2 maja obchodziliśmy Dzień Polonii i Polaków za Granicą. Z tej okazji w audycji Polskie Radio 24 poruszono temat sytuacji finansowej polskich seniorów zamieszkałych poza krajem. Rozmowa pokazała, iż choć doświadczenia Polaków na emigracji są bardzo różne, to wiele problemów pozostaje wspólnych niezależnie od miejsca zamieszkania.
Gośćmi programu byli: Tomasz Wiśniewski – prezes Worcestershire Polish Association w Wielkiej Brytanii, Łukasz Salwarowski – prezes Stowarzyszenia MANKO – Głos Seniora, a także Wiktoria Laskowska – prezes Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków reprezentująca środowisko polonijne w Ukrainie.
Audycję wysłuchasz klikając w ten link: https://youtu.be/POjD_sHC7jI?si=PsZgjUpWRTiJ4xUT
Seniorzy w Wielkiej Brytanii – aktywni zawodowo, ale coraz ostrożniejsi finansowo
Sytuacja finansowa Polaków zamieszkałych w Wielkiej Brytanii znacząco różni się od tej w Polsce. Wielu seniorów pozostaje aktywnych zawodowo znacznie dłużej niż ich rówieśnicy w kraju. Wynika to zarówno z modelu brytyjskiego rynku pracy, jak i z konieczności ekonomicznej.
Mimo wieloletniego życia za granicą polscy seniorzy na Wyspach przez cały czas są mocno związani z ojczyzną. Regularne odwiedziny rodzin i podróże do Polski pozostają dla nich bardzo ważne. Problemem stają się jednak rosnące koszty życia oraz coraz droższe bilety lotnicze. Dla wielu osób oznacza to konieczność ograniczenia wizyt w kraju.
Eksperci zwracają uwagę, iż choć poziom życia w Wielkiej Brytanii jest często wyższy niż w Polsce, emigracyjna codzienność seniorów wiąże się również z wyzwaniami społecznymi i emocjonalnymi.
Na Wschodzie sytuacja jest znacznie trudniejsza
Znacznie bardziej wymagająca jest sytuacja polskich seniorów zamieszkałych na Wschodzie, szczególnie w Ukrainie. Jak zaznaczał Łukasz Salwarowski, poziom życia i wysokość świadczeń emerytalnych są tam zdecydowanie niższe niż w Polsce.
„Z emeryturami i poziomem materialnym seniorów powrót ze wschodu bez czekających na nich dzieci jest po prostu nierealny. Powrót indywidualny […] jest bardziej możliwy z zachodu, bo tam sytuacja jest lepsza.”
Łukasz Salwarowski
Wielu seniorów pozostaje więc w Ukrainie mimo trudnych warunków życia. Problemy finansowe nie są jedyną trudnością, z jaką mierzą się seniorzy. Wojna, głód, utrata bliskich i zagrożenie życia to niestety część ich codzienności.
To są ludzie, którzy często przetrwali represje, całe życie pracowali, budowali nasze społeczeństwo, a dziś muszą mierzyć się z samotnością. Również wojna przyniosła realne zagrożenie życia i ogromny stres psychiczny. Seniorzy żyją w bardzo wielkim napięciu i boją się o jutro. Do tego dochodzą bardzo niskie emerytury, które nie wystarczają choćby na podstawowe potrzeby – na żywność, na leki.
Wiktoria Laskowska – prezes Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków,
Dlaczego nie wrócić do Polski? Odpowiedź na to pytanie nie jest taka oczywista. Jak tłumaczy Wiktoria Laskowska, część osób nie jest w stanie wyjechać, inni natomiast nie chcą opuszczać swojego domu i otoczenia, z którym związali całe życie. Większość polskich seniorów żyjących w Ukrainie nie przeprowadziło się na wschód zaledwie kilka lat temu. Są to osoby, które często większość swoich lat spędziły poza Polską. Mają tam swoje rodziny, swój ciężko wypracowany dobytek oraz swoją społeczność.
Samotność i wykluczenie – wspólny problem seniorów za granicą
Choć warunki materialne Polaków na emigracji są bardzo zróżnicowane, uczestnicy audycji wskazywali również na problemy wspólne dla seniorów zamieszkałych poza krajem.
Jednym z najważniejszych jest samotność, która za granicą często bywa jeszcze bardziej dotkliwa. Życie na emigracji samo w sobie przynosi wiele trudności niezależnie od wieku. Do najczęstszych przeszkód należą bariery językowe, różnice kulturowe, brak kontaktów, dyskryminacja oraz wykluczenie społeczne. Te problemy znacznie się nasilają w kwestii osób starszych, które są wykluczane z życia społecznego choćby w Polsce.
Na podstawie raportu Badanie Potrzeb Społecznych Seniorów 2025 Głosu Seniora samotność coraz częściej określana jest mianem „cichej epidemii XXI wieku”.
„Samotność staje się coraz poważniejszym wyzwaniem społecznym […]. Jej źródeł można upatrywać m.in. w poczuciu wykluczenia, na które wskazują badani Seniorzy. Zwracają oni uwagę na liczne bariery systemowe utrudniające im uczestnictwo w życiu społecznym, takie jak brak łatwo dostępnych toalet publicznych czy trudności w korzystaniu z komunikacji miejskiej.”
Konrad Schroeder – psycholog społeczny, przedsiębiorca i właściciel marki Moc dla Seniora
Z danych wynika, iż niemal 20% seniorów często lub bardzo często odczuwa samotność. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja osób w wieku 80+, wśród których wiele deklaruje brak codziennej rozmowy z drugim człowiekiem.
Poznaj pełne wyniki raportu o potrzebach społecznych seniorów 2025
Więcej o samotności seniorów i jak ją zwalczać znajdzisz w tym artykule: https://glosseniora.pl/2026/04/17/badanie-potrzeb-spolecznych-seniorow-eksperci-radza-jak-zwalczac-samotnosc-wsrod-osob-starszych/
Czym jest „choroba emigranta”?
„Choroba emigranta” nie jest diagnozą medyczną, ale pojęciem opisującym długotrwałe obciążenie psychiczne związane z życiem poza krajem pochodzenia. Obejmuje ono m.in. poczucie wyobcowania, tęsknotę, trudności adaptacyjne oraz stopniową utratę poczucia sprawczości. To nie jedno zaburzenie, ale nakładające się procesy, które mogą prowadzić do obniżonego nastroju, przewlekłego smutku czy depresji, ale także przyjmować bardziej subtelną formę – stałego, trudnego do uchwycenia dyskomfortu.
U seniorów zjawisko to jest szczególnie nasilone, ponieważ emigracja oznacza dla nich utratę całego znanego świata – relacji, rytuałów i poczucia zakorzenienia. Bariery językowe, ograniczone możliwości budowania nowych więzi oraz zmiana ról społecznych pogłębiają izolację. W efekcie „choroba emigranta” ma charakter procesu, który rozwija się stopniowo i często prowadzi do chronicznej samotności oraz poczucia życia „pomiędzy” – bez pełnej przynależności do żadnego miejsca.
Więcej o samotności seniorów na emigracji znajdziesz w tym tekście: https://polonijnyglosseniora.com/samotnosc-seniorow-na-emigracji/
Media polonijne pomagają zachować więź z ojczyzną
Ważną rolę w życiu seniorów zamieszkałych poza krajem odgrywają również media polonijne. Dużym zainteresowaniem cieszą się m.in. TVP Polonia oraz Polonijny Głos Seniora. Dzięki nim starsi Polacy mogą utrzymywać kontakt z językiem, kulturą i wydarzeniami z kraju.
Przykładem aktywności polonijnych są również Senioralia organizowane przez Stowarzyszenie Manko – Głos Seniora. Na wydarzenie regularnie przyjeżdżają grupy Polonii z różnych krajów.
Tegoroczne XIII Międzynarodowe Senioralia w Krakowie odbęda się już 19 czerwca. Szczegóły wydarzenia znajdziesz klikając ten link: https://glosseniora.pl/xiii-miedzynarodowe-senioralia-w-krakowie/
Emerytura pod palmami? Coraz popularniejszy trend seniorów w Polsce
Większość polskich seniorów zamieszkałych za granicą spędziła tam większość swojego życia, zakładając swoje rodziny i przyjmując kulturę otoczenia. Ta sytuacja nie opisuje jednak wszystkich emerytów. Coraz więcej osób na przeprowadzkę z Polski decyduje się dopiero po 60-tce.
Nie wszyscy seniorzy mają problemy ekonomiczne. Ci, którzy mieli więcej szczęścia coraz częściej decydują się na podążanie za zachodnimi trendami i swoje emerytury spędzają w ciepłych krajach. Do najczęstszych celów podróży należą m.in. Wyspy Kanaryjskie, Majorka czy Kreta.
Choć „emerytura na Malediwach” przez cały czas pozostaje bardziej symbolem marzeń niż masowym zjawiskiem, to trend migracji seniorów do cieplejszych państw powoli staje się coraz silniejszy.
Sytuacja polskich seniorów za granicą pokazuje, jak bardzo różnią się doświadczenia Polaków żyjących poza krajem. Część osób może pozwolić sobie na spokojną emeryturę w ciepłych krajach, a inni każdego dnia walczą o podstawowe prawa i godne życie. Niestety to właśnie pieniądze dyktują komfort, w jakim spędzimy nasze seniorskie lata.
