**Dziennik, 15 maja**
Znowu nastawiłam czajnik. Nawyk. Szósta rano, czajnik, kubek, ganek. I tak każdego dnia.
Herbata się zaparzyła. Wyszłam na ganek, usiadłam na schodku. Podwórko przywitało mnie znajomym widokiem: grządki z cebulą, krzywy płot, który Wiktor zawsze obiecywał naprawić, furtka na zardzewiałych zawiasach. I miska.
Niebieska plastikowa miska z pęknięciem na brzegu. Pusta. Czysta. Tuż przy progu.
Stoi już rok.
Sąsiadka Halina, wpadając po sól albo po prostu ponarzekać, za każdym razem zatrzymywała wzrok na tej misce.
– Jasiu, zabierz ją wreszcie. Po co sobie duszę rozdzierać? Nie ma psa. Rok już nie ma.
A ja nie zabierałam. I nie umiałam wytłumaczyć.
Bela zginęła podczas burzy. Strasznej, lipcowej, kiedy niebo pękło na pół, a wiatr wył, iż myślałam, iż dach zerwie. Rano wyszłam na podwórko – furtka otwarta na oścież. Zasuwka była urwana. A Beli nie było.
Szukałam. Boże, jak ja szukałam. Ogłoszenia na każdym słupie. Chodziłam po ulicach, wołałam. Zaglądałam w każdy zaułek, na każdą budowę. Sąsiadów prosiłam, do weterynarza dzwoniłam, choćby na policję raz poszłam – popatrzyli jak na wariatkę.
Miesiąc. Dwa. Trzy.
Potem przestałam szukać. Ale miski nie zabrałam.
Belę przyniosła mi Halina – pół roku po pogrzebie Wiktora. Szczeniak, rudy, z białą łatką na piersi, uszaty. Ślepia – jak dwa spodki. Halina postawiła go na progu i powiedziała krótko:
– Weź, Jasiu. Samej ciężko.
Pierwszego wieczoru szczeniak siedział mi na kolanach, a ja głaskałam go po głowie i mówiłam na głos:
– No i… będziemy teraz we dwie ginąć.
Nawyk mówienia na głos został. I po Beli też. Tylko słuchać już nie było kogo.
Dopiłam herbatę. Wstałam, potarłam krzyż. Przy furtce coś cicho zgrzytnęło. Nasłuchiwałam.
Cisza.
„Koty” – pomyślałam. I weszłam do domu.
Wieczorem siedziałam przed telewizorem. Leci jakiś serial – z tych, gdzie wszyscy krzyczą, trzaskają drzwiami i dowiadują się, kto komu zdradził. Telewizor zastępował głosy w domu, w którym dawno nikt nie rozmawiał.
Za oknem coś mignęło.
Odsunęłam zasłonę.
Przy płocie, w półmroku, stał pies. Nie ruszał się. Po prostu stał i patrzył na dom. A obok, tuż przy jego nodze, tulił się mały kłębek.
Narzuciłam sweter i wyszłam na ganek.
Pies nie uciekł.
Bezdomne szarpią się, odskakują, podwijają ogony. A ten stał. Tylko głowę przechylił lekko – w bok, jak robią psy, gdy nasłuchują.
Zrobiłam krok. Jeszcze jeden.
Rudy pies. Z białą łatką na piersi.
Złapałam się ręką poręczy ganku.
– Bela?
Głos się urwał. Wyszło cicho, chrapliwie – prawie szeptem. Ale pies usłyszał. Zamachał ogonem.
A zza niego, niezgrabnie przestawiając łapy, wyszedł szczeniak. Malutki. Rudy. Z białą piersią.
Kopia jej.
Bela podeszła, przycisnęła mokry nos do moich kolan. Znajomo, jakby wczoraj to robiła. Szczeniak został z tyłu, chował się za matkę, wyglądał jednym okiem.
Głaskałam Belę po głowie i płakałam. Cicho, bez dźwięku. Łzy płynęły same – choćby ich nie ocierałam. Pod palcami sierść, ciepła, skołtuniona. I żebra. Można było policzyć. A na boku blizna. Długa, różowa, zagojona.
– Bela… Skąd ty? Gdzieś ty była?
Bela nie odpowiedziała. Tylko przytuliła się mocniej i zamknęła oczy.
W nocy Bela leżała na swoim starym miejscu – przy drzwiach, na wycieraczce. Jakby nigdy nie odchodziła. Jakby te trzy lata tylko mi się śniły. Szczeniak zwinięty obok, wtulony nosem w jej bok.
Siedziałam przy kuchennym stole, podpierając policzek dłonią.
Patrzyłam na psy i nie mogłam oderwać wzroku.
Wzięłam telefon. Druga w nocy. Andrzej będzie zły. Ale nie mogłam czekać do rana. Nie mogłam.
– Mamo? – głos senny, zaniepokojony. – Co się stało?
– Bela wróciła.
Cisza w słuchawce.
– Mamo… Jaka Bela? Przecież zginęła.
– Wróciła, Andrzejku. I ze szczeniakiem. Jej kopia.
– Jesteś pewna? Może tylko podobny pies?
– Andrzej. Ja swojego psa poznaję.
Pomilczał. Potem powiedział ostrożnie:
– Dobra, mamo. Porozmawiamy rano, dobrze?
Odłożyłam słuchawkę. Spojrzałam na Belę. Ta nie spała – patrzyła. Ciemnymi, zmęczonymi, wszystkowiedzącymi oczami.
Rano zaprowadziłam Belę i malucha do weterynarza. Młody lekarz badał długo, w milczeniu. Obmacywał łapy, zaglądał do pyska, dotykał blizny na boku.
– Blizna stara. Zagojona, ale poważna – wygląda na ranę szarpaną. Zęby starte, brak jednego kła. Poduszki na łapach starte, zgrubiałe.
Zdjął rękawiczki i spojrzał na mnie.
– Gdzie była – nie powiem. Ale przeszła dużo, pani Jadwigo. Takie łapy nie od domowego życia. A szczeniak ma ze trzy miesiące. Zdrowy, silny.
Kiwałam głową i myślałam swoje. Cały rok. Gdzieś żyła, kogoś się bała, przed kimś uciekała. Może ktoś ją przygarnął – i znowu porzucił. Może przybijała się do stad. A potem wróciła.
Po południu zadzwoniła Helena. Pierwszy raz od dwóch miesięcy. Głos powściągliwy, ostrożny. Jak zawsze od dwóch lat.
– Mamo, to prawda? Andrzej powiedział.
– Prawda.
– A szczeniak naprawdę jak ona?
– Jeden w jeden.
Pauza. Słyszałam, jak oddycha w słuchawkę. Potem powiedziała cicho, prawie nieśmiało:
– Przyjadę w weekend. Zobaczę je.
Odłożyłam telefon i długo stałam z komórką w ręku. Tak po prostu. Pośrodku kuchni. A Bela leżała przy drzwiach i patrzyła na mnie – spokojnie, cierpliwie. Jakby wiedziała, iż tak będzie.
Helena przyjechała w sobotę, na obiad. Wysiadła z auta, stanęła przy furtce – jakby zbierała się w sobie. Albo przypominała, kiedy była tu ostatnio. Pchnęła furtkę, weszła na podwórko i od razu zobaczyła Belę.
Ta leżała na ganku, wyciągnąwszy przednie łapy. Szczeniak kręcił się obok, gryzł jakiś patyk, śmiesznie warczał, kręcił głową. Usłyszawszy kroki, Bela podniosła głowę. Nie szczekała. Tylko popatrzyła.
Helena powoli przykucnęła, wyciągnęła rękę. Bela obwąchała palce – długo, uważnie. I przycisnęła się do dłoni, jak kiedyś. Poznała.
Szczeniak natychmiast podskoczył, wbił mokry nos w dłoń, liznął. Helena zaśmiała się – krótko, zdziwiona. I zaraz umilkła.
– Mamo…
Stałam w drzwiach. Skinęłam.
Helena podniosła głowę. Oczy błyszczały.
– Ona cię znalazła. Po roku.
Milczałam.
Wieczorem siedziałyśmy w kuchni. Rozmawiałyśmy o Beli. Nie o urazach, nie o Andrzeju, nie o tych słowach, które padły dwa lata temu i które od tamtej pory stały między nami jak mur. O psie. Jak zginęła, jak szukałam, jak przestałam. Jak miska stała przy progu cały rok.
– Naprawdę nie zabrałaś? – spytała Helena.
– Dlaczego?
Wzruszyłam ramionami.
– Nie wiem. Nie umiałam.
Helena pomilczała. Odłożyła łyżkę.
– Mogła zostać gdziekolwiek, mamo. Cały rok to nie tydzień. Gdzieś żyła, ma szczeniaka. I tak wróciła tutaj.
– Wróciła – skinęłam.
Helena powiedziała cicho, nie patrząc:
– Mamo, myślałam, iż ty tu całkiem zginiesz. Andrzej daleko, ja… – zawahała się. – Głupie to. Dwa lata się obrażać. Głupie i…
Nie dokończyła. Nie dopytywałam. Po prostu wstałam, nalałam herbaty.
W nocy wszyscy spali. Oprócz mnie.
Wyszłam na ganek. Maj, ciepły, wilgotny. Pachniało czeremchą i mokrą ziemią. Bela podniosła głowę – popatrzyła, machnęła ogonem i znowu położyła pysk na łapach. Szczeniak spał obok, zwinięty w kłębek. Mały, ciepły, rudy kłębek.
Usiadłam na schodku. Położyłam rękę Beli na głowie. Ta przycisnęła ucho do mojej dłoni.
Cały rok, Belu. Cały rok cię nie było. Gdzieś chodziła? Ktoś cię skrzywdził – patrz, jaka blizna… Może ktoś przygarnął. Może gonił. A ty i tak szłaś do domu. Ze startymi łapami, z chorym bokiem.
Bela westchnęła – głęboko, po psiemu, całym ciałem. I położyła głowę na moich kolanach.
Następnego dnia Helena pomagała w ogrodzie. Pokazywałam, gdzie co posadzone, a ona słuchała rozproszona, kiwała głową. Szczeniak plątał się pod nogami – to w grządkę wlazł, to łopatę ukradł, to wąż w zęby złapał i ciągnął, opierając się wszystkimi czterema łapami. Mały, a uparty. Cała matka.
Helena się zaśmiała. Zamarłam z motyką w ręku. Na tym podwórku dawno nikt tak się nie śmiał. Może od czasu, gdy Wiktora zabrakło.
– Mamo – powiedziała Helena, ocierając oczy. – Jak go nazwiemy?
– Kogo?
– No szczeniaka. Nie będzie bezimienny.
Spojrzałam na rudy kłębek, który skupiony gryzł wąż i warczał – poważnie, groźnie, jak prawdziwy zwierz.
– Może Promyk? Rudy przecież.
Helena skinęła.
– Promyk. Dobrze.
Wieczorem Helena się zbierała. Spakowała torbę, wyszła do auta. Bela siedziała obok mnie na ganku. Promyk – obok niej, jak zwykle.
Helena przytuliła mnie. Długo, mocno. Tak, iż poczułam, jak córka lekko drży.
– Będę przyjeżdżać, mamo.
Skinęłam. Nie powiedziałam „zobaczymy” ani „oczywiście, córeczko”. Po prostu skinęłam. Bo uwierzyłam.
Minął miesiąc.
Promyk urósł, wzmocnił się, rozrósł w łapach – i latał po podwórku tak, iż grządki drżały. Już dwa razy przesadzałam cebulę, bo ten rudy huragan uważał grządki za idealne miejsce do kopania. Ganiłam go bez złości, dla porządku. A on siadał, przekrzywiając głowę, i patrzył na mnie z tak niewinną miną, iż machałam ręką:
– Dobra, kop. I tak za tobą nie nadążę.
Bela chodziła za szczeniakiem spokojnie, powoli.
Rano wyszłam na ganek z kubkiem herbaty. Znajomy widok – grządki, płot, furtka. Przy progu na ganku dwie miski – niebieska z pęknięciem na brzegu i nowiutka zielona.
Zadzwonił telefon. Helena.
– Mamo, przyjadę w sobotę. Promykowi przywiozę kość, dużą, szpikową. U nas na targu znajomy rzeźnik, już się umówiłam.
– Przyjeżdżaj – powiedziałam. – Upiekę szarlotkę. Z jabłkami, jak lubisz.
– Z jabłkami – dobrze – głos Heleny był ciepły, domowy. Taki, jaki był dawno. Bardzo dawno.
Odłożyłam słuchawkę. Bela leżała u stóp – ciepła, spokojna. Promyk skupiony walczył z patykiem pośrodku podwórka. Nagle zrozumiałam, iż po raz pierwszy od roku nie liczę dni, nie liczę miesięcy, nie liczę, ile czasu minęło, odkąd wszystko ucichło. Bo cisza się skończyła.
Dwie miski przy progu. I córka, która przyjedzie w sobotę.
