Jedna z ostatnich kolonii na świecie
Nowa Kaledonia to archipelag na Oceanie Spokojnym, w rejonie Morza Koralowego, położony ok. 1,5 tys. km na wschód od wybrzeży Australii. W tej części świata znajdują się również dwie inne zamorskie wspólnoty Francji: Polinezja Francuska oraz Wallis i Futuna. Jest to na pewno strategiczny dla Europy punkt na mapie świata. Zgodnie z danymi z Insée, w 2025 r. Nową Kaledonię zamieszkiwało niecałe 265 tys. mieszkańców, a więc trochę mniej niż ma ich Białystok.
Historia tutejszej ludności rozpoczęła się jakieś 3 tys. lat temu wraz z pojawieniem się pierwszych osadników. Autochtonów nazywa się Kanakami, ale stanowią oni mniej liczną część wyspiarskiej populacji. W 1774 r. dopłynął tutaj Brytyjczyk James Cook. Podejrzewam, iż piękno tego miejsca musiało zrobić na nim piorunujące wrażenie. Kolor wody jest tam niesamowity. To tutaj znajduje się największa na świecie laguna, depcząca swoim rozmiarem (24 tys. km kw.) po piętach województwu lubelskiemu, a rafa koralowa zapiera dech w piersiach.
Ta perełka natury została wpisana przez UNESCO na Listę światowego dziedzictwa. Dopływający na statkach Europejczycy na pewno przecierali oczy ze zdumienia, widząc ten ziemski raj. James Cook nazwał go Nową Kaledonią (ang. New Caledonia), ponieważ górzysty krajobraz przywodził mu na myśl Kaledonię, czyli krainę historyczną odpowiadającą terenom dzisiejszej Szkocji.
Niestety, pojawienie się ludzi z Europy otworzyło zupełnie nowy rozdział w życiu Kanaków. I niedługo przelało się mnóstwo krwi. Archipelagiem zainteresował się Napoleon III,
który postanowił utworzyć tam więzienia dla skazańców. U wybrzeży zjawili się więc Francuzi, zajmując wyspę i mordując plemiona, które stanęły w obronie swoich ziem. Tubylcy nie tylko polegli w krwawych walkach, ale też zostali zdziesiątkowani przez choroby sprowadzone z Europy. W 1853 r. Nowa Kaledonia stała się oficjalnie francuską kolonią, a rdzennej ludności z każdym rokiem ubywało coraz bardziej…
Największa wyspa archipelagu to taki „ogórek” na mapie: rozciąga się na długości 500 km, przy czym jest szeroka na zaledwie 50 km. Żyjące obok siebie dwie społeczności zaczęły tworzyć dwa odrębne światy. Z jednej strony przybysze z Europy, których nazwano Kaldoszami, les Caldoches, panoszyli się, jakby byli u siebie, a z drugiej Kanakowie, les Kanaks, żywiący ogromną urazę za wyrządzone krzywdy i wtargnięcie na ich grunt. Historia już pokazała, iż takie sytuacje nie kończą się dobrze. Pamięć pozostaje. Złość zwykle też. Kotłuje się jak magma w wulkanie, a w końcu dochodzi do erupcji…
Jest jednak coś jeszcze. Nowa Kaledonia ma
Fragmenty książki Marii Renaud Francja. Dalej niż Paryż, Bezdroża, Gliwice 2026
Post Nowa Kaledonia pojawił się poraz pierwszy w Przegląd.




