Podwyższone grządki — jak je zbudować i co posadzić?

Podwyższone grządki to wiodący trend ogrodniczy ostatnich lat i nic nie wskazuje, aby miało się to zmienić w najbliższej przyszłości. Co przemawia za nimi? Przede wszystkim estetyka i praktyczność. Ułatwiają wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, zadbanie o wysoką jakość podłoża i zachowanie porządku w ogrodzie. Sprawdź, jak zbudować grządki podwyższone, gdzie je umieścić i co uprawiać.

Gdzie postawić grządki podwyższone?

Grządki podwyższone zwyczajowo montuje się na obszarze wyznaczonym pod uprawę warzyw i ziół. To praktyczne, gdyż są to najczęściej uprawiane grupy roślin w takich konstrukcjach. Jednakże grządki podwyższone mogą pełnić także „zadania specjalne”. Można je umieścić w miejscach, gdzie uprawa zieleni z jakiegoś powodu jest utrudniona lub niemożliwa (np. na kamienistym terenie, na pozostałościach fundamentu, itp.) podwyższona grządka daje możliwość efektywnego i zarazem efektownego zagospodarowania danego terenu.

Z technicznego punktu widzenia najlepsze są stanowiska słoneczne do lekko zacienionych. Jakość podłoża nie aż takiego znaczenia jak w uprawie gruntowej, gdyż zwykle grządki podwyższone wypełnia się zakupioną, żyzną, adekwatnie dobraną ziemią.

Grządki podwyższone – materiał wykonania i optymalne rozmiary

Grządki podwyższone są łatwo dostępne w sklepach, jednakże można je zbudować samemu. Wszystko zależy od przeznaczonego budżetu, a także umiejętności majsterkowania. Często można oszczędzić wykorzystując zalegające, składowane materiały, np. rozbiórkowe, zgodnie z filozofią Zero Waste.

Z czego zbudować grządkę podwyższoną?

• Najpopularniejszym materiałem budulcowym jest drewno krajowe. Pasuje do różnych stylów urządzania, w tym lubianych ogródków wiejskich. Grządki podwyższone drewniane należy impregnować lub olejować, np. co 2-3 lata, w końcu konstrukcja ma stały kontakt z gruntem.

• Grządki można samemu zbudować z….patyków. Można wykorzystać m.in. gałęzie brzozy bądź wierzby. Należy je dokładnie układać pomiędzy pionowymi „kołkami” wbitymi w ziemię. Jednocześnie trzeba odizolować wewnętrzne ścianki, np. czarną folią. Takie grządki wyglądają świetnie w ogródkach leśnych i naturalistycznych, ale są mniej wytrzymałe od typowych drewnianych. Średnia trwałość: 2-3 sezony.

• Grządki podwyższone z cegły – to praktyczny sposób na wykorzystanie cegły rozbiórkowej, np. gdy nawierzchnia jest również zbudowana z takiego materiału. Pasuje m.in. do ogrodów angielskich. Jednakże nie można przesadzić z liczbą grządek umieszczonych w danym miejscu, gdyż może...negatywnie kojarzyć się, a na pewno powoduje niekorzystny efekt przytłoczenia.

• Grządki podwyższone metalowe – wyglądają elegancko i w szczególności pasują do ogrodów nowoczesnych. Są wytrzymałe i służą przez długie lata. Grządki, inspekty i rozsadniki z tego materiału zyskują na popularności.

Prawidłowa wielkość grządek podwyższonych

• W przypadku samoróbek długość i szerokość można łatwo dopasować do przestrzeni w ogrodzie. Długość jest dowolna (zwykle to 140-200 cm), jednakże przyjmuje się, iż szerokość nie powinna przekraczać 120 cm. Dzięki temu wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych jest wygodne.

• Zazwyczaj grządki podwyższone mają wysokość 30-40 cm. Można zarazem postawić na wyższe konstrukcje, np. o wys. 60-80 cm. Umożliwiają wygodną pracę i zbiory roślin jadalnych bez obciążenia kręgosłupa. Są szczególnie zalecane dla osób starszych.

Jak układać warstwy i dobierać podłoże w grządkach podwyższonych?

W standardowych niskich grządkach podwyższonych wysypuje się zwykle żyzną, zakupioną ziemię. Dobrym dodatkiem jest także kompost ogrodniczy. Oczywiście poszczególne frakcje podłoża zależą od wymagań roślin, które będą uprawiane.

W wysokich grządkach podwyższonych na samym dnie usypuje się drenaż, np. 5-7 cm ze żwiru lub drobnych, pociętych gałązek. Kolejno można umieścić materiał organiczny, który wymaga przekompostowania, np. skoszoną trawę lub liście. Dzięki temu grządka podwyższona pełni rolę dwa w jednym. W przypadku, gdy zależy nam na wczesnowiosennej lub późnojesiennej uprawie warzyw rekomenduje się zastosowanie obornika końskiego (np. 10 cm) jako warstwy grzewczej. Na wierzch sypie się żyzną ziemię lub żyzną ziemię wymieszaną z różnymi dodatkami, np. przefermentowanym kompostem.

Budowa grządki podwyższonej krok po kroku

Grządka podwyższona - co jest potrzebne?

• Deski o grubości ok. 2,5-3 cm (cieńsze będą wyginały się, np. pod wpływem wilgoci),

• Kantówki (np. 4 sztuki o przekroju 5-6x5-6 cm i długości ok. 50–60 cm).

• Wkręty do drewna.

• Czarna folia (lub kubełkowa), taker.

• Impregnat do drewna.

Krok 1 – przygotowanie i zabezpieczenie drewna

• Docięte deski (np. dwie o dł. 180 cm, dwie o dł. 100 cm) należy potraktować papierem ściernym, aby usunąć ostre krawędzie.

• Drewno przed użyciem (także kantówki) należy dwukrotnie potraktować impregnatem. Preparat nanosi się pędzlem jak farbę. Nie należy go żałować – ważne, aby jak najgłębiej wniknął w strukturę drewna.

Krok 2 – przygotowanie terenu pod grządkę podwyższoną

• Należy wbić paliki i rozciągnąć sznurek w miejscu, w którym będzie znajdowała się grządka podwyższona.

• Należy oczyścić i zdjąć wierzchnią warstwę podłoża na głębokość ok. 5–10 cm.

• Podłoże należy wyrównać, aby deski leżały równo (można użyć poziomnicy).

Krok 3 – montaż grządki podwyższonej

• Do dwóch kantówek należy przykręcić krótsze deski (100 cm), tworząc dwa krótkie boki. Używa się 2 wkrętów na połączenie jednej deski z kantówką, nawiercając wcześniej otwory w deskach (dzięki temu nie pęknie).

• Następnie należy połączyć dwie gotowe ścianki boczne długimi deskami (180 cm). Długie skrzynie w połowie długości można dodatkowo połączyć kantówką, np. choćby z wierzchniej strony, dzięki temu ograniczy się „paczenie” drewna.

• Skrzynie należy ustawić na wyznaczonym terenie. Następnie takerem przymocowuje się czarną folię na wewnętrznych ścianach. To ograniczy kontakt z wilgocią, dzięki czemu grządka podwyższona posłuży dłużej.

• Kolejno można przystąpić do wypełniania skrzyni podwyższonej (drenaż, kompost, adekwatne podłoże, itp.).

Tabela podsumowująca: dobór podwyższonej grządki

Sprawdź także: Jak zaplanować ogród użytkowy? Kompleksowy przewodnik: warzywa i zioła

FAQ: Najważniejsze zapytania o grządki podwyższone w ogrodzie

Jakie warzywa najlepiej rosną w podwyższonych grządkach?

W podwyższonych grządkach rosną niemal wszystkie warzywa, ale najlepsze rezultaty dają nowalijki, warzywa korzeniowe (marchew, buraki – dzięki luźnej ziemi rosną prosto i bez deformacji) oraz warzywa ciepłolubne (pomidory koktajlowe, papryka), które lubią gwałtownie nagrzewającą się strefę korzeniową.

Jak często i czym podlewać podwyższone grządki?

Podwyższone grządki wysychają szybciej niż tradycyjny grunt ze względu na lepszy drenaż i nagrzewanie się ścianek. W upalne dni wymagają codziennego podlewania (najlepiej wczesnym rankiem lub wieczorem). Aby ograniczyć parowanie wody, warto zastosować ściółkowanie.

Ile lat wytrzyma drewniana grządka podwyższona?

Trwałość zależy od materiału wykonania i dodatkowym zabezpieczeń, np. impregnacji drewna. Grządki podwyższone z drewna służą średnio przez kilkanaście lat, te z cegły bądź metalu wytrzymają dekady.

Jak zabezpieczyć dno grządki przed nornicami, kretami i myszami?

Na samym dnie skrzyni (pod pierwszą warstwą gałęzi) należy rozłożyć gęstą, metalową siatkę ocynkowaną o oczkach nie większych niż 10-15 mm. Siatkę warto wywinąć na wysokość ok. 10 cm na wewnętrzne ścianki drewniane i przymocować takerem. Trzeba jednak pamiętać, iż w standardowych, niskich grządkach podwyższonych może to utrudnić lub uniemożliwić uprawę roślin o rozbudowanym systemie korzeniowym, np. warzyw korzeniowych.

Czy kładzie się folię na dno podwyższonej grządki?

Nigdy nie należy kłaść folii na dno skrzyni. Zablokowałoby to odpływ nadmiaru wody opadowej, doprowadzając do gnicia korzeni roślin i rozwoju pleśni.

fot. pixabay.com, Ogrodosfera.pl

#landing-content-2#