Interdyscyplinarny zespół pod kierownictwem dr. Michała Czepkiewicza z Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG) UW przygotował raport pt. „Co nas porusza? Miasto, klimat, mobilność”. Publikacja poświęcona jest zależnościom między codziennym przemieszczaniem się mieszkańców a emisjami gazów cieplarnianych.
Interdyscyplinarny zespół naukowców Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kierownictwem dr. Michała Czepkiewicza z Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG) UW przeprowadził badania w aglomeracjach Poznania i Trójmiasta. Zespół analizował zarówno mobilność krótkodystansową – miejską i codzienną – jak i długodystansową, obejmującą podróże wakacyjne, krajowe i międzynarodowe. Wyniki ukazują nie tylko rozkład emisji w różnych grupach społecznych, ale także motywacje i emocje towarzyszące decyzjom transportowym.
Raport został opublikowany na stronie projektu conasporusza.pl.
Nierówny rozkład emisji
Jednym z kluczowych wniosków raportu jest bardzo nierówny rozkład emisji. W badanej próbie 10% osób emitujących najwięcej odpowiada za około 44% emisji gazów cieplarnianych związanych z mobilnością. Jeszcze większe dysproporcje dotyczą podróży lotniczych – 10% najczęściej latających generuje aż 68% emisji z tego źródła.
Analizy wskazują, iż najwyższe emisje notują użytkownicy z wyższym wykształceniem, natomiast najniższe – osoby z wykształceniem podstawowym i zawodowym. Wykształcenie silniej wpływa przy tym na mobilność długodystansową niż na codzienne przemieszczanie się w obrębie miast.
Autorzy podkreślają, iż większa liczba podróży i wyższe emisje nie muszą oznaczać większego zaspokojenia potrzeb transportowych.
Kierowcy a normy społeczne
Raport zwraca także uwagę na aspekt genderowy mobilności. Z ustaleń badaczy wynika, iż to od mężczyzn częściej oczekuje się posiadania prawa jazdy, samochodu oraz podejmowania decyzji transportowych dla całej rodziny, co autorzy wiążą z utrwalonymi normami społecznymi dotyczącymi ról płciowych.
Badanie pokazuje ponadto, iż choć ruch lotniczy rośnie, latanie wciąż pozostaje praktyką mniejszości. W roku poprzedzającym badanie samolotem podróżowała około jedna czwarta mieszkańców analizowanych miast. Jednocześnie rośnie przekonanie – szczególnie wśród młodszych pokoleń – iż trudno wyobrazić sobie udane wakacje czy rozwój zainteresowań bez podróży lotniczych.
Jak podkreślają autorzy, o poziomie emisji decyduje nie tylko środek transportu, ale przede wszystkim pokonywana odległość. Ma to istotne znaczenie w kontekście rozlewania się miast i rosnących dystansów między miejscem zamieszkania a pracą, usługami czy szkołami. Dotyczy to również podróży lotniczych – szczególnie tych długodystansowych.
Badania zrealizowano w ramach projektu Zachowania transportowe mieszkańców polskich miast: przyczynowość, zmiana zachowań, wpływ na klimat, finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki (grant nr 2020/37/B/HS4/03931).
