Jedna praca, stała pensja i spokojne czekanie na kolejną wypłatę? Coraz trudniej uznać taki scenariusz za gwarancję finansowego bezpieczeństwa. Pokolenie Z coraz poważniej rozważa model, w którym pieniądze pochodzą z kilku miejsc, a najnowsze badanie pokazuje, jak wielu młodych widzi w nim swoją przyszłość.
Fot. Antonio Guillem / Shutterstock.Niemal co czwarty badany myśli o kilku źródłach dochodów
Podczas Europejskiego Forum Nowych Idei w październiku 2026 roku przedstawiono wyniki badania SW Research dotyczącego tego, jak przedstawiciele pokolenia Z wyobrażają sobie życie i pracę w 2035 roku. Z informacji przekazanych przez Konfederację Lewiatan i opublikowanych w PAP MediaRoom wynika, iż niemal co czwarty ankietowany myśli o łączeniu kilku źródeł dochodów. Około jedna trzecia zakłada natomiast, iż będzie pracować zdalnie i cyfrowo. To deklaracje dotyczące przyszłości, a nie dowód, iż co czwarta młoda osoba już dziś dorabia po godzinach.
Jeszcze ciekawsza jest inna odpowiedź. Aż 46 proc. badanych dopuszcza możliwość zmiany zawodu w perspektywie 2035 roku, podczas gdy 25 proc. nie zakłada takiej konieczności. Praca przestaje więc wyglądać jak wybór dokonany raz na całe życie. Dla części młodych oznacza to gotowość do przebranżowienia, zdobywania nowych umiejętności i podejmowania różnych zleceń. Ktoś, kto dzisiaj pracuje w obsłudze klienta, za kilka lat może utrzymywać się z marketingu, programowania albo zupełnie innej dziedziny. To przykłady możliwych ścieżek, nie prognoza, iż właśnie te zawody będą dominować.
Takie podejście łatwo pomylić z niechęcią do tradycyjnej pracy. Tymczasem w tym samym badaniu 38 proc. ankietowanych wskazało stabilność finansową i dochodową jako czynnik, który skłoniłby ich do posiadania dzieci, a 26 proc. zwróciło uwagę na dostęp do własnego mieszkania. Młodzi nie deklarują więc zbiorowej rezygnacji z bezpieczeństwa. Chcą go osiągnąć w warunkach, w których sam etat nie zawsze pozwala na realizację życiowych planów. Warto też pamiętać, iż sondaż opisuje opinie określonej grupy respondentów, a nie sposób myślenia każdej osoby urodzonej w latach przypisywanych generacji Z.
Dorabianie przestaje być wyjątkiem. Presję odczuwają także starsi
Zjawisko nie ogranicza się do jednego pokolenia. W międzynarodowym raporcie Randstad Workmonitor 2026, opartym na badaniu pracowników na 35 rynkach, opisano rosnącą presję kosztów życia i większe zainteresowanie dodatkowym zatrudnieniem. W przedstawionym tam zestawieniu 45 proc. ankietowanych z pokolenia Z zadeklarowało podjęcie dodatkowej pracy, by poradzić sobie z wydatkami. Dla milenialsów odsetek wyniósł 43 proc., a dla pokolenia X 38 proc. Są to wyniki międzynarodowe, dlatego nie można przenosić ich wprost na polski rynek ani zestawiać bez zastrzeżeń z prognozami SW Research.
Różnica międzypokoleniowa istnieje, ale obraz jest znacznie mniej sensacyjny, niż mogłoby się wydawać. Starsi pracownicy także dorabiają, biorą dodatkowe zmiany i poszukują lepiej płatnych zajęć. Charakterystyczne dla części młodszych osób jest to, iż kilka równoległych aktywności traktują nie tylko jako ratunek przed rachunkami, ale także jako sposób budowania zawodowej niezależności. Jedna dodatkowa kooperacja może przynieść nowe kontakty, kolejna pozwoli sprawdzić umiejętności, a następna może w przyszłości zastąpić główną pracę. Ryzyko pozostaje jednak bardzo konkretne: kilka źródeł dochodu to również kilka terminów, klientów i obowiązków, za które trzeba odpowiadać.
Warszawa: wysokie zarobki nie opowiadają całej historii
Na papierze rynek pracy w stolicy wygląda bardzo mocno. Według Urzędu Statystycznego w Warszawie przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2026 roku wynosiło 11 143,52 zł, a stopa bezrobocia rejestrowanego sięgała 1,7 proc. Problem polega na tym, iż przeciętna nie jest ani medianą, ani kwotą, którą otrzymuje na konto typowy początkujący pracownik. Obejmuje wynagrodzenia w określonej części gospodarki, także wysokie płace doświadczonych specjalistów i kadry zarządzającej. Nie mówi zatem, ile zarabia 23-letnia osoba na pierwszym etacie ani jaka część tej kwoty zostaje jej po opłaceniu mieszkania.
Znacznie więcej o codziennych wyborach mówi porównanie wynagrodzenia z kosztami najmu. W październikowym zestawieniu serwisu Znajdź Najem, opartym na monitorowanych ogłoszeniach, mediana ofertowej stawki za wynajęcie kawalerki w Warszawie wynosiła około 2600 zł, a za lokal dwupokojowy około 3300 zł. To ceny z ofert, nie potwierdzone kwoty wszystkich zawartych umów; ogłoszenia różnią się też sposobem uwzględniania dodatkowych opłat. Mimo tych ograniczeń skala kosztu jest czytelna. Do samego czynszu trzeba zwykle doliczyć opłaty administracyjne, media, jedzenie i transport, a często także spłatę zobowiązań czy odkładanie pieniędzy na nieprzewidziane wydatki.
Wyobraźmy sobie osobę, która po przeprowadzce do Warszawy dostaje 5500 zł na rękę. To przykładowy budżet, a nie wyliczenie średnich zarobków młodych warszawiaków. jeżeli na sam czynsz za kawalerkę przeznaczy 2600 zł, zostaje jej 2900 zł na wszystkie pozostałe wydatki. Dodatkowe 1000 zł miesięcznie z regularnych zleceń zwiększyłoby tę pulę do 3900 zł przed uwzględnieniem ewentualnego podatku i kosztów dorabiania. Łatwo zrozumieć, dlaczego choćby osoba mająca stałą pracę może szukać drugiego źródła pieniędzy. Równie łatwo przeoczyć, iż taki dochód bywa nieregularny i nie powinien automatycznie stanowić podstawy comiesięcznych zobowiązań.
Druga praca nie jest zakazana. W 2026 roku zmienił się też limit dorabiania bez firmy
Wątpliwości pojawiają się już przy pierwszym zleceniu. Czy etatowy pracownik może równocześnie zarabiać gdzie indziej? Co do zasady tak. Art. 26(1) Kodeksu pracy stanowi, iż pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego zatrudnienia u innego pracodawcy ani wykonywania pracy na innej podstawie prawnej. Istnieją jednak wyjątki, między innymi związane z obowiązującym zakazem konkurencji i ograniczeniami wynikającymi z odrębnych przepisów. Dodatkowa praca nie zwalnia też z obowiązku prawidłowego wykonywania zadań u podstawowego pracodawcy ani z ochrony jego poufnych informacji.
Osobną sprawą jest drobna sprzedaż lub świadczenie usług na własny rachunek. Od 1 stycznia 2026 roku limit działalności nierejestrowanej jest liczony kwartalnie, a nie miesięcznie. Zgodnie z art. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców i informacjami na Biznes.gov.pl wynosi w 2026 roku 10 813,50 zł przychodu należnego na kwartał. Z rozwiązania mogą korzystać osoby spełniające ustawowe warunki, w tym zasadniczo wymóg niewykonywania działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Ważne jest słowo „przychód”: limit nie dotyczy zysku po odliczeniu kosztów. Liczą się również kwoty należne za sprzedaż lub usługę, choć klient jeszcze nie zapłacił.
Dla osoby wykonującej niewielkie zlecenia oznacza to możliwość sprawdzenia pomysłu bez natychmiastowego zakładania firmy, ale nie bez żadnych formalności. Trzeba prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży, respektować prawa konsumentów i sprawdzić, czy dany rodzaj działalności nie wymaga specjalnych zezwoleń albo rejestracji. Po przekroczeniu kwartalnego limitu powstaje obowiązek wpisu do CEIDG w terminie 7 dni. Dochód z działalności nierejestrowanej wykazuje się zasadniczo w rocznym PIT-36; możliwe są również inne obowiązki podatkowe lub składkowe zależne od charakteru zajęcia. Zanim ktoś uzna całe dodatkowe 2000 zł za pieniądze do wydania, powinien policzyć realne koszty i przyszłe rozliczenia.
Jak rozsądnie zacząć dorabiać i nie wpaść w finansową pułapkę?
- Policz realną stawkę za godzinę. Zanim przyjmiesz dodatkowe zlecenie, uwzględnij czas na kontakt z klientem, przygotowanie pracy, poprawki i dojazdy. Zapłata 600 zł za zadanie wykonywane przez 20 godzin daje 30 zł za godzinę przed kosztami i ewentualnymi daninami. Samo hasło „druga wypłata” może więc robić lepsze wrażenie niż rzeczywisty rezultat.
- Oddziel stałe wydatki od nieregularnych wpływów. Najbezpieczniej planować czynsz i podstawowe rachunki na podstawie dochodu, który rzeczywiście powtarza się co miesiąc. Pieniądze z dodatkowych projektów można najpierw przeznaczać na rezerwę finansową. jeżeli klient spóźni się z przelewem, utrata tego wpływu nie powinna automatycznie oznaczać problemu z zapłatą za mieszkanie.
- Sprawdź umowę i sposób rozliczenia. Etat nie wyklucza z zasady drugiego zajęcia, ale znaczenie mogą mieć zakaz konkurencji, charakter umowy i obowiązki wobec fiskusa. Przy działalności nierejestrowanej kontroluj limit kwartalny oraz dokumenty sprzedaży. W razie wątpliwości przed pierwszą fakturą lub rachunkiem lepiej ustalić zasady z księgowym niż poprawiać błędy po kilku miesiącach.
- Zostaw sobie czas, którego nie da się odkupić. Dodatkowe źródło dochodu powinno zwiększać bezpieczeństwo, a nie wymagać pracy bez końca. Dobrym sprawdzianem jest odpowiedź na proste pytanie: czy za 6 miesięcy przez cały czas będę w stanie utrzymać taki rytm? Pokolenie Z może szukać finansowej niezależności inną drogą niż jego rodzice, ale rachunek godzin, zdrowia i pieniędzy pozostaje taki sam dla wszystkich.














