W ramach ogólnopolskiej kampanii Stowarzyszenia MANKO – Głos Seniora „Stop Manipulacji – Nie Daj Się Oszukać” zwracamy uwagę na formy manipulacji wobec seniorów, w tym skłanianie do nieprzemyślanego zaciągania kredytów, życia na raty i nadmiernego zadłużania się. Problem porusza też kampania „Stop Spirali Zadłużenia” pod patronatem Głosu Seniora, wspierająca edukację finansową i przeciwdziałanie wykluczeniu ekonomicznemu. Jak wynika z raportu „Psychiczne koszty nadmiernego zadłużenia”, 48,3% Polaków, czyli ok. 2,4 mln ( co 12 osoba w kraju) posiada zobowiązania finansowe. Łączna wartość niespłaconych długów w 2025 r. wyniosła 82,7 mld zł. Jednocześnie 40% wskazuje, iż problemy finansowe negatywnie wpływają na ich stan psychiczny. Zaległe zadłużenie coraz częściej przestaje być wyłącznie problemem ekonomicznym, a staje się źródłem kryzysów psychicznych.
– Dopiero zestawienie wszystkich rat, limitów i pożyczek pokazuje, iż miesięczne koszty zaczynają przekraczać realne możliwości finansowe gospodarstwa domowego. Wtedy pojawia się mechanizm „gaszenia pożaru” kolejnymi kredytami lub chwilówkami – komentuje prof. Waldemar Rogowski, główny analityk BIK.
Z raportu „Psychiczne koszty nadmiernego zadłużenia” wynika, że:
- 46% uważa za główną konsekwencję chwilówek narastanie długu
- 1 na 6 osób nie spłaca długów
- 33,3%, czyli co trzeci Polak boi się nieprzewidzianych wydatków
- 20%, czyli co piąty Polak korzysta z pożyczek pozabankowych
Wpływ zadłużenia na zdrowie psychiczne
Roman Pomianowski, psycholog społeczny i ekspert kampanii Stop spirali zadłużenia, informuje, iż co trzeci zadłużony Polak deklaruje spadek dobrostanu psychicznego, co pogłębia izolację i utrudnia wyjście z problemu.
– Otwarta rozmowa o długach pomaga przełamać tabu i zwiększa szanse na znalezienie pomocy. Dane pokazują, iż 13% badanych nie ma nikogo, do kogo mogłoby się zwrócić po wsparcie, 41% par nie dzieli się problemami finansowymi, jeżeli nie są one poważne, a 7% nie zrobiłoby tego w żadnym przypadku – mówi Katarzyna Sekścińska psycholog biznesu, ekspertka kampanii.
W skrajnych przypadkach może to prowadzić do myśli samobójczych. Wg. danych policji, w 2024 r. ponad 300 osób odebrało sobie życie z powodu złej sytuacji finansowej i zadłużeń. Ponadto:
- ponad 80% Polaków wiąże problemy finansowe z ryzykiem depresji i innych problemów zdrowotnych
- 43%, czyli ok. połowa zadłużonych uważa temat za wstydliwy
- 25%, czyli co czwarta osoba w Polsce doświadczyła trudności finansowych
- 25% z wyższym wykształceniem deklaruje niepokój finansowy
- 51% nie korzysta z analizy swojej historii kredytowej
Kampania ,,Bezpieczny Senior – Stop manipulacji – Nie Daj Się Oszukać’’
Pomocą są działania edukacyjne ogólnopolskiej kampanii Stowarzyszenia MANKO – Głos Seniora ,,Stop Manipulacji – Nie Daj Się Oszukać’’. Jak wynika z „Badań Potrzeb Społecznych Seniorów Głosu Seniora 2025”, aż 50% seniorów wyraża zainteresowanie szkoleniami na temat oszustw, 38% deklaruje trudności finansowe, wobec 31% podjęto próbę oszustwa, a 8% padło jego ofiarą.
Do najważniejszych działań kampanii należą:
- ostrzeganie przed oszustwami i fałszywymi inwestycjami
- edukacja o wyłudzaniach danych osobowych i pieniędzy
- przeciwdziałanie nieuczciwym pokazom handlowym i prezentacjom sprzedażowym
- warsztaty i kampanie edukacyjne
- materiały ostrzegawcze, poradniki
— Nadmierne zadłużenie naszego społeczeństwa to brak odpowiedniej edukacji finansowej oraz skuteczna reklama “życia na kredyt”. Od lat bez ograniczeń promujemy w Polsce zakupy na raty, chwilówki, pożyczki i karty debetowe, nie pokazując realnych konsekwencji takich decyzji. Edukacji ekonomicznej brakuje w każdej grupie wiekowej. Dotyka to także seniorów, którzy padają ofiarą oszustw i manipulacji finansowych. W ramach kampanii ,,Bezpieczny Senior – Stop Manipulacji Nie Daj Się Oszukać’’ prowadzonej przez Głos Seniora i Stowarzyszenie MANKO od 10 lat edukujemy w tym zakresie poprzez spoty, poradniki, warsztaty i konferencje. Od lat apelujemy o współpracę w tym zakresie pomiędzy instytucjami publicznych, samorządowymi a organizacjami pozarządowymi i biznesem. Niestety bezowocnie, bo prawie każdy chce zbić na takich działaniach kapitał polityczny lub biznesowy a nie realnie zmienić sytuację – mówi Łukasz Salwarowski, Prezes Stowarzyszenia MANKO, Głos Seniora – inicjator kampanii Bezpieczny Senior – Stop Manipulacji Nie Daj Się Oszukać.
Pamiętaj: nie podejmuj decyzji pod presją, zawsze skonsultuj się z rodziną lub zaufaną osobą i zweryfikuj informacje!
Więcej informacji na stronie: www.glosseniora.pl. oraz https://niedajmysieoszukac.pl/. Spoty telewizji internetowej – Głos Seniora TV dostępne są na: https://www.youtube.com/@GlosSenioraTV/search?query=manipulacja.
„STOP! Spirali zadłużenia”
– Im wcześniej zaczniemy szukać wsparcia, tym większa szansa na zatrzymanie spirali zadłużenia bez poważnych konsekwencji. Edukacja finansowa i świadomość praw konsumenckich są ważnym elementem profilaktyki – informuje Małgorzata Miś, prezes Stowarzyszenia Ochrony Konsumentów Aquila.
— Dostępna jest bezpłatna infolinia, gdzie można porozmawiać z psychologiem i prawnikiem — dodaje Magdalena Stużyńska, ambasadorka kampanii.
Poradnik „Jak wyjść ze spirali zadłużenia (i do niej nie wrócić)” dostępny jest stronie: https://stopspiralizadluzenia.pl/materialy-edukacyjne/.
