Pomoce dla seniora w codziennej higienie

Zdjęcie: higienie

Starzenie się organizmu wiąże się z ograniczeniami ruchowymi, mniejszą odpornością skóry i wzrostem ryzyka infekcji. choćby proste czynności higieniczne takie jak kąpiel, korzystanie z toalety czy zmiana bielizny mogą stać się wyzwaniem. W wielu domach opiekunowie stoją przed dylematem, jak pomóc bliskim w zachowaniu codziennej czystości, nie odbierając im poczucia niezależności. adekwatnie dobrane pomoce potrafią zredukować dyskomfort i zapobiegać powikłaniom, takim jak odleżyny czy podrażnienia skóry.

W niniejszym artykule przedstawiono szerokie spektrum rozwiązań dostępnych na rynku – od materacy przeciwodleżynowych i wodoodpornych podkładów po krzesła prysznicowe, podnośniki wannowe i bieliznę ochronną. Wszystkie opisane produkty wybrano z myślą o seniorach, osobach z chorobą Alzheimera lub schorzeniami ograniczającymi mobilność, a także o ich opiekunach. Zawarte informacje bazują na szczegółowych opisach producenta i praktycznych poradach.

Znaczenie samodzielnej higieny w starszym wieku

Starzenie się organizmu wiąże się z ograniczeniami ruchowymi, mniejszą odpornością skóry i wzrostem ryzyka infekcji. choćby proste czynności higieniczne takie jak kąpiel, korzystanie z toalety czy zmiana bielizny mogą stać się wyzwaniem. W wielu domach opiekunowie stoją przed dylematem, jak pomóc bliskim w zachowaniu codziennej czystości, nie odbierając im poczucia niezależności. adekwatnie dobrane pomoce potrafią zredukować dyskomfort i zapobiegać powikłaniom, takim jak odleżyny czy podrażnienia skóry.

W niniejszym artykule przedstawiono szerokie spektrum rozwiązań dostępnych na rynku – od materacy przeciwodleżynowych i wodoodpornych podkładów po krzesła prysznicowe, podnośniki wannowe i bieliznę ochronną. Wszystkie opisane produkty wybrano z myślą o seniorach, osobach z chorobą Alzheimera lub schorzeniami ograniczającymi mobilność, a także o ich opiekunach. Zawarte informacje bazują na szczegółowych opisach producenta i praktycznych poradach.

Materace przeciwodleżynowe oraz zabezpieczenie łóżka

Długotrwałe przebywanie w jednej pozycji sprzyja powstawaniu odleżyn, dlatego w opiece nad osobą leżącą kluczową rolę odgrywa materac przeciwodleżynowy. Dostępne są różne konstrukcje:

• Pneumatyczny materac bąbelkowy – składa się z serii komór powietrznych, które naprzemiennie wypełniają się i opróżniają, tworząc delikatny masaż skóry. Dzięki temu redukują nacisk na tkanki, poprawiają krążenie krwi i zapobiegają tworzeniu się odleżyn. Pompa pracuje automatycznie, a materiał z PVC jest wytrzymały i łatwy w utrzymaniu.
• Rurkowy materac przeciwodleżynowy – jego konstrukcja wykorzystuje wymienne podłużne komory powietrzne. Fala powietrza przesuwająca się przez materac nie dopuszcza do długiego ucisku na te same miejsca. Materac jest elastyczny, dzięki czemu można go stosować również w łóżkach z regulowanym stelażem. Cechują go wytrzymałość, oddychalność i możliwość wymiany pojedynczych modułów.

Oprócz materaca istotne jest zabezpieczenie materaca i pościeli przed wilgocią. Wielowarstwowe podkłady absorpcyjne skutecznie chronią łóżko przed przemoczeniem. Pad o pięciowarstwowej konstrukcji ma wierzchni materiał, który odprowadza płyn do warstwy absorbującej i oddziela go od skóry użytkownika, warstwę pochłaniającą o pojemności ok. 3 l/m² oraz oddychającą barierę nieprzemakalną. Tego typu podkłady są miękkie, pikowane, nie szeleszczą i można je wielokrotnie prać.

Innym rozwiązaniem jest podkład z frotte powleczonej PCV, który chroni materac przed zamoczeniem. Wykonany z mieszanki bawełny i poliestru, jest odporny na środki dezynfekcyjne i alergeny. Można go prać w temperaturze do 95 °C, nie wymaga prasowania, a dostępny jest w kilku rozmiarach, w tym 70 × 140 cm i 90 × 200 cm. Do miejsc siedzących stosuje się specjalne ochraniacze na krzesła, które posiadają chłonną warstwę wierzchnią i nieprzemakalny spód – wchłaniają do 1 litra płynu, chroniąc tapicerkę przed zniszczeniem.

Poduszki ortopedyczne oraz maty grzewcze

W utrzymaniu zdrowej pozycji ciała podczas snu i odpoczynku pomagają poduszki ortopedyczne. Model SoftSleep Contur ma anatomiczne wyprofilowanie z wcięciem na bark, dzięki czemu podtrzymuje szyję i głowę, zapobiegając bólowi kręgosłupa i napięciom mięśni. Wypełnienie z elastycznej pianki „memory” reaguje na temperaturę ciała, dopasowując się do kształtu użytkownika, a powłoka jest antybakteryjna i antygrzybiczna. Poduszka łagodzi bóle karku i poprawia jakość snu.

W chłodne dni ulgę przynoszą poduszki i maty grzewcze. Elektryczna poduszka grzewcza ma wymiary 75 × 40 cm, trzy poziomy regulacji temperatury i automatyczny wyłącznik po trzech godzinach pracy. Wykonana z mikrofibry i poliestru, nadaje się do prania w temperaturze 30 °C i ma zabezpieczenie przed przegrzaniem. Mata grzewcza dla jednej osoby to większy model o wymiarach 150 × 80 cm, który również umożliwia regulację ciepła w trzystopniowym zakresie, ma zdejmowany przewód zasilający i automatycznie wyłącza się po trzech godzinach. Pokrycie z mikrofibry zapewnia miękkość, a możliwość prania ułatwia utrzymanie higieny.

Regularne korzystanie z mat i poduszek grzewczych pomaga rozgrzewać mięśnie i stawy, poprawia krążenie krwi oraz zmniejsza ból. Ważne jest jednak przestrzeganie zasad bezpieczeństwa: wybierając urządzenie, trzeba zwrócić uwagę na system zabezpieczeń przed przegrzaniem i na jakość materiałów.

Stoliczki do łóżka i ułatwienia podczas posiłków

Osoby spędzające dużo czasu w łóżku często mają problem z wygodnym przyjmowaniem posiłków. Stoliki do łóżka z kieszeniami rozwiązują ten problem. Lekkie i stabilne, wyposażone są w szeroki blat o wymiarach ok. 57 × 30 cm, który umożliwia spożywanie posiłków, pisanie czy korzystanie z laptopa. Boczne kieszenie służą jako „nogi” stolika i jednocześnie jako schowki na okulary, leki czy książki. Stoliki są łatwe do przenoszenia, wykonane z tworzywa odpornego na wilgoć, a ich kompaktowa konstrukcja sprawia, iż nadają się zarówno do łóżka, jak i fotela.

Bielizna ochronna i piżamy ułatwiające opiekę

Nietrzymanie moczu lub skłonność do rozbierania się wymagają specjalistycznej bielizny, która zwiększa komfort i higienę. Oferowane przez producentów rozwiązania obejmują:

• Elastyczne majtki siatkowe – przeznaczone do mocowania wkładów chłonnych i pieluch anatomicznych. Są miękkie, elastyczne i przepuszczają powietrze, dzięki czemu skóra może oddychać. Majtki można prać do 50 razy w temperaturze 60 °C, suszyć w suszarce i używać wielokrotnie. Każdy rozmiar oznaczony jest innym kolorem paska, co ułatwia identyfikację.
• Majtki Moli Pants Comfort – to siateczkowa bielizna do mocowania wkładów. Zapewnia pewne i higieniczne utrzymanie wkładów chłonnych, można ją prać w temperaturze 60 °C, a w opakowaniu znajduje się pięć sztuk. Produkt posiada certyfikat CE i jest wyrobem medycznym klasy I.
• Wodoodporne spodenki basenowe – wykonane z miękkiego, przezroczystego polimeru, służą jako osłona na pieluchy podczas rehabilitacji w wodzie. Gumowe wykończenia w pasie i na nogawkach zapobiegają wymianie płynów, a materiał nie powoduje ucisku. Spodenki są wielokrotnego użytku, dostępne w różnych rozmiarach i łatwe do czyszczenia.

Wiele osób starszych ma tendencję do rozbierania się lub zdejmowania pieluch, co utrudnia codzienną opiekę. Dla takich pacjentów zaprojektowano piżamy jednoczęściowe z zamkami:

• Piżama z zamkiem w kroku – posiada suwak na plecach oraz długi zamek w nogawkach. Umożliwia to wymianę pieluchy bez całkowitego rozbierania pacjenta. Piżama jest wykonana z mocnej dzianiny, ma ściągacze na rękawach i nogawkach oraz przestrzeń na pieluchę.
• Piżama zapinana z tyłu – zamek na plecach uniemożliwia samodzielne rozebranie się. Ciepła dzianina zapewnia komfort, a ściągacze zapobiegają podwijaniu się nogawek. Piżama polecana jest dla osób z chorobą Alzheimera i skłonnością do nadmiernej ruchliwości.

Pieluchomajtki i wkłady chłonne

Dla osób z nietrzymaniem moczu odpowiednio dobrane pieluchomajtki zapewniają suchość i dyskrecję. Linia MoliCare Premium Mobile charakteryzuje się anatomicznym kształtem, elastycznymi ściągaczami i wewnętrznymi zakładkami, które zapobiegają przeciekaniu na boki. Wkład chłonny z super absorbentem neutralizuje nieprzyjemny zapach, a warstwa Dry Plus gwałtownie odprowadza wilgoć do wnętrza. Wkład ma pH 5,5 oraz adekwatności antybakteryjne, chroniące skórę przed podrażnieniami.

Pieluchomajtki są przeznaczone zarówno dla osób mobilnych, które mogą samodzielnie zakładać i zdejmować produkt, jak i dla pacjentów leżących podczas rehabilitacji czy z chorobą Alzheimera. W opakowaniu znajduje się 14 sztuk, a rozmiary (XS–XL) dobiera się według obwodu bioder. Produkty posiadają certyfikat medyczny CE. Na rynku dostępne są też klasyczne pieluchomajtki zapinane na rzepy o różnym poziomie chłonności, w tym modele „Slip” i „Super Plus”, polecane przy najcięższym nietrzymaniu moczu.

Krzesła toaletowe, nakładki na sedes i ramy asekuracyjne

Wiele seniorów ma trudności z siadaniem na niską toaletę lub samodzielnym korzystaniem z WC. Oferowane na rynku krzesła toaletowe łączą w sobie funkcję siedziska i pojemnika sanitarnego. Prosty model z klapą ma stalową, chromowaną ramę i wyjmowany pojemnik. Nogi z gumowymi końcówkami są regulowane w zakresie 40–54 cm, a boczne uchwyty ułatwiają wstawanie.

Osobom, które wolą korzystać z toalety w łazience, pomogą nakładki podwyższające. Wolnostojąca nasadka Swift Commode umożliwia regulację wysokości siedzenia od 42 do 57 cm. Teleskopowe nogi zapewniają stabilność, a antypoślizgowe stopki zapobiegają przesuwaniu się. Konstrukcja jest modułowa i pozwala na dopasowanie do różnych użytkowników. Dla osób potrzebujących drobnego podwyższenia dostępne są nakładki o wysokości 6 lub 10 cm mocowane bezpośrednio do muszli, które można łatwo zakładać i zdejmować. Nakładki są dyskretne i łatwe do dezynfekcji.

Aby zwiększyć bezpieczeństwo w toalecie, stosuje się ramy asekuracyjne. Aluminiowa rama montowana do sedesu jest lekka i regulowana, posiada podłokietniki i pomaga przy siadaniu oraz wstawaniu. Model z regulowanymi nogami i szerokością dostosowuje się do indywidualnych potrzeb i wytrzymuje obciążenie do 100 kg.

Krzesła prysznicowe i mobilne wózki toaleto-prysznicowe

Kąpiel pod prysznicem jest łatwiejsza i bezpieczniejsza dzięki krzesłom prysznicowym. Szeroka, głęboka powierzchnia siedziska oraz antypoślizgowe nóżki zapobiegają upadkom. Wiele modeli posiada wycięcia z przodu, ułatwiające mycie okolic intymnych, oraz otwory odprowadzające wodę.

Przykładowo krzesło prysznicowe Swift ma duże siedzisko z otworami spustowymi i wycięciem ułatwiającym higienę. Teleskopowe nogi pozwalają regulować wysokość, a opcjonalne podłokietniki dodatkowo stabilizują użytkownika. Nośność krzesła wynosi 160 kg. Innym rozwiązaniem jest wózek toaleto-prysznicowy Clean HRB, który pełni funkcję krzesła prysznicowego, toalety i środka transportowego. Regulowana wysokość siedzenia (47,5–60 cm), odchylane podłokietniki i obrotowe koła ułatwiają opiekunom przewożenie pacjenta, a maksymalne obciążenie sięga 130 kg.

Ławeczki i siedziska do wanny

Dla osób preferujących kąpiel w wannie, ale mających trudności ze wstawaniem, przeznaczone są siedziska i ławeczki. Ławka „KATE” wyposażona jest w oparcie i antypoślizgowe gumowe końcówki, które stabilizują ją w wannie. Siedzisko ma antypoślizgową powierzchnię, a wysokość można regulować w zakresie 45–58 cm. Cała konstrukcja wytrzymuje obciążenie do 150 kg. Alternatywą jest ławeczka z uchwytem, którą montuje się bezpośrednio na wannie. Ma regulowaną szerokość, dzięki czemu dopasowuje się do różnych wanien, a boczny uchwyt pomaga przy wchodzeniu i wychodzeniu z kąpieli.

Osoby niepełnosprawne potrzebujące transferu do wanny mogą skorzystać z podnośników wannowych. Elektryczny podnośnik Petermann Bathlift jest lekki i składany, pasuje do większości wanien i ma wodoszczelny pilot sterujący. Jego oparcie odchyla się o 40°, a siedzisko można podnieść od 7 do 48 cm nad dno wanny. Urządzenie waży 12 kg i wytrzymuje obciążenie do 140 kg. Regulowany kąt oparcia i możliwość całkowitego złożenia po zakończeniu kąpieli sprawiają, iż korzystanie z podnośnika jest wygodne i nie zajmuje miejsca w łazience.

Baseny i bidety oraz akcesoria do mycia

W sytuacjach, gdy chory nie może korzystać z łazienki, warto zaopatrzyć się w przenośne baseny i bidety. Nadmuchiwany basen do mycia głowy umożliwia wygodne umycie włosów osobie leżącej. Składa się z dwóch komór – górna stabilizuje głowę i ramiona, a dolna zapobiega wypływaniu wody. Do zestawu dołączono wąż spustowy i pompkę ręczną. Wymiary basenu to ok. 66 × 61 × 15 cm, co pozwala na wygodne podparcie głowy. Materiał jest wytrzymały i łatwo go złożyć po użyciu.

Uniwersalny bidet z tworzywa sztucznego zakłada się na sedes; służy do higieny intymnej i kąpieli leczniczych. Zintegrowany uchwyt na mydło oraz pojemność ok. 3 l umożliwiają wygodne przeprowadzenie zabiegu; bidet waży ok. 350 g i pasuje do większości sedesów.

Dla pełnej higieny całego ciała istnieją również przenośne wanny i zestawy myjące. Pompowana wanna PCV do mycia chorych wykonana jest z wytrzymałej tkaniny poliestrowej powleczonej PCV i poliuretanem. Materiał ten ma wysoką odporność na bakterie i grzyby. Wymiary wanny wynoszą ok. 80 × 190 cm przy wysokości boków 12–13 cm, a sama konstrukcja waży około 1,1 kg. Zestaw zawiera zawór do pompowania, zawór spustowy z wężykiem, zestaw naprawczy i instrukcję. Wanna dostępna jest w wersjach Podstawowej, Standard i Premium – modele różnią się dodatkowym wyposażeniem umożliwiającym podłączenie wody bezpośrednio z kranu (adaptery, węże 15 m, słuchawka natryskowa, ręczna lub elektryczna pompka). Kąpiel odbywa się na łóżku: wannę wysuwa się pod pacjenta, pompuje powietrze, napełnia wodą, myje chorego, po czym spuszcza się wodę i zwija wannę. Tego typu rozwiązanie gwarantuje higienę i wygodę zarówno pacjentowi, jak i opiekunowi.

Uchwyty łazienkowe i akcesoria zwiększające bezpieczeństwo

Domowa łazienka kryje wiele zagrożeń dla seniora, dlatego warto zamontować uchwyty i poręcze. Składany uchwyt na przyssawki umożliwia bezinwazyjny montaż na gładkich powierzchniach – wystarczy docisnąć przyssawki do płytek i zamknąć zatrzask. Dzięki temu uchwyt można łatwo przenosić w różne miejsca. Świetnie sprawdza się przy wannie, pod prysznicem lub obok toalety i posiada wskaźnik bezpieczeństwa, który informuje o prawidłowym zamocowaniu.

Chwytak przywannowy montuje się na krawędzi wanny. Gumowe podkładki zabezpieczają powierzchnię przed zarysowaniem, a regulacja obejmuje wanny o grubości obrzeża 82–172 mm. Uchwyty z wysokiej jakości stali zapewniają stabilną podporę przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny.

Ramy asekuracyjne do sedesu również zwiększają bezpieczeństwo: montowane są do muszli, mają regulowane nogi i poręcze, które pomagają wstawaniu i siadaniu. Aluminiowa rama jest lekka, a regulacja wysokości i szerokości pozwala na dostosowanie do indywidualnych potrzeb.

Ochraniacze na gips oraz dodatkowe akcesoria

Pielęgnacja ciała osób z opatrunkiem gipsowym wymaga dodatkowych środków ostrożności. Wodoodporne ochraniacze na gips typu „Deluxe” umożliwiają kąpiel bez zamoczenia opatrunku. Dostępne są modele na ramię, przedramię, nogę do kolana i całą nogę; wszystkie są w 100 % wodoodporne i przeznaczone do wielokrotnego użytku. Dzięki elastycznemu kołnierzowi dopasowują się do kończyny, zapewniając szczelność.

Na koniec warto wspomnieć o drobnych akcesoriach, które upraszczają higienę: nożyczki do paznokci na długiej rączce pozwalają obcinać paznokcie u nóg bez schylania się; jednorazowe nakładki na sedes zwiększają komfort podczas korzystania z publicznych toalet; myjki jednorazowe umożliwiają delikatne mycie ciała bez użycia gąbek wielorazowych.

Podsumowanie

Dodatkowe krzesła toaletowo‑prysznicowe i ich atuty

Oferta krzeseł łączących funkcję toalety i prysznica jest szeroka. Popularnym modelem jest wózek toaletowo‑prysznicowy Clean HRB, wyposażony w regulowaną wysokość siedziska (od 47,5 do 60 cm) oraz podnóżki i podłokietniki z możliwością odchylania. Krzesło jest stabilne dzięki szerokim kołom z hamulcami, a jednocześnie stosunkowo wąskie, co ułatwia manewrowanie w łazience. Siedzisko ma otwór sanitarny, pod którym można zamontować pojemnik toaletowy lub wsunąć wózek nad sedes. Podnóżek składa się lub odchyla, co ułatwia transfer pacjenta, a cała konstrukcja wykonana jest z tworzywa odpornego na zabrudzenia i łatwego do dezynfekcji. Producent udziela kilkuletniej gwarancji na ramę, co potwierdza trwałość urządzenia.

Innym przykładem jest fotel toaletowy z klapą, który dzięki prostemu mechanizmowi składania można gwałtownie przekształcić z krzesła do transportu w stabilne siedzisko z pojemnikiem. Nogi z regulacją wysokości i gumowymi nasadkami zapobiegającymi poślizgowi sprawiają, iż mebel dostosowuje się do wzrostu użytkownika, a rozkładana konstrukcja umożliwia łatwe przechowywanie. Takie krzesło przydaje się w małych łazienkach, gdzie brakuje miejsca na sprzęt na stałe.

Pieluchomajtki o zwiększonej chłonności i systemy mocowania

W poprzednich rozdziałach omówiono pieluchomajtki typu Mobile, które wyglądem przypominają bieliznę i mogą być zakładane bez pomocy opiekuna. Dla osób z cięższą inkontynencją dostępne są modele zapinane po bokach. MoliCare Premium Slip w wersji 6 kropli ma anatomiczny kształt i trójwarstwowy wkład chłonny, który skutecznie rozprowadza wilgoć, zapewniając suchość skóry. Pieluchy mają elastyczne ściągacze przy udach oraz boczne rzepy, dzięki którym można je dopasować do ciała. Odpowiednio wyprofilowany wkład neutralizuje zapach i jest oddychający. Wersja Super Plus o chłonności 8 kropli przeznaczona jest dla osób z bardzo ciężkim nietrzymaniem moczu lub kału; oferuje jeszcze większą absorpcję i jest polecana do stosowania w nocy.

Podczas wyboru odpowiedniego modelu warto zwrócić uwagę na rozmiar (XS–XL) oraz liczbę sztuk w opakowaniu – w przypadku pieluch zapinanych „Slip” najczęściej jest to 30 sztuk, natomiast w największym rozmiarze XL 14 sztuk. Dla mężczyzn dostępne są anatomiczne wkłady MoliCare Premium for men, które są dyskretne i zapewniają wysoką absorpcję; producent zaleca ich stosowanie wraz z elastycznymi majtkami Fixpants, co zwiększa stabilność wkładu.

Kryteria wyboru i konserwacja pomocy higienicznych

Zakup pomocy higienicznych powinien być poprzedzony analizą potrzeb użytkownika. Należy uwzględnić kilka kluczowych kryteriów:

1. Poziom mobilności i siła fizyczna – osoby samodzielnie wstające skorzystają z lżejszych krzeseł prysznicowych, natomiast pacjenci leżący powinni mieć do dyspozycji przenośne wanny lub baseny.
2. Waga i wzrost użytkownika – większość produktów ma określone limity wagi; trzeba dobrać sprzęt, który zapewni stabilność i bezpieczeństwo. Przykładowo podnośnik wannowy wytrzymuje obciążenie do 140 kg, a ławka KATE do 150 kg.
3. Warunki mieszkaniowe – w małych łazienkach lepiej sprawdzą się nakładki na sedes i poręcze, które można łatwo zdemontować. W przestronnych pokojach kąpielowych można rozważyć montaż podnośnika wannowego lub wózka toaletowo‑prysznicowego.
4. Zdolność do samodzielnej obsługi – produkty takie jak poduszki grzewcze, pieluchomajtki Mobile czy piżamy z zamkiem ułatwiają codzienną pielęgnację, jednak wymagają, aby użytkownik potrafił je obsłużyć. W przypadku pacjentów z demencją prostota i bezpieczeństwo mają priorytet.

Niezależnie od wybranego rozwiązania ważne jest regularne czyszczenie i dezynfekcja sprzętu. Podkłady i majtki wielokrotnego użytku pierze się według zaleceń producenta, zwykle w temperaturze 60 °C lub wyższej. Materace pneumatyczne i podkłady frotte należy czyścić delikatnymi środkami, aby nie uszkodzić powierzchni. Uchwytów łazienkowych i krzeseł prysznicowych nie należy zostawiać w miejscach narażonych na ciągłe działanie wody, a co kilka miesięcy trzeba sprawdzać stan przyssawek i połączeń.

Pamiętajmy, iż dobrze dobrane pomoce higieniczne nie tylko ułatwiają codzienną pielęgnację, ale także pozwalają seniorowi zachować poczucie prywatności i niezależności. Wspierają opiekunów w ich pracy i zmniejszają ryzyko urazów. To inwestycja w jakość życia całej rodziny.

Codzienna higiena osób starszych to wyzwanie, które wymaga odpowiedniego zaplecza. W artykule zaprezentowano szeroką gamę rozwiązań: materace i podkłady, ortopedyczne poduszki i maty grzewcze, stoliki do łóżka, bieliznę ochronną, pieluchomajtki, krzesła toaletowe i prysznicowe, ławeczki do wanny, podnośniki wannowe oraz akcesoria ułatwiające mycie i pielęgnację. Każde z tych urządzeń ma na celu zwiększenie samodzielności seniora, zachowanie jego godności i poprawę komfortu życia. Wybór odpowiednich produktów powinien opierać się na indywidualnych potrzebach użytkownika, stopniu jego sprawności oraz warunkach mieszkaniowych. Dzięki dobrze dobranym pomocom codzienna higiena może stać się prostsza zarówno dla osoby starszej, jak i jej opiekuna.