Postawiłam męża przed prawdziwym wyborem.
Mamo, dlaczego jedziemy do babci Wali? Nie chcę tam jechać, tam jest nudno.
Patrzę na Ludmiłę przez lusterko wsteczne. Córka siedzi na tylnym siedzeniu, zapatrzona w swój różowy tablet, choćby nie podnosi wzroku, gdy pyta. Sześć lat, a już potrafi mówić takim tonem, jakby swoją obecnością robiła nam łaskę.
Bo dziś są urodziny Tomka, twojego kuzyna. Pamiętasz go?
Pamiętam. Jest głupi.
Ludka! Odwracam się, ale Marek kładzie mi rękę na ramieniu.
Nie zaczynaj, proszę. Nie dzisiaj.
Patrzę na męża. Siedzi za kierownicą, spięty, jakby jechał nie do rodziny na przyjęcie urodzinowe dla dziecka, tylko na przesłuchanie. Garnitur granatowy, biała koszula prasowałam ją rano przez pół godziny, bo wiem: teściowa wyłapie każdą zagniecione miejsce, każdy rąbek. I udając, iż nic nie widzi, spojrzy tym swoim przenikliwym wzrokiem, z którego każdy zrozumie, iż jestem słabą gospodynią.
Nie zaczynam, po prostu tłumaczę dziecku, po co tam jedziemy.
Ale mówisz to tak, iż Ludka już wie, iż jedziemy w miejsce, gdzie nie jesteśmy mile widziani.
A jesteśmy tam mile widziani?
Cisza. Przed nami światła zmieniają się na żółte, Marek zwalnia. Słychać tylko brzęczenie wirtualnych monet z gry na tablecie Ludki i odgłosy samochodów zza okna.
Słuchaj, dogadajmy się zaczyna mąż, patrząc w drogę. Przyjedziemy, złożymy życzenia Tomkowi, posiedzimy dwie, góra trzy godziny i wychodzimy. Żadnych rozmów o przeszłości, żadnych eskalacji, żadnych pretensji. Po prostu rodzinne urodziny. Zgoda?
Chciałam odpowiedzieć, iż nie wiem, czy stać nas na to. Że co rok obiecujemy sobie dokładnie to samo, a kończy się tym, iż siedzę z teściową w kuchni i słucham kolejnej tyrady o tym, jak powinnam wychowywać dziecko. Albo, iż za dużo pracuję i zbyt mało czasu spędzam z rodziną. Albo iż moja mama, świętej pamięci, nie nauczyła mnie gotować tak, jak powinna nauczyć.
Ale nie mówię nic. Kiwnęłam tylko głową i odwróciłam się do okna. Za szybą suną słoneczne majowe ulice. Kobiety w lekkich sukienkach, mężczyźni w lnianych koszulach, dzieci z lodami w ręku. Zwykła sobota, idealna na spacer po parku albo kawę na balkonie, a nie na podróż przez całe miasto do ludzi, którzy cię nie lubią.
Mamo, Tomek pewnie dostanie dużo prezentów? Ludka podnosi na mnie oczy.
Na pewno. Ma dziś urodziny.
A ja też coś dostanę?
Znów się obracam. Jej wielkie brązowe oczy są pełne oczekiwania. Już przyzwyczaiłam ją do tego, iż na każdym spotkaniu coś dla niej się znajdzie. Ja ją tego nauczyłam przyznaję dziś sama przed sobą. Każda wigilia, każde kinderbal, każda wizyta u moich koleżanek Ludka zawsze wychodziła z czymś słodkim lub zabawką.
Kochanie, dziś są urodziny Tomka, on dziś dostaje prezenty. Tobie będą dawać je na twoje urodziny.
Ale ja też bym chciała!
Ludka, w październiku, na twoje urodziny też dostaniesz. A dziś sami dajemy Tomkowi prezent. Pamiętasz, jak wczoraj kupowaliśmy mu klocki?
Pamiętam. Ale ja też chcę klocki!
Masz w domu cały pokój zabawek nie wytrzymuje Marek. Dasz radę wytrzymać jeden dzień bez nowej zabawki?
Ludka fuka i znowu wraca do tabletu. Spoglądam na Marka. Dłonie zaciska na kierownicy do białości. Domyślam się, o czym myśli: jego mama na pewno zauważy, jeżeli Ludka zrobi awanturę. Co powie potem? Co przekaże siostrze? Ile jeszcze przez tygodnie będą analizować między sobą moje wady wychowawcze?
Jadąc resztę drogi, milczymy. Dwadzieścia minut przerywane tylko odgłosami tabletowych gier i głośnym szumem miasta. Widzę drzewa, blokowiska, wędrujące leniwie chmury. I myślę o tym, jak trzy lata temu przysięgłam sobie, iż już nigdy nie wrócę do tego domu. Po tej kłótni, kiedy Waleria powiedziała mi prosto w twarz, iż nie potrafię być dobrą żoną i matką.
Wtedy trzasnęłam drzwiami. Marek dogonił mnie na schodach, prosił, żebym wróciła i przeprosiła. Nie wróciłam. Wzięliśmy taksówkę do domu, jechaliśmy w niezręcznym milczeniu, myśląc o końcu, o rozstaniu, o tym, czy nie powinnam zebrać rzeczy i pojechać do siostry do Torunia.
Jednak zostałam. Bo kochałam go. Bo była Ludka. Bo nie byłam nauczona się poddawać.
Po tej awanturze nie kontaktowaliśmy się z jego rodziną przez rok. Potem Marek błagał, żebyśmy pojechali na Boże Narodzenie. Odmówiłam. Na Wielkanoc znów, i znowu nie. Zgodziłam się, dopiero gdy pani Waleria trafiła do szpitala z sercem. Poszliśmy z Ludką, z owocami, kwiatami. Leżała blada, postarzała, i poczułam do niej żal?
Podziękowała za owoce, pogłaskała Ludkę, powiedziała, iż tęskniła. Ani słowa o przeprosinach, ani o tamtej kłótni. Jakby nic się nie stało.
Pomyślałam może tak trzeba? Może tak wygląda dorosłość połknięcie urazy i udawanie, iż jest dobrze?
Ale wczoraj, gdy Marek powiedział, iż zaproszono nas na urodziny Tomka, zrozumiałam, iż uraza wcale nie minęła. Siedzi we mnie jak drzazga i przypomina o sobie przy każdym nowym kontakcie.
Jesteśmy mówi Marek i wyrywa mnie z zamyślenia.
Stoimy przed znajomym blokiem na Białostockiej. Czwarte piętro, gdzie Marek mieszkał przez dwadzieścia lat, dom jego mamy. Miejsce, w którym nigdy nie czułam się jak u siebie.
Ludka, wyłącz tablet. Idziemy mówię, próbując, by głos brzmiał spokojnie.
Wychodzimy z samochodu. Marek z bagażnika wyjmuje duże, kolorowe opakowanie w środku prezent dla Tomka. Wybieraliśmy go wczoraj prawie godzinę. Chciałam coś skromnego, Marek uważał, iż nie można być skąpym.
Co to znaczy przyzwoite? pytałam między półkami w sklepie.
Żeby nie wyglądało, jakbyśmy żałowali pieniędzy.
Przecież to prezent dla dziecka, a nie pokaz statusu.
Ale mama zauważy. I Lidia też.
Uległam. Kupiliśmy klocki za dziewięćset złotych, choć uważam, iż stanowczo za drogie. Ale Marek miał rację w tej rodzinie wszystko się liczy: ile kosztował prezent, jaka torebka, gdzie robisz zakupy. Cały czas ocena.
Na czwarte piętro wchodzimy pieszo winda znów nie działa. Ludka marudzi, iż jest zmęczona, ciągnę ją za rękę. Marek niesie prezent, a jego plecy pod marynarką są napięte jak struna.
Na naszym piętrze Marek staje, odwraca się:
Gotowa?
Chciałam powiedzieć, iż nie. Że chcę zawrócić, wrócić do domu, nie udawać, iż wszystko w porządku. Ale tylko przytaknęłam i wymusiłam uśmiech.
Gotowa.
Dzwonienie do drzwi. Ze środka słychać śmiech, muzykę, rozmowy. Impreza trwa. Jak zwykle jesteśmy minimalnie spóźnieni.
Drzwi otwiera Lidia, siostra Marka. Starsza ode mnie o dwa lata, wiecznie uczesana w krótki, ognisty bob, z ostrymi rysami i przylepionym półuśmiechem.
Nooo, wreszcie! odsuwa się na bok. Pokażcie się. My już zaczęliśmy beż was, ha ha.
Cześć, Lidka Marek całuje siostrę w policzek. Przepraszam, korki.
No pewnie, zawsze te korki patrzy na mnie lodowato. Hej, Aniu.
Cześć.
Wymieniamy kurtuazyjne całusy, czuję chłód jej skóry. Albo to we mnie jest chłód?
To kto tam taki duży? Ludka? Ale urosłaś Nie poznałam cię!
Ludka chowa się za moją sukienkę. Nie pamięta cioci Lidii. Ostatni raz widziały się, gdy miała trzy lata.
No powiedz dzień dobry delikatnie ją odsuwam.
Dzień dobry szepcze.
Jaka nieśmiała rzuca Lidia i prostuje się. Dobra, panowie do salonu, mama na kuchni, Tomek z dziećmi. Tort zaraz będziemy kroić.
W mieszkaniu ten sam zapach lawenda i ciasto. Waleria zawsze trzymała zioła w szafkach i piekła w soboty. Dziś czuć jabłecznik.
W przedpokoju stoją buty dziecięce adidasy, damskie baleriny, męskie półbuty. Goście już są. Zdejmuję swoje szpilki, specjalnie kupione na tę okazję, i zakładam kapcie. Ludka marudzi, nie chce zdjąć sandałów, ściągam je na siłę, czując wzrok Lidii na plecach.
Marek, idź do salonu, Tomek czeka na wujka mówi Lidia. A wy dziewczyny, do kuchni, mama tam.
Dziewczyny. Mam czterdzieści dwa lata, od dziewiętnastu jestem żoną, dziecko, kredyt, praca głównej księgowej w deweloperce, podatki, rachunki. A tu: dziewczynka.
Marek spogląda na mnie z błagalnym wyrazem twarzy. Przytakuję. Idzie do salonu, niosąc prezent, ja z Ludką za rękę idę do kuchni.
Jasna, duża kuchnia z oknem na podwórko. Na parapecie doniczki z pelargonią, na ścianie haftowane makatki, na stole koronkowy obrus. Wszystko jak dawniej, jak dwadzieścia lat temu, gdy pierwszy raz tu przyszłam.
Za stołem siedzi Waleria z jakąś kobietą. Rozmawiają, śmieją się. Kiedy wchodzę, wstaje. Widzę, iż się postarzała włosy siwe, choć kiedyś farbowała. Zmarszczki, lekko przygarbiona sylwetka.
Ale ten sam wzrok oceniający, przeszywający.
Aniu! Jak dobrze, iż przyjechałaś! obejmuje mnie na odległość.
Dzień dobry, pani Walerio.
Dzień dobry, córeczko. A to moja wnuczka? przysiada przy Ludce. Jaka piękna! Wykapana babcia!
Ludka znów chowa się za mną, głaszczę ją po głowie.
Ludka, przywitaj się z babcią.
Nie chcę.
Niezręczna pauza. Teściowa powoli się podnosi, w oczach cień zawodu lub dezaprobaty.
Cóż, dzieci się wstydzą, to normalne mówi, ale ton sugeruje przeciwieństwo. Że dziecko dobrze wychowane powinno witać się z dorosłymi, a ja powinnam nauczyć córkę manier.
Jest zmęczona po drodze mówię, choć wiem, iż to brzmi jak usprawiedliwienie.
No dobrze, rozumiem. Napijesz się herbaty czy kawy? Mam dobrą kawę, z Włoch.
Herbatę, dziękuję.
Siadamy. Ludka obok mnie, nieznajoma kobieta uśmiecha się życzliwie.
Maria, przyjaciółka Walerii przedstawia się. Miło mi.
Ania, również miło.
Waleria krząta się przy kuchni, nalewa wrzątek. Zerkam na jej plecy, myślę, o czym mówiły zanim przyszłam. O dzieciach? O pogodzie? A może o mnie?
Jak tam, Aniu? pyta z dala teściowa. W tej samej firmie pracujesz?
Tak.
Dużo masz pracy?
Wystarczająco.
A Ludkę kto odbiera z przedszkola, jak jesteś do wieczora?
Zaczęło się. Głęboki oddech.
Ja. Mam elastyczny grafik.
No to dobrze. Bo teraz wiele osób zatrudnia opiekunki.
Radzimy sobie.
Stawia przede mną filiżankę herbaty.
Schudłaś.
Nie bardzo.
Ależ tak Twarz ci się zapadła. Trzeba więcej jeść, Aniu. Mężczyźni lubią, gdy kobieta jest w formie.
Zaciskam usta. Znam to komentarze o wadze, wyglądzie, ubraniu. Zawsze z pozoru życzliwie, zawsze z podtekstem, który jest czytelny.
Jest w porządku, dziękuję.
No dobrze. Martwię się o was. Kocham was jak swoje dzieci. Marek dzwonił, mówił, iż wpadniecie. Tak się ucieszyłam! Już myślałam, iż zupełnie zapomnieliście drogę do nas.
Byliśmy zajęci odpowiadam tonem beznamiętnym. Praca, przedszkole, zajęcia Ludki.
Wszyscy są zajęci. Ale rodziny nie wolno zaniedbywać, Aniu. Rodzina jest najważniejsza.
Milczę. Piję herbatę, poparzyłam sobie usta. Ludka wierci się na krześle, jest jej nudno.
Mamo, mogę pójść do salonu? szepcze.
Idź, tylko bądź cicho.
Wyskakuje radośnie, wychodzi z kuchni. Waleria spogląda za nią.
Żywe srebro, jak Marek w jej wieku. Wszędzie jej pełno.
Tak, energiczna.
Słucha się pań w przedszkolu?
Przeważnie tak.
Przeważnie? Czyli czasem nie?
Odkładam filiżankę.
Zdarza się. Dziecko.
No tak. Ale zobacz na Tomka mówi teściowa. Lidia świetnie go wychowała: grzeczny, pomaga w domu, w szkole same piątki. Złote dziecko.
Przyjaciółka kiwa głową.
Widziałam, jaki on grzeczny. Wszystkim za prezenty dziękuje, gości wita.
Czuję narastającą złość. Nie mówią wprost, ale przekaz jasny: Tomek wspaniały, Ludka cóż, to moja wina.
Z salonu dochodzi śmiech dzieci, głosy dorosłych. Wyobrażam sobie Marka, jak tam stoi, opowiada dowcipy, udaje, iż to cudowna, kochająca się rodzina.
Pani Walerio, zobaczę się z Tomkiem i pogratuluję mu urodzin podnoszę się.
Jasne, idź, Aniu. Tylko nie zapomnij, niedługo tort.
Wychodzę, czując spojrzenia na plecach. Na korytarzu stoję chwilę, zamykam oczy. Dziesięć minut, a już mam dość.
Telefon w kieszeni spódnicy wibruje. Marek: Jak się trzymasz? Odpowiadam: Ok, chociaż nie jest ok. Jego matka już skomentowała trzy rzeczy, czuję się jak na egzaminie z życia, z góry obalonym.
Z salonu wychodzi mężczyzna, kiwa mi głową, idzie do łazienki. Stoję przy ścianie i liczę minuty do wyjścia. Dwie godziny? Trzy?
Ciociu Aniu?
Odwracam się w drzwiach stoi chłopiec w białej koszuli. Tomek, jubilat. Widywałam go tylko na zdjęciach wysyłanych przez Lidię do Marka na żywo ostatni raz, gdy miał pięć lat.
Cześć, Tomek. Sto lat!
Dziękuję uśmiecha się. Wujek Marek powiedział, iż macie dla mnie prezent.
Tak, jest na stole. Zaraz dostaniesz.
To klocki?
Niespodzianka.
Uśmiechnął się i pobiegł do dzieci. Grzeczny chłopiec. Najlepszy. Tak, jak powinna być Ludka zdaniem Walerii.
Idę już do salonu z przygotowanym uśmiechem, by wszystkich powitać.
Jest tam z tuzin osób. Dorośli przy stole, dzieci biegają wokół z talerzami pełnymi ciasta, sałatek, wędlin. Stos prezentów na rogu. Rozpoznaję kilka twarzy kuzynka Marka, jej mąż, inni krewni. Wszyscy patrzą na mnie z ciekawością.
Marek siedzi przy stole, rozmawia z kimś. Na mój widok wstaje:
To Ania, moja żona przedstawia. Witam się, ściskam kilka rąk, słyszę grzecznościowe Wreszcie się poznaliśmy, Marek tak o tobie mówił. Bzdura. Marek nie opowiadał im o mnie zawsze przemilczał rodzinne sprawy przy matce.
Ludka siedzi w kącie z ponurą miną, znów z tabletem.
Ludka, schowaj tablet. Nie wypada mówię cicho.
Nie chcę. Nudzę się.
Ludka, proszę.
Odwraca się parę osób. Czerwienię się.
Schowaj.
Obraża się, ale chowa. Siedzi, skulona w kącie. Czuję na sobie karcące spojrzenia. Jakbym była złą matką, bo nie radzę sobie z córką.
Lidia wchodzi z tacą kieliszki z winem i sokiem.
Kochani, pijemy za jubilata! Tomek, chodź!
Chłopak podchodzi do matki. Uśmiechają się. Wszyscy zaczynają robić zdjęcia.
Za naszego chłopca! intonuje ktoś. Niech rośnie zdrowo i szczęśliwie!
Piątki w szkole!
Wszyscy piją. Wino kwaśne, tanie. Marek przy mnie stoi bardzo spięty.
Teraz prezenty! woła Lidia. Tomek, usiądź, każdy ci wręczy prezent!
Chłopiec siada, podchodzą kolejno goście z podarkami. Najpierw farby do malowania od cioci. Potem zdalnie sterowany robot od wujka. Potem książki, klocki, gry, ubrania. Każda rzecz starannie rozpakowywana, podziękowania, uśmiechy. Wzorowe dziecko.
Patrzę kątem oka na Ludkę. Gdy wpatruje się w prezenty, widzę w jej oczach zazdrość i łzy. Kręcę głową.
Nie patrz tak, Ludka szepczę.
Czemu on ma tyle prezentów? szepcze.
Bo ma urodziny.
A kiedy moje?
W październiku.
To długo!
Cicho. Nie teraz.
Marek wręcza Tomkowi nasze klocki. Chłopiec rozpakowuje, klaszcze w dłonie.
Wow! To SuperTechnic 3000! Takie chciałem!
Lidia przytula syna.
Wiedzieliśmy z Markiem, co lubisz. Dziękujemy wam!
Tomek podbiega, niepewnie mnie przytula.
Dziękuję, ciociu Aniu.
Proszę, baw się dobrze.
Goście komentują, iż drogi prezent, iż bardzo rozwojowy. Teściowa kiwa głową.
Dobrze, iż nie żałowaliście na bratanka pieniędzy.
Zaciskam pięści. Nie żałowali jakby to był gest litości.
Ludka ciągnie mnie za rękaw.
Mamo, a ja dostanę też prezent?
Schylam się.
Nie dzisiaj, Ludko. Dziś prezenty są dla Tomka.
Ale ja też chcę!
Ludka, proszę
Nie wytrzymuje. Podchodzi do Tomka i pyta głośno:
Tomek, dałbyś mi któryś z tych prezentów?
Nastała cisza. Wszyscy patrzą na nią. Tomek patrzy zaskoczony.
Co?
No masz tyle. Daj mi jeden!
Wstaję gwałtownie, łapię Ludkę za rękę.
Ludka, wychodzimy. Natychmiast.
Ale ja chcę prezent!!! Ja też chcę klocki, chcę robota! Chcę!
Lidka robi minę pełną zdumienia. Waleria patrzy na mnie wzrokiem triumfatora a nie mówiłam, iż jej dziecko źle wychowane?
Marek próbuje pocieszać córkę.
Ludko, spokojnie, porozmawiamy.
Nie chcę rozmawiać! Ja chcę prezent!!!
Pada na podłogę, kopie w dywan. Krzyczy i płacze.
Stoję nad nią, czuję, jak wszyscy patrzą na mnie oceniają, pogardzają.
Coś we mnie pęka.
Ludka, wstań, od razu. Wychodzimy.
Podnoszę ją, ona ciągle płacze, wyrywa się.
Aniu, może się uspokoi próbuje teściowa.
Patrzę jej w oczy. Mówię coś, czego nie planowałam, coś co zbierało się we mnie latami:
Wie pani co, pani Walerio? Może, gdyby nie wpoiła pani swoim dzieciom, iż prezenty to wyznacznik wartości, moja córka teraz nie robiłaby awantury.
Blednie.
Słucham?!
Pani sama ciągle podkreśla, kto czego daje, ile kosztuje, jak wygląda. Stworzyła pani klimat porównywania i rywalizacji! A teraz dziwi się pani, iż Ludka też chce być zauważona?
Ania, wystarczy! Marek chwyta mnie za ramię.
Nie, nie wystarczy. Zamykam się w sobie już trzy lata. Wystarczy. Dość udawania.
Lidia podchodzi.
Słyszysz się? Robisz scenę w naszym domu!
W waszym domu ale jestem żoną waszego brata i matką waszej siostrzenicy! Mam prawo do szacunku.
Na szacunek trzeba zasłużyć syczy Lidia.
Dziewiętnaście lat w tym małżeństwie, dziecko, praca, dom, a to przez cały czas za mało, by być traktowaną jak równą?
Ale tu nie chodzi o ciebie zaczyna Waleria.
Chodzi. Zawsze chodziło mówię cicho. Pani traktuje nas mnie i Ludkę jak obcych. Pani o tym choćby nie wie.
Marek spuścił głowę.
Ania, wystarczy
Ale już nie mogę się powstrzymać.
Masz wybór, Marek. Albo jesteś ze mną i z Ludką. Albo z nimi.
Pojawia mu się na twarzy rozpacz.
Stawiasz mnie pod ścianą?
Sam się pod nią stawiasz. Przez milczenie, przez brak reakcji na przytyki mamy i siostry. Przez chowanie głowy w piasek.
Cisza. Goście odwracają wzrok, ktoś wychodzi. Ludka już nie płacze wisi mi na ręce, razem ze mną łzy spływają jej po policzku. Biorę ją i idę do przedpokoju. Waleria idzie za mną:
Aniu, jeżeli teraz wyjdziesz, nie licz na wybaczenie.
Odwracam się.
choćby nie liczę. Życzę szczęścia, ale bez nas.
Ania! Marek łapie mnie za rękę. Zdajesz sobie sprawę, co mówisz?
Tak. Albo my, albo oni.
Milczy.
Biorę córkę, zamykam drzwi. Idziemy schodami w dół. Ludka płacze, ja też. Na podjeździe zamawiam taksówkę. Pięć minut już jedziemy do domu.
Kierowca patrzy przez lusterko.
Wszystko w porządku?
Tak, dziękuję.
Gdy dojeżdżamy, Ludka śpi wtulona we mnie. Przenoszę ją do pokoju, daję jej pluszowego misia.
Moja mała, rozkapryszona, ale ukochana córka. Wiem, iż sama popełniam błędy, rozpieszczam ją, niepotrzebnie pozwalam na za wiele, rekompensuję swój brak miłości z dzieciństwa. Może tak nie powinno być? Gdzie kończy się troska, a zaczyna rozpieszczenie?
Nie wiem.
Dwie godziny później Marek wraca. Słyszę przekręcany klucz, idę do przedpokoju. Jest zmęczony, nie patrzy na mnie.
Cześć.
Cześć.
Idziemy do kuchni. Stawiam wodę na herbatę.
Śpi?
Tak.
Długie milczenie.
Mama załamana mówi w końcu.
Wiem.
Lidia mówi, iż twoje zachowanie było żenujące.
Być może.
Wiesz, co powiedziałaś?
Nalewam wrzątek do kubków.
Wiem. Powiedziałam prawdę.
Jaką prawdę? Że moja matka źle traktuje Ludkę?
Bo tak jest.
To nieprawda! Ona kocha Ludkę.
Widziała ją trzy razy w trzy lata. To nie miłość.
Marek przeciera twarz dłonią.
Jest starsza, schorowana, trudniej jej jeździć.
A do Lidii jeździ co tydzień.
Lidia mieszka w tej samej dzielnicy.
My czterdzieści minut jazdy. To nie koniec świata.
Cisza. Siadam naprzeciw niego, obejmuję kubek.
Marek, nie chcę się więcej kłócić. Ale nie wytrzymam dłużej tej sytuacji.
Jakiej sytuacji?
Że twoja rodzina mnie nie akceptuje. Że patrzą z góry. Każda wizyta, to egzamin, którego nie mogę zdać.
Przesadzasz.
Nie przesadzam. Tylko nie zauważasz.
Marek patrzy na mnie.
Co chcesz, żebym zrobił?
Żebym czuła, iż jesteś po mojej stronie. Nie pomiędzy wszystkimi po mojej i naszej córki.
Bronię cię!
Nie bronisz. Próbujesz wszystkich pogodzić. A to niemożliwe.
Mama jest z innego pokolenia
I co z tego? Ja się nie podporządkuję. Chcę szacunku.
Wzdycha.
Chcesz, żebym wybierał?
Chcę, żebyś był z nami. W tej rodzinie, którą razem tworzymy.
Ale ona też jest rodziną
Jest twoją matką. Ale ja jestem twoją żoną. I oczekuję wsparcia.
Znów milczenie. Herbata stygnie. Za oknem robi się szaro.
Nie wiem, co robić mówi cicho.
Ja też nie.
Naprawdę chcesz, żebyśmy zerwali kontakt z moimi bliskimi?
Zastanawiam się. Chcę? Sama nie wiem. Chcę spokoju. Chcę, by nas szanowano.
Chcę, żeby kontakty były partnerskie. Bez pouczania, bez porównywania, bez sztuczności.
A jeżeli nie zgodzą się?
To przestajemy się widywać.
Kręci głową.
To ultimatum.
To wyznaczenie granic. Jest różnica.
Marek podchodzi do okna. Patrzy na wieczorny podjazd ktoś wyprowadza psa na spacer.
Całe życie chciałem być dobrym synem mówi. A nie zauważyłem, kiedy przestałem być dobrym mężem. Próbując uszczęśliwić mamę, zaniedbałem ciebie.
Podchodzę, obejmuję go od tyłu, przytulam czoło do pleców.
Marek, ja nie zabraniam ci kontaktu z mamą. Chcę tylko zdrowych relacji. By rozumiała, iż masz własną rodzinę i własne zasady.
A jeżeli nie zrozumie?
To jej wybór, nie nasz.
Odwraca się, obejmuje mnie. Stoimy tak jeszcze długo. Czuję, jak bije jego serce.
Kocham cię mówi.
Ja ciebie też.
Ale nie wiem, jak to naprawić.
Razem znajdziemy sposób.
Gdy sprawdzam Ludkę, śpi z rozrzuconymi rękami. Przykrywam ją, całuję w czoło.
Moje dziecko. Przez nią to wszystko? A może przeze mnie bo nie potrafiłam powiedzieć nie, bo chciałam jej wynagrodzić własne braki z dzieciństwa?
Wychodzę. Marek siedzi z telefonem.
Mama pisze informuje. Chce, żebyśmy przyszli jutro.
Kiedy?
Na drugą.
Siadam. Chcesz jechać?
Nie wiem. A ty?
Zastanawiam się. Dam radę znowu wejść do tego mieszkania, spojrzeć w oczy Walerii, wysłuchać wyrzutów?
jeżeli pojadę, to tylko z tobą. I tylko jeżeli będziesz po mojej stronie.
Przytakuje.
Obiecuję.
Pojadę wtedy.
Cisza. Myślę o jutrzejszej rozmowie. O tym, co powiem, co ona powie, i czy da się w ogóle odbudować zaufanie.
Telefon Marka ponownie wibruje.
Lidia pisze. Tomek się rozpłakał, popsuł mu się dzień.
Gryzie mnie wyrzut sumienia. Zrujnowałam dziecku urodziny. Przez nieopanowanie zapamięta dzień kłótni, nie tort i prezenty.
Powiedz jej, iż przeproszę Tomka. Zadzwonię do niego jutro.
Pisze SMS-a. Odkłada telefon i patrzy na mnie.
A mamę też przeprosisz?
Zastanawiam się. Czy przeproszę? Za co za prawdę?
Przeproszę za sposób, w jaki mówiłam. Ale nie za treść.
Kiwnął głową.
To fair.
Siedzimy długo. Patrzę na jego siwiejące skronie, które pojawiły się szybko. Mój mąż, ojciec mojej córki, z którym jestem dziewiętnaście lat.
Czy przez ten dzień to wszystko może się rozsypać?
Marek, myślałeś kiedyś o rozwodzie?
Wzdryga się.
Co? Ale po co?
jeżeli nie znajdziemy rozwiązania. jeżeli twoja mama nie zaakceptuje mnie. jeżeli przez cały czas będzie między nami taki mur?
Podchodzi, bierze mnie za ręce.
Posłuchaj. Nie chcę rozwodu. Nigdy nie chciałem. Tak, popełniłem błędy. Ale kocham ciebie i Ludkę. I zrobię wszystko, by to naprawić.
Tylko jak?
Znajdziemy sposób.
Chcę mu wierzyć. Chcę wierzyć, iż się uda.
Ale wciąż boję się, iż Waleria nigdy mnie nie zaakceptuje, iż Marek będzie rozdarty, iż Ludka zawsze będzie się czuć gorsza.
Chodźmy spać mówi. Jutro się zmierzymy z tym wszystkim.
Kiwnęłam głową. Kładziemy Ludkę w łóżku, przykrywam, pocałunek na dobranoc.
Leżę długo, patrzę w sufit. Marek obejmuje mnie.
Wszystko będzie dobrze szepcze.
Skąd wiesz?
Chcę w to wierzyć.
Zasypiam, obracając w głowie cały dzień.
Rano budzi mnie Ludka, wciska się do łóżka.
Mamusiu, już nie wrócimy do babci? pyta cichutko.
Głaszczę ją.
Może tak, a może nie.
Nie chcę tam iść. Tam było strasznie.
Czemu strasznie?
Krzyczałaś, a wszyscy na mnie patrzyli.
Czuję ból w klatce piersiowej. Przytulam ją mocno.
Przepraszam, Ludko. Że tak się zachowałam.
Czemu krzyczałaś na babcię?
Jak wyjaśnić sześciolatce, iż dorośli czasem wybuchają? Że urazy realizowane są latami i w końcu wybuchają?
Bo byłam już bardzo zmęczona tym, co mówiła.
Co mówiła?
Rzeczy dla dorosłych. Jeszcze nie zrozumiesz.
Cisza.
A ja źle się zachowałam?
Źle, kochanie. Nie prosi się o prezenty na cudzych urodzinach. Ale rozumiem, iż bardzo chciałaś.
No.
Ale czasem trzeba poczekać. Niedługo twoje urodziny wtedy będą prezenty.
Wielu?
Tyle, ile chce dać ten, kto cię kocha.
Zastanawia się.
A babcia mnie kocha?
Nie wiem, co odpowiedzieć. Może po swojemu. Ale za mało, by zasypać urazy do mnie.
Kocha, tylko nie umie tego pokazać.
Przytakuje i przytula się mocniej. Leżymy tak, aż przychodzi Marek z tacą.
Śniadanie dla moich dziewczyn oznajmia.
Na tacy naleśniki, śmietana, dżem, herbata. Jemy razem. Ludka śmieje się, rozmazała dżem po talerzu. Zwykły sobotni poranek. Jakby nic złego się wczoraj nie stało.
Ale ja wiem, co nadchodzi.
Po śniadaniu Marek mówi:
Mama czeka na nas na czternastą.
Kiwnęłam głową.
Na pewno chcesz jechać?
Nie, ale pojadę.
Ubieramy się w milczeniu. Ja tę samą sukienkę. Marek tę samą koszulę. Ludka zostaje z moją siostrą.
W aucie milczymy. Za oknem chmury i szare miasto.
Docieramy na miejsce, wchodzimy na czwarte piętro. Marek dzwoni do drzwi.
Otwiera Waleria. Blada jak ściana. Patrzy na mnie długo.
Wejdźcie.
W kuchni siadam przy stole, jak wczoraj. Waleria z naprzeciwka.
Herbaty?
Nie, dziękuję.
Cisza.
No dobrze. Słucham.
Wdech.
Pani Walerio, przepraszam za ton wczoraj. Nie powinnam była tak reagować. Ale nie przepraszam za siebie. Bo to prawda czuje pani do mnie dystans. I wobec Ludki też.
Zastyga.
Nieprawda.
Pani pewnie choćby tego nie zauważa, ale tak jest. Zawsze znajdzie pani coś, do czego może się przyczepić. Praca, wygląd, wychowanie
Tylko chcę dobrze!
Proszę mi wierzyć ranią mnie te słowa.
Długie milczenie.
Może jestem zbyt surowa. Ale chcę dla swojego syna i wnuczki jak najlepiej.
Oni będą mieli najlepiej wtedy, gdy będzie harmonia.
Patrzy na Marka.
Zgadzasz się z nią?
Tak, mamo.
I co teraz?
Zaczynamy od nowa proponuję. Bez dawnych żalów. Partnersko, szczerze.
Waleria milczy długo.
Dobrze. Spróbujmy.
Nie wierzę własnym uszom.
Ale ja się nie zmienię z dnia na dzień.
Ja też nie. Spróbujmy się szanować.
Patrzymy na siebie. Po raz pierwszy od lat czuję, iż rozumie choć trochę.
Marek splata nasze dłonie.
Dziękuję wam.
Rozmawiamy jeszcze o Ludce, o Tomku, o wakacjach. Rozmowa powściągliwa, ale to początek.
Na pożegnanie Waleria przytula mnie mocno.
Przyjedźcie z Ludką w sobotę. Upiekę szarlotkę.
Przyjedziemy.
Po drodze do domu Marek łapie mnie za rękę.
Jak się czujesz?
Nie wiem. Może będzie dobrze. Może nie.
Wierzysz w to?
Patrzę na niego, na jego twarz pełną nadziei.
Chcę wierzyć.
W domu wita nas Ludka z rysunkiem:
Mamo, to my! pokazuje.
Ja, Marek, ona, obok z boku babcia i dziadek. Trzymamy się za ręce.
Piękne uśmiecham się, obejmując ją.
I wtedy naprawdę wierzę, iż może będzie dobrze.
Wieczorem, gdy Ludka śpi, siedzimy z Markiem przy herbacie.
Co dalej? pyta.
Wzruszam ramionami.
Nie wiem. Może spróbujemy jeszcze raz. Nic nie jest idealne. Najważniejsze, by próbować.
Wystarczy ci tyle?
Mam nadzieję.
Obejmuje mnie i długo siedzimy tak w milczeniu. Za oknem ciemność, światła miasta. A my na kuchni myślimy o jutrze.
I co teraz? pytam.
Po chwili Marek odpowiada:
Nie wiem. Daj mi czas.
Czas mamy. Pytanie, czy starczy nam sił.
