Nazywam się Barbara Kowalczyk, mam sześćdziesiąt dwa lata i przez trzydzieści lat prowadziłam księgarnię przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi. Piszę to, bo ktoś powinien wreszcie powiedzieć, jak to wyglądało z mojej strony – nie tylko z jej.
Mój syn, Marcin, przywiózł Zosię do domu na Wielkanoc. Powiedział mi wcześniej przez telefon, żebym się nie martwiła, iż to porządna dziewczyna, pracuje w szpitalu na Kopcińskiego. Zapytałam: pielęgniarką? Odpowiedział jakoś wymijająco, iż „coś w tym rodzaju". Nie dopytywałam więcej – miałam w tej chwili na głowie stół wielkanocny na czterdzieści osób i żurek, który się nie zważył.
Kiedy Zosia weszła do mojego domu w cichej dzielnicy willowej na Łagiewnickiej, od razu skojarzyłam ją z moją siostrzenicą Kasią, która skończyła studia pielęgniarskie i teraz haruje na trzy zmiany za dwa tysiące osiemset złotych netto. Powiedziałam ciotce Halinie – tej samej, która co Wielkanoc przywozi swoje domowe pierniki – iż Zosia jest pielęgniarką. Nie wymyśliłam tego. Tak mi powiedziano.
Może zbyt gwałtownie zaczęłam ją wpisywać w rolę, którą znałam. Dałam jej fartuch przy śniadaniu i powiedziałam, iż pielęgniarki są praktyczne, konkretne, nie robią z niczego afery. Myślałam, iż to komplement. Na balu charytatywnym Fundacji Wielkiego Serca posadziłam Marcina przy stole głównym, z lekarzami i sponsorami, a Zosię bliżej wyjścia, z wolontariuszkami. Nie robiłam tego ze złości. Robiłam to, bo w mojej głowie miejsce przy stole głównym było zarezerwowane dla tych, którzy podejmują decyzje – a ja po prostu nie wiedziałam, kim ona jest.
Na spotkaniu zaręczynowym w naszym ogrodzie dałam jej książkę kucharską, "Łatwe obiady dla zapracowanych", z dopiskiem: żeby Marcin nie musiał żyć wiecznie na kanapkach ze szpitalnego bufetu. Śmiano się przy stole. Powiedziała tylko "dziękuję" i zamknęła książkę obiema dłońmi, jakby zamykała temat, do którego nie zamierza wracać.
Wtedy zadzwonił jej telefon. Wstała, wyszła na korytarz, wróciła po chwili odmieniona – nie ze strachu, tylko jakby ktoś w niej przełączył coś w innym trybie. Powiedziała, iż musi jechać, iż na obwodnicy było poważne zderzenie kilku samochodów, iż przyjmują dwunastu poszkodowanych.
Zapytałam, chyba zbyt lekko: teraz? W sobotę? Zaśmiałam się, iż pewnie ktoś będzie musiał zmieniać wszystkie te prześcieradła po niej. Nie chciałam być złośliwa – to wyszło z nawyku, z tego samego miejsca, z którego przez sześć tygodni wypowiadałam się o niej jak o kimś mniejszym. Marcin poderwał się od stołu tak, iż krzesło zaskrzypiało na kamiennych płytach. Powiedział "mamo, wystarczy" tak głośno, iż sąsiedzi za żywopłotem musieli usłyszeć.
Zosia dotknęła jego ramienia i powiedziała, iż wszystko w porządku, iż musi jechać. Wyszła. Nikt się nie odezwał przez dobre pół minuty. Pamiętam zapach grillowanej kiełbasy, która się przypalała na ruszcie, bo nikt nie pamiętał, żeby ją odwrócić – to była jedyna rzecz, na której mogłam się skupić, żeby nie myśleć o tym, co właśnie się stało.
Trzy tygodnie później mój mąż, Zenon, dostał ból w klatce piersiowej podczas kopania grządek pod pomidory. Zawiozłam go na Kopcińskiego, do szpitala, w którym rzekomo "pomagała utrzymać porządek". Lekarz z izby przyjęć powiedział słowo, którego się bałam całe życie: rozwarstwienie aorty. Powiedział, iż muszą go operować od razu, iż wezwał już zespół kardiochirurgii.
Staliśmy z Marcinem na korytarzu, ja z torebką przyciśniętą do brzucha jak jedynym stałym punktem w świecie, który się rozjeżdżał. I wtedy ją zobaczyłam. W zielonym stroju operacyjnym, z identyfikatorem, z kartą pod ramieniem. Zapytałam głośno, co ona tu robi, bo w tamtej sekundzie moja głowa jeszcze próbowała ją umieścić w starej szufladzie.
Pielęgniarka oddziałowa, która szła obok niej, powiedziała spokojnie: pani Kowalczyk, doktor Zofia Nowak jest ordynatorem kardiochirurgii, ona będzie operować pana Zenona.
Nie powiedziałam nic. Chyba po raz pierwszy naprawdę nie miałam nic do powiedzenia. Popatrzyłam na identyfikator, potem na Marcina, który patrzył na mnie bez cienia zaskoczenia – bo on wiedział od dwóch lat i milczał, bo ona go o to poprosiła.
Operacja trwała pięć godzin i dwadzieścia minut. Siedziałam na plastikowym krześle pod salą, obracając w palcach obrączkę Zenona, którą zdjęli mu przed zabiegiem i oddali mnie do przechowania, jakby to był mój dowód na to, iż jeszcze wszystko może się dobrze skończyć.
Zenon przeżył. Kiedy Zofia wyszła z sali operacyjnej, jeszcze w czepku, z maską zsuniętą na szyję, podeszłam do niej i wyjąkałam pytanie, dlaczego nie powiedziała. Odpowiedziała bez cienia triumfu w głosie: bo chciała wiedzieć, jak traktuję ludzi, kiedy myślę, iż nic z tego nie mają.
To zabolało bardziej niż sama operacja.
Stałam tam z torebką wciąż przyciśniętą do brzucha i próbowałam znaleźć coś, co mogłabym jej odpowiedzieć, jakiekolwiek zdanie, które by to naprawiło. Nie znalazłam. Zofia zdjęła rękawiczki, jedną po drugiej, wrzuciła je do kosza przy drzwiach i powiedziała tylko, iż Zenon będzie na sali pooperacyjnej jeszcze przez dwie godziny, iż mogę tam przyjść, kiedy chirurg dyżurny da znać. Potem poszła korytarzem w stronę dyżurki, nie odwracając się, a ja zostałam sama pod tą samą salą, z obrączką w kieszeni płaszcza, nie wiedząc, czy właśnie coś się między nami skończyło, czy dopiero zaczęło.
