„To bardzo radosny moment. Jest to zwieńczenie ważnego etapu rozwoju Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy”
– mówił Marek Woźniak, marszałek województwa wielkopolskiego, 27 sierpnia 2026 roku podczas uroczystości ponownego otwarcia nowej siedziby Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy oraz inauguracji nowych wystaw: stałej „Tajemnice początków Polski – Ostrów Lednicki” i czasowej „Córki czasu. Słowianki, Wielkopolanki, Europejki”.
„Ze świętej pamięci profesorem Andrzejem Wyrwą prowadziliśmy rozmowy, co zrobić, żeby to miejsce – muzeum lednickie, Ostrów Lednicki – miało szansę zająć adekwatne miejsce w krajobrazie polskiego muzealnictwa. Pan Profesor używał sformułowania »trzy polskie korony«: Lednica, Wawel i Zamek Królewski w Warszawie. Tak widział znaczenie tego muzeum w przestrzeni Polski. To jest wyzwanie, które realizujemy. To miejsce niezwykłe. Narodowy skarb. Relikty początków polskiej państwowości, osadzone w krajobrazie, który adekwatnie zachował wszystkie swoje pierwotne cechy”
– kontynuował marszałek.
Muzeum XXI wieku
Prace budowlane związane z realizacją nowej siedziby Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy rozpoczęto pod koniec 2019 roku. W pierwszym etapie przebudowano i rozbudowano dawną stodołę o powierzchni ponad 2,8 tys. m² oraz postawiono łącznik o powierzchni ponad 400 m² pomiędzy stodołą a budynkiem dawnej bukaciarni. Wykonano też nową infrastrukturę techniczną. Częściowo wyremontowano również dawne zabudowania folwarczne – jałownik i bukaciarnię, wewnątrz których znalazły się pomieszczenia techniczne.
Plakat zapowiadający nową stałą wystawę w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Budowę nowego gmachu muzeum ukończono w 2022 roku. W uroczystości otwarcia budynku wzięli udział m.in. Wojciech Polak, prymas Polski, Michał Zieliński, ówczesny wojewoda wielkopolski, oraz marszałek Marek Woźniak, który wręczył pracownikom muzeum Odznaki Honorowe „Za Zasługi dla Województwa Wielkopolskiego”. W kolejnym roku placówka wzbogaciła się o nowy parking, a w budynku bukaciarni wymieniono część okien.
Koszt powstania nowej siedziby to niemal 28 milionów złotych, z czego około 14,5 miliona pochodziło z funduszy Samorządu Województwa Wielkopolskiego, a pozostała część z marszałkowskich funduszy unijnych w ramach WRPO 2014+. W nowoczesnej siedzibie oprócz sal wystawowych znalazły się sale konferencyjne, pracownie archeologiczne, dwie sale kinowe, magazyny, kasy, sanitariaty, pomieszczenia techniczne, kawiarenka oraz sklep muzealny. Niewątpliwą atrakcją jest również taras widokowy, z którego można podziwiać Jezioro Lednickie i wyspę Ostrów Lednicki.
„Tajemnice początków Polski – Ostrów Lednicki”
W pierwszym półroczu bieżącego roku oraz przez niemal całe wakacje siedziba muzeum była nieczynna dla zwiedzających. W tym czasie realizowane prace związane z budową nowej ekspozycji stałej
i czasowej oraz aranżacją przestrzeni dla zwiedzających.
fot. Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Wystawa stała pod nazwą „Tajemnice początków Polski – Ostrów Lednicki” zajmuje powierzchnię około 1000 m². Goście poznają historię Ostrowa Lednickiego, jednego z najważniejszych miejsc związanych z pierwszymi Piastami. Na wystawie znalazło się ponad 1000 zabytków, wśród nich m.in. belki z mostów prowadzących na wyspę, datowane na lata 963–964.
Możemy też oglądać dwie łodzie jednopienne (dłubanki), topory, hełmy, groty, monety, ozdoby i biżuterię. Warto dodać, iż na wystawie zaprezentowano trzydzieści realistycznych postaci, wśród nich Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Ponieważ nie znamy ich wizerunków, ukazano ich tak, jak to przedstawił Jan Matejko. Pozostałe postacie zostały odwzorowane na podstawie badań antropologicznych i analiz DNA. Wystawę wyposażono w nowoczesne systemy multimedialne. Prace nad nią rozpoczęły się już w 2017 roku, a jej koszt to około 12 milionów złotych.
Równolegle otwarto ekspozycję czasową pod nazwą „Córki czasu. Słowianki, Wielkopolanki, Europejki”. Ekspozycja opowiada o wybranych fragmentach historii naszego regionu poprzez biografie kobiet żyjących od X do XX wieku: Świętosławy, Błogosławionej Jolenty, zielarek z Gorzuchowa, Emilii Sczanieckiej, Heleny Modrzejewskiej, Marii Konopnickiej, Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej, Marii Dąbrowskiej oraz Wandy Błeńskiej. Na wystawie prezentowane są liczne eksponaty, m.in. zabytki archeologiczne, archiwalia, zdjęcia, stroje czy przedmioty codziennego użytku.
Przyszłość
Podczas uroczystości oddania do użytku nowego gmachu muzeum w 2022 roku marszałek Marek Woźniak mówił, iż chciałby, aby z perspektywy finansowej dla naszego regionu na lata 2021–2027 udało się przeprowadzić realizację trzeciego etapu inwestycji w Muzeum Pierwszych Piastów, tj. remont budynków folwarcznych.
fot. Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Wspominał również o planach współprowadzenia muzeum przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, co nadałoby placówce rangę muzeum narodowego, zrównując Lednicę z Wawelem i Zamkiem Królewskim w Warszawie.
Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy to instytucja kultury Samorządu Województwa Wielkopolskiego. W jej skład oprócz Wczesnopiastowskiej Rezydencji na Ostrowie Lednickim wchodzą oddziały: Rezerwat Archeologiczny – Gród Wczesnopiastowski w Gieczu, Rezerwat Archeologiczny – Gród w Grzybowie oraz Wielkopolski Park Etnograficzny.
