Polski system kaucyjny funkcjonuje od 1 października 2025 roku. Klienci mogą odzyskać pieniądze pobrane przy zakupie napojów, oddając opakowania objęte systemem. W wielu sklepach zwrot odbywa się za pośrednictwem automatu, który po przyjęciu butelek lub puszek drukuje kupon z kwotą należnej kaucji.
Takie potwierdzenie trzeba następnie wykorzystać podczas zakupów albo wymienić na pieniądze w kasie. Dla części klientów oznacza to dodatkowe oczekiwanie i konieczność pilnowania papierowego bonu.
Nowe urządzenia mają uprościć ten proces. Zamiast drukować kupon, mogą przekazać należną kwotę bezpośrednio na kartę płatniczą. Jak informowała Polska Agencja Prasowa, pierwsze takie automaty pojawiają się już w Polsce, przede wszystkim w większych miastach. Ich liczba jest na razie ograniczona, ale operatorzy zakładają możliwość rozszerzania sieci w kolejnych latach.
Najważniejsza zmiana polega na sposobie rozliczenia zwrotu. Klient nie musi przechowywać papierowego potwierdzenia, pamiętać o jego wykorzystaniu ani podchodzić do kasy, aby odebrać gotówkę. Sam zwrot opakowań przez cały czas odbywa się w ramach ogólnopolskiego systemu kaucyjnego.
Czy papierowe bony znikną ze sklepów?
Pojawienie się automatów obsługujących zwroty elektroniczne nie oznacza, iż papierowe kupony zostaną wycofane. Przepisy przez cały czas dopuszczają wydawanie bonów potwierdzających wartość zwróconej kaucji. Sklep musi jednak zapewnić klientowi możliwość otrzymania równowartości kaucji w gotówce.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomina, iż konsument nie ma obowiązku robienia zakupów w sklepie, w którym oddaje opakowania. Bon może zostać wykorzystany przy kasie, ale klient może również zdecydować się na odbiór pieniędzy.
Resort wskazuje, iż bon kaucyjny powinien zachowywać ważność przez co najmniej miesiąc. Sama ustawa nie określa jednak wprost minimalnego ani maksymalnego terminu jego ważności. Elektroniczny zwrot może więc rozwiązać problem przechowywania papierowych potwierdzeń i pilnowania daty ich realizacji.
Ile wynosi kaucja za butelki i puszki?
Stawka zwrotu zależy od rodzaju opakowania. W ramach systemu obowiązują trzy podstawowe kwoty:
-
50 groszy – za jednorazową butelkę plastikową o pojemności do 3 litrów;
-
50 groszy – za metalową puszkę o pojemności do 1 litra;
-
1 złoty – za szklaną butelkę wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.
Oznacza to, iż za dziesięć plastikowych butelek można odzyskać 5 złotych, a za dwadzieścia – 10 złotych. Sposób wypłaty nie zmienia wysokości należnej kwoty.
Niezależnie od tego, czy kaucja zostanie zwrócona w gotówce, czy przekazana elektronicznie, konieczne jest oddanie opakowania objętego systemem. Takie butelki i puszki można rozpoznać po specjalnym oznaczeniu informującym o wysokości kaucji.
Gdzie oddać butelki i puszki? Paragon nie jest potrzebny
Aby odzyskać kaucję, nie trzeba przedstawiać paragonu ani udowadniać, w którym sklepie kupiono napój. Opakowanie oznaczone znakiem systemu można zwrócić w punkcie zbiórki, choćby jeżeli zakup został dokonany w innej placówce.
Duże sklepy, których powierzchnia sprzedaży przekracza 200 metrów kwadratowych i które oferują napoje objęte systemem, mają obowiązek zorganizowania zbiórki opakowań. Mniejsze placówki mogą dobrowolnie przyjmować plastikowe butelki i metalowe puszki. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku objętych systemem obowiązują dodatkowe wymagania.
Przed oddaniem opakowania trzeba pamiętać o kilku zasadach. Butelki i puszki powinny być puste, niezgniecione i mieć czytelne oznaczenie. Dzięki temu automat lub pracownik punktu zbiórki może prawidłowo rozpoznać opakowanie i rozliczyć należną kaucję.
Zwrot kaucji na kartę. Czy nowe automaty będą w każdym sklepie?
Elektroniczne przekazywanie pieniędzy na kartę to kolejny sposób rozliczania zwrotów w systemie kaucyjnym. Obok tradycyjnych kas i automatów drukujących kupony mogą działać urządzenia obsługujące bezpośrednie zwroty elektroniczne.
Nie oznacza to jednak, iż wszystkie sklepy muszą od razu wymienić swoje urządzenia. Dostępność poszczególnych metod zależy od wyposażenia i organizacji konkretnego punktu zbiórki.
Dla konsumentów najważniejsza pozostaje zasada, iż odzyskanie kaucji jest ich prawem. Sklep nie może uzależniać zwrotu pieniędzy od dokonania kolejnych zakupów. Nowa technologia ma natomiast sprawić, iż skorzystanie z tego prawa będzie mniej kłopotliwe.
