Zosia stała przy regale w warsztacie na Wrocławskiej i liczyła faktury za październik, kiedy zadzwonił telefon. Halina. Trzeci raz tego przedpołudnia.
„Zosiu, zadzwoń, jak skończysz. Mam dla ciebie i Tomka papiery od notariusza.”
Na dworze padało, taka typowa opolska mżawka, kiedy mgła nad Odrą trzyma się do samego południa. W warsztacie pachniało olejem silnikowym i kawą z automatu, Tomek właśnie leżał pod Octavią sąsiada z Groszowic i mocował się z wydechem, który nie chciał zejść.
Zosia miała trzydzieści cztery lata, pracowała jako księgowa dla trzech małych firm, a wieczorami prowadziła też księgi dla warsztatu męża. Mieli dwoje dzieci, Kacpra i Zosię junior – wszyscy wołali na nią Zuzia, żeby nie było pomyłki z mamą – przedszkole i drugą klasę podstawówki na Chabrach, gdzie człowiek czasem czuje, iż potrzebowałby trzydziestu trzech godzin na dobę, żeby zdążyć ze wszystkim, czego się od niego oczekuje: odebrać dzieci, ugotować, wyprać, być miłą żoną, dobrą córką, rzetelną koleżanką. Czasem wystarczyło jej, iż dzieci były najedzone i wiedziała, jak im minął dzień w szkole. Pranie mogło zaczekać do rana.
Tylko iż Halina tego tak nie widziała.
Sześć lat wcześniej, kiedy Tomek otwierał własny warsztat, brakowało im piętnastu tysięcy złotych na wyposażenie hali i wykupienie lokalu od miasta. Halina, wtedy świeżo po stracie męża, te pieniądze miała – odziedziczyła je po sprzedaży domku letniskowego pod Głuchołazami. Dała im je, ale z warunkiem: czterdzieści procent udziałów w firmie miało należeć do niej. „Na wszelki wypadek” – powiedziała wtedy. „Żebym wiedziała, iż ktoś się mną zajmie, jak się zestarzeję.”
Od tamtej pory mieszka z nimi. Pomaga z dzieci, to prawda, odbiera Zuzię junior z przedszkola, gotuje obiad. Ale każdego wieczoru ma gotową listę tego, czego Zosia nie zdążyła.
„Zapomniałaś o zajęciach Kacpra” – powiedziała w zeszły wtorek, kiedy Zosia wróciła do domu dwadzieścia minut później, bo w pracy padł serwer i musiała dokończyć listy płac. „W moich czasach kobieta zdążyła ze wszystkim, a jeszcze upiekła.”
Zosia nic nie odpowiedziała. Wyjęła tylko z szafki ścierkę i zaczęła wycierać blat, który i tak był czysty, bo ręce musiały coś robić, a usta lepiej niech milczą.
W środę wieczorem, kiedy dzieci już spały, a za oknem brzęczała lampa uliczna przed ich blokiem na Malince, Halina usiadła przy stole z papierami.
„Dałam to przemyśleć prawnikowi” – powiedziała. „Mój udział w warsztacie mogę przepisać na kogokolwiek. Na przykład na Marcina.” Marcin był jej siostrzeńcem, który rok wcześniej otworzył konkurencyjny wulkanizator w Krapkowicach. „Jeśli nie nauczycie się funkcjonować jak prawdziwa rodzina, nie widzę powodu, czemu miałabym to zostawić wam.”
Tomek wyszedł spod maski ostatniego auta tego dnia prosto na te słowa, bo wrócił do domu wcześniej, żeby pomóc z kąpaniem dzieci. Wytarł ręce w szmatę, którą zawsze nosił przy pasku, i stał w drzwiach kuchni.
„Mamo, ty to mówisz serio?”
„Do końca miesiąca” – powiedziała Halina. „Albo coś się zmieni, albo podpiszę przeniesienie u notariusza na Ozimskiej. Już umówiłam się na termin.”
To zdanie zawisło w powietrzu razem z zapachem zupy, która jeszcze stała na kuchence.
Tej noc Zosia nie zasnęła. Wstała, poszła do kuchni, wyjęła kalkulator z szuflady i liczyła na kartce: piętnaście tysięcy złotych sześć lat temu, dziś wartość tego udziału według szacunku biura nieruchomości wynosiłaby około dwudziestu trzech tysięcy, bo warsztat miał teraz trzech pracowników i umowę z towarzystwem ubezpieczeniowym na oceny szkód. Gdyby Halina przepisała udział na Marcina, ten miałby prawo wglądu w księgi, decydowania o inwestycjach, może choćby żądania wypłaty udziału w gotówce, czego warsztat po prostu by nie wytrzymał.
Rano zadzwoniła do koleżanki Agnieszki, która pracowała w kancelarii prawnej na placu Kopernika.
„Możecie wykorzystać te trzydzieści dni, które wam dała” – powiedziała Agnieszka. „Ale potrzebujecie pieniędzy. Albo kredyt, albo kogoś, kto wam pożyczy na odkupienie udziału.”
Tomek miał oszczędności w PKO, osiem tysięcy złotych odkładanych latami na remont dachu na działce po ojcu. Zosia miała depozyt terminowy w ING, resztę siedem tysięcy. Razem akurat piętnaście tysięcy, tyle samo, ile Halina im kiedyś dała.
„Oddamy jej, co dała” – powiedział Tomek w kuchni, kiedy liczyli to na kalkulatorze w telefonie. „Nic więcej, nic mniej. Niech widzi, iż nie zapomnieliśmy, ale żeby też nie miała powodu ostrzyć na nas zębów do końca życia.”
W piątek rano poszli wszyscy troje do notariusza, pani Wróblewskiej, do biura przy placu Teatralnym. Halina włożyła swój najlepszy płaszcz, jakby szła na pogrzeb, nie na podpis.
„Myślałam to inaczej” – powiedziała jeszcze na korytarzu. „Chciałam tylko, żebyście docenili, co dla was robię.”
Zosia otworzyła torebkę i wyjęła kopertę. W środku był czek na piętnaście tysięcy złotych i wydruk z konta, żeby było jasne, iż pieniądze naprawdę istnieją, to nie obietnica.
„Doceniamy to, mamo” – powiedziała. „Właśnie dlatego oddajemy ci wszystko, choć udział jest dziś wart więcej. Ale od dzisiaj warsztat jest nasz. Bez udziału, bez przepisywania na Marcina, bez tego, żeby ktoś mógł decydować o tym, co sami zbudowaliśmy.”
Notariusz przygotowała akt przeniesienia udziału z powrotem na Tomka. Halina wzięła od Zosi długopis i podpisała, choć linia jej podpisu wyszła tym razem nierówna, bardziej postrzępiona niż zwykle. W rejestrze miało to zostać wpisane w ciągu dziesięciu dni.
Wyszli bez słowa. Przed budynkiem stał pies sąsiada notariuszki, taki zapuszczony foksterier, który stawał tam codziennie i czekał na kogoś z ciastkiem. Zuzia junior oddałaby mu całą paczkę, gdyby tam była.
Halina w drodze do domu patrzyła przez okno samochodu. „Czyli teraz jestem tylko babcią, co gotuje obiad” – powiedziała w końcu.
„Jesteś babcią, która gotuje najlepszy bigos w okolicy” – powiedział Tomek. „To mi wystarczy.”
W domu Zosia wieczorem usiadła z Kacprem i Zuzią junior przy stole. Na stole były resztki z niedzieli, zapiekane ziemniaki, nic świątecznego. Kacper opowiadał, jak w szkole wygrał konkurs z matematyki, Zuzia junior rysowała na kartce auto, jakie naprawia tata. Pranie w łazience czekało w koszu do rana.
Halina w kuchni zmywała naczynia i nie odwracała się do nikogo, ale kiedy Zuzia junior przyniosła rysunek i powiedziała „babciu, to dla ciebie”, wzięła go mokrą ręką i przypięła na lodówce, obok karteczki z przepisem na żurek.
Papiery od notariusza leżały w przezroczystej plastikowej teczce na półce w przedpokoju, tuż przy kluczach od warsztatu. Zosia je tam zostawiła – nie dlatego, iż chciała kiedyś po nie jeszcze sięgnąć, ale dlatego, iż wiedziała, gdzie są, gdyby było trzeba.













