz, iż nie są tylko tłem dla przepływających ryb. Łąka daje zwierzętom schronienie, pożywienie i miejsca rozrodu. Drobne organizmy żyją również na samych liściach oraz między korzeniami i kłączami.

Podczas fotosyntezy posydonia produkuje tlen. Jej liście spowalniają ruch wody, ułatwiając opadanie zawieszonego osadu, a korzenie i kłącza pomagają utrzymać podłoże na miejscu. Dzięki temu łąki wspierają przejrzystość wody i ograniczają erozję. Nie oznacza to jednak, iż odpowiadają za każdy turkusowy odcień włoskiej zatoki ani iż ich obecność gwarantuje czystość kąpieliska.

Część ich pracy pozostaje niewidoczna. Pod liśćmi gromadzą się kłącza, korzenie i zatrzymane osady. Powstaje zwarta struktura określana jako matte. Zawarta w niej materia organiczna może rozkładać się bardzo powoli, dzięki czemu węgiel pozostaje w podłożu przez setki, a choćby tysiące lat. To przykład magazynowania tak zwanego błękitnego węgla.

Podwodna łąka nie kończy się na liściach. Pod nimi kryje się magazyn węgla budowany przez pokolenia roślin.

Czy posydonia naprawdę może mieć tysiące lat?

Tak, ale trzeba wyjaśnić, co adekwatnie liczymy.

Posydonia rozprzestrzenia się między innymi przez rozrastanie kłączy i tworzenie kolejnych pędów. Powstaje w ten sposób klon: liczne części rośliny o wspólnym pochodzeniu genetycznym. Poszczególne liście obumierają i są zastępowane nowymi, podczas gdy klon może trwać znacznie dłużej.

W badaniu obejmującym śródziemnomorskie łąki naukowcy rozpoznali te same genotypy w miejscach oddalonych choćby o 15 kilometrów. Wyniki wskazują, iż niektóre klony mogą liczyć tysiące, a choćby dziesiątki tysięcy lat.

Być może spotkałeś się też z informacją o posydonii mającej 100 tysięcy lat. To nie jest pewna metryka konkretnej rośliny, ale szacunek zależny od przyjętych założeń dotyczących jej rozrastania.

Kule Neptuna, czyli co znalazłeś na plaży

Brązowe, włókniste, czasem okrągłe, czasem bardziej owalne. jeżeli znalazłeś takie kulki na śródziemnomorskiej plaży, prawdopodobnie były to kule Neptuna. Po włosku nazywają się egagropili, potocznie także palle di mare — morskie kulki.

Nie są owocami posydonii. Powstają z jej włókien, między innymi z rozpadających się pochew liściowych otaczających kłącza. Ruch wody splata je i zbija w zwarte kształty, które fale wyrzucają na brzeg.

Jest w nich jeszcze coś, czego gołym okiem możesz nie zauważyć. W badaniu opublikowanym w 2021 roku naukowcy wykazali, iż między włóknami kul z plaż Majorki zostają uwięzione fragmenty plastiku, w tym mikroplastik. To interesujący mechanizm zatrzymywania zanieczyszczeń, ale nie sposób na rozwiązanie problemu zaśmiecania morza. Nie każda kula zawiera tworzywa sztuczne, a te, które je zatrzymały, nie sprawiają, iż plastik przestaje istnieć.

Długowieczna nie znaczy niezniszczalna

Łąki posydonii mogą zostać uszkodzone przez kotwice i ciągnące się po dnie łańcuchy. Szkodzą im także prace przybrzeżne, zanieczyszczenia i zmętnienie wody ograniczające dostęp światła. Kolejnym zagrożeniem są coraz silniejsze morskie fale upałów. Posydonia rozrasta się powoli, dlatego odbudowa zniszczonej łąki może trwać bardzo długo.

Jeśli pływasz nad nią z maską, obserwuj ją bez wyrywania liści i stawania na roślinach. Podczas rejsu zwróć uwagę, gdzie opuszczana jest kotwica. A znalezione kule Neptuna obejrzyj i zostaw na plaży.

A kiedy liście posydonii trafiają na brzeg?

Posydonia naturalnie traci stare liście. Część zostaje w morzu, a część fale wyrzucają na ląd. Gdy nagromadzą się na plaży, mogą utworzyć zbity, brązowy wał nazywany banquette. To termin używany również we Włoszech. Samo pojawienie się takich liści nie oznacza, iż podwodna łąka obumarła.

Właśnie tutaj zaczyna się druga część tej historii. Dlaczego tych liści czasami nie sprząta z plaży? Kiedy ich pozostawienie pomaga plaży, a kiedy utrudnia korzystanie z niej? I czy da się pogodzić ochronę brzegu z wygodnym dojściem do wody?

Tym pytaniom poświęcę osobny artykuł.

Posydonia: mały słowniczek polsko-włoski

Te nazwy możesz spotkać na tablicach przy plażach, w lokalnych artykułach albo usłyszeć podczas wycieczki z przewodnikiem.

Po polskuPo włoskuCo oznacza

Posydonia	posidonia	Omawiany gatunek to Posidonia oceanica — to jego nazwa łacińska.
Łąka posydonii	prateria di posidonia	Rozległe skupisko roślin pod wodą; liczba mnoga: praterie.
Kule Neptuna	egagropili, potocznie palle di mare	Włókniste kulki z resztek roślinnych, nie owoce.
Morskie oliwki	olive di mare	Owoce posydonii; jeden owoc: oliva di mare.
Wał wyrzuconej posydonii	banquette di posidonia	Zbite nagromadzenie liści i innych szczątków rośliny na plaży.
Posydonia wyrzucona na brzeg	posidonia spiaggiata	Ogólne określenie materiału roślinnego na plaży, nie tylko wałów.
Warstwa kłączy, korzeni i osadów	matte	Struktura powstająca pod podwodną łąką; nie należy mylić jej z banquette.

Planując swoją podróż

Znajdź hotel lub apartament na wakacje dzięki booking.com.

Pamiętaj, aby zawsze mieć wykupione ubezpieczenie turystyczne. Ja korzystam z najlepszej na rynku porównywarki rankomat.pl.

jeżeli potrzebujesz samochodu we Włoszech, skorzystaj z discovercars.com.

Zarezerwuj bilet wstępu do muzeum przez Get Your Guide.

Potrzebujesz biletów na prom? Znajdziesz je na Direct Ferries.

Gdy kupujesz coś za pośrednictwem moich linków, zarabiam niewielką kwotę. Ty przez cały czas płacisz tyle samo, ze mną dzieli się sprzedawca. Dziękuję za twoje znaczące wsparcie.

Włoska poczta

Nieprzypadkowe miejsca, prawdziwe smaki i sprawdzone wskazówki. Co tydzień w Twojej skrzynce. Dołącz do tysięcy czytelników, którzy planują Włochy mądrzej.

Jeśli potrzebujesz pomocy w znalezieniu praktycznych informacji, dołącz do grupy na FB Moje wielkie włoskie podróże.