Marta Nowak nie spała dłużej niż cztery godziny z rzędu od półtora roku.
Wcześniej pracowała jako księgowa w firmie ubezpieczeniowej w centrum Poznania.
Chodziła na szpilkach, zdążała na kawę z koleżankami w przerwie.
Teraz w jej mieszkaniu na osiedlu Słonecznym stoją trzy małe łóżeczka, jedno przy drugim.
Zna na pamięć, o której godzinie każde dziecko budzi się do jedzenia.
Antek, Zosia i Kuba urodzili się w kwietniu.
Przed tym były cztery lata klinik, zastrzyków, badań krwi na czczo w prywatnej przychodni.
Dwie nieudane próby in vitro i trzecia, która omal nie przetrwała dziesiątego tygodnia.
Gdy lekarka powiedziała „trojaczki”, mąż Marty, Tomasz, zapłakał prosto w gabinecie.
Obejmował ją, powtarzał, iż teraz wszystko będzie inaczej, iż dadzą sobie radę razem.
Umówili się jeszcze przed porodem: ona zostaje w domu, on zajmuje się finansami.
Wszystko uczciwie, nigdzie spisane, ale powiedziane na głos — przy świadkach, choćby przy jej matce.
Tylko iż po powrocie z porodówki coś w Tomaszu się zmieniło.
On dalej chodził do pracy — sprzedawał materiały budowlane w hurtowni na peryferiach miasta.
Wracał o szóstej, jadł kolację i siadał przed telefonem.
Marta tymczasem zdążała wysterylizować trzy butelki, wyprać trzy komplety body, ugotować coś na gwałtownie i uśpić to dziecko, które płakało najgłośniej.
Schudła dziewięć kilogramów w trzy miesiące — nie z diety, tylko bo nigdy nie miała czasu jeść.
— Tomek, już nie mogę — powiedziała mu jednego wieczoru, gdy on, nie odrywając oczu od ekranu, oglądał mecz.
— Potrzebuję pomocy choćby dwie godziny dziennie.
— Cały dzień jesteś w domu — odpowiedział, nie odwracając się.
— Dom to twoja odpowiedzialność. Ja zarabiam pieniądze.
Próbowała wyjaśnić jeszcze kilka razy.
Każdy raz uderzała w tę samą ścianę.
W końcu przestała próbować — nosiła to w sobie jak mokre ubrania, których nikt nie zdejmuje z suszarki.
A potem, na początku sierpnia, Tomasz wrócił z pracy w nietypowo dobrym nastroju, rzucił kluczyki na stolik i oznajmił:
— Kupiłem wycieczkę. Antalya, z kolegami z hurtowni. Dziesięć dni, all inclusive.
Marta spojrzała na niego, jakby przemówił w nieznanym języku.
— Ty… choćby mnie nie zapytałeś. Myślałam, iż pojedziemy we troje… no, we czworo, z dzieckami.
Zaśmiał się — krótko, ostro, jak szczeknięcie.
— A ty zasłużyłaś na urlop?
— Tomek, jak możesz w ogóle o to pytać. Jestem całą dobę z trzema niemowlakami…
— Ja pracuję — przerwał jej. — Ja płacę za SWÓJ urlop. Ty nie masz pracy — nie masz i urlopu. Koniec, jadę.
Walizkę spakował w dwadzieścia minut.
W korytarzu choćby się nie obrócił — tylko drzwi się zatrzasnęły i w mieszkaniu zrobiło się tak cicho, iż słyszała tykanie lodówki.
Marta usiadła na podłodze w kuchni — po prostu usiadła, oparta o szafkę, wśród rozsypanych smoczków i mokrych chusteczek.
Za oknem sąsiedzki pies szczekał na przejeżdżający tramwaj.
W telewizorze bez dźwięku migały wiadomości o remoncie obwodnicy.
Siedziała tak kilkanaście minut, wpatrując się w zaschniętą plamę kawy na kafelkach od rana.
Potem wstała. Wzięła telefon.
Wybrała numer, który znała na pamięć, choć rzadko go wybierała.
— Mamo. Przyjedź, proszę. I zostań tydzień.
Jej matka, Krystyna, przyjechała jeszcze tego samego wieczoru z dwiema walizkami — jedną ze swoimi ubraniami, drugą pełną zakupów z targu: domowy twaróg, kurczak, słoiki kompotu.
Nie pytała o szczegóły — tylko zdjęła płaszcz, podwinęła rękawy i wzięła Zosię na ręce, gdy Marta karmiła Kubę.
Tydzień minął inaczej.
Po raz pierwszy od czterech miesięcy Marta spała całe sześć godzin bez przerwy — matka dyżurowała przy łóżeczkach, podgrzewała butelki, zmieniała pieluszki.
Gotowały razem, rozmawiały w kuchni, gdy dzieci spały, i Marta po raz pierwszy od dawna się uśmiechnęła — na to, jak Kuba komicznie marszczy nos we śnie, zupełnie jak ojciec.
Ale Krystyna przez ten tydzień nie tylko zajmowała się wnukami.
Słuchała. I im więcej słuchała, tym mocniej zaciskała wargi.
— Wiesz, co ci powiem — rzekła trzeciego dnia, wycierając talerze.
— To nie jest kwestia urlopu. To jest to, iż on traktuje cię jak służącą. I dokąd to będziesz tolerować — tak to będzie.
Marta milczała, patrząc, jak matka składa ręcznik rogiem do rogu, idealnie, jak zawsze.
— Zadzwoniłam do twojego ojca — powiedziała nagle matka. — Żeby też przyjechał. Ma wykształcenie prawnicze, zrozumie, co jest w umowie najmu i kto ile wpłacił do przedszkola, które już opłaciliście z góry.
Marta chciała zaprotestować, ale nie zrobiła tego.
Po raz pierwszy od dawna ktoś przejmował część ciężaru — i okazało się, iż chce, żeby to trwało.
Tomasz wrócił po tygodniu, w sobotę, w południe.
Zaopalony, w nowej koszulce z tureckim napisem, z walizką na kółkach i wyrazem twarzy człowieka, który dobrze odpoczął i oczekuje, iż zostanie przyjęty jak bohater.
Otworzył drzwi swoim kluczem, wszedł do przedpokoju, zawołał: „Jestem!” — i ruszył do kuchni, skąd pachniała fasolka po bretońsku.
Przy stole siedziała teściowa.
Tomasz zatrzymał się w drzwiach, jakby wpadł na szkło.
Zaopalona twarz na sekundę zbielała.
— Krystyna… co wy tu…
— Siadaj, Tomku — powiedziała spokojnie, nie wstając. — Pogadamy.
Na stole przed nią leżała niebieska teczka — ta sama, w której ona i jej mąż, Ryszard, trzymali ważne dokumenty.
Ryszard siedział przy niej, w okularach, w milczeniu przekładał papiery.
— To wydruk historii z waszego wspólnego konta — powiedział, nie podnosząc wzroku.
— Za ostatnie pięć miesięcy. Tutaj — sześć tysięcy złotych na wyjazd do Antalyi. A tutaj — Marta prosiła o pieniądze dwa razy na pampersy i mleko dla dzieci, i przelano jej po trzysta złotych każdy raz.
Tomasz stał w milczeniu, przenosząc wzrok między teściem a żoną, która karmiła Antka na rękach przy oknie i choćby się nie odwróciła.
— To nasza prywatna sprawa — zdołał wreszcie powiedzieć.
— Była prywatna — powiedziała Krystyna. — Teraz jest prawna. Marta dziś rano otworzyła osobne konto na swoje nazwisko. Zasiłek rodzinny — a to jest prawie tysiąc osiemset złotych miesięcznie na troje — będzie teraz wpływał tam. I jeszcze jedno.
Podała mu drugi arkusz.
— Wniosku o alimenty nie piszesz, bo małżeństwo formalnie nie jest rozwiązywane — na razie. Ale masz tu umowę: co miesiąc wpłacasz na to konto czterdzieści procent swojej pensji na utrzymanie dzieci, i podpisujesz to teraz. Albo Marta z dzieckami przeprowadza się do nas dziś wieczorem, a ty zostajesz tu sam — płacić czynsz za to mieszkanie i wyjaśniać w pracy, czemu żona cię odeszła.
Tomasz spojrzał na Martę.
Ona wreszcie się odwróciła — nie ze złością, nie ze łzami, tylko patrzyła na niego tak, jak patrzy się na niezapłacony rachunek za prąd, którego termin dawno minął.
— Nie zasłużyłam na urlop, Tomku — powiedziała spokojnie.
— Ale zasłużyłam, żebyś mnie o to zapytał, a nie decydował sam, pół roku po porodzie.
Milczał jakieś dziesięć sekund.
Potem usiadł. Wziął pióro, które teść już położył na stole przy umowie, i podpisał się — ręka lekko drżała, litery wyszły krzywo.
Krystyna zabrała teczkę, poukładała papiery idealnie, jak ten ręcznik, i wsunęła do torby.
— Fasolka jest na kuchence — powiedziała już łagodniej, wstając od stołu. — Odgrzej sobie, a my z Martą i dzieckami wyjdziemy na powietrze. Wrócimy wieczorem.
Wzięła Zosię z rąk córki, Ryszard chwycił torbę z pieluchami, i troje — Marta z rodzicami, z trojgiem dzieci w nosidełkach — wyszli z mieszkania.
Tomasz został sam w kuchni, przy talerzu fasolki, która już zaczynała wystygać.
















