Muzeum Niepołomickie zaprasza na oprowadzanie kuratorskie

10 października o godz. 16.00 Muzeum Niepołomickie organizuje oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Wiek niewinności. Moda damska od empiru do secesji”, które poprowadzi dr Maria Molenda. Wstęp na wydarzenie jest wolny.

Wystawa prezentuje oryginalne stroje i akcesoria modowe pochodzące ze zbiorów Fundacji Nomina Rosae, a także starannie wykonane rekonstrukcje kobiecych kreacji z XIX wieku. Ekspozycję uzupełniają żurnale modowe oraz portrety kobiet z epoki.

Tytuł wystawy nawiązuje do słynnej powieści amerykańskiej pisarki Edith Wharton, będącej zbeletryzowaną opowieścią o życiu, obyczajach i normach obowiązujących wśród amerykańskich elit drugiej połowy XIX wieku. Jej bohater, Newland Archer, poślubia piękną i niewinną May Welland, jednak niespodziewanie dla samego siebie ulega fascynacji hrabiną Ellen Olenską – otoczoną skandalem kuzynką swojej wybranki. Uczucie to konfrontuje go z hipokryzją środowiska, do którego należy, oraz z rządzącymi nim bezwzględnymi zasadami.

Wystawa podejmuje temat pozycji kobiet w XIX-wiecznym społeczeństwie oraz obowiązujących wówczas norm dotyczących ich roli i wyglądu. Przekonania epoki znacząco ograniczały kobiece możliwości, podporządkowując kobiety opiece i decyzjom mężczyzn z rodziny. Za najważniejsze cele ich życia uznawano małżeństwo i macierzyństwo, natomiast edukacja dziewcząt z dobrych domów koncentrowała się przede wszystkim na umiejętnościach, które miały przygotować je do życia towarzyskiego i rodzinnego. Panna powinna była m.in. haftować oraz posiadać zdolności muzyczne, plastyczne i taneczne, które miały sprzyjać wzbudzeniu zainteresowania potencjalnego kandydata na męża.

Ambiwalentny charakter miało również podejście do kobiecej mody. Od kobiet wymagano skromności i umiaru, a jednocześnie oczekiwano, iż będą podążać za zmieniającymi się trendami dotyczącymi fasonów, tkanin, dodatków i akcesoriów.

W XIX wieku nastąpił gwałtowny rozwój przemysłu modowego, a stroje i fasony zmieniały się stosunkowo szybko. Toaleta kobiety miała odzwierciedlać status materialny rodziny, dlatego sama kobieta stawała się swego rodzaju jej „wizytówką”. Moda podlegała rozbudowanemu kodeksowi – inne stroje przeznaczone były na spacer, inne na bal, do opery czy na popołudniowe przyjęcie. Ubiór powinien być również dostosowany do wieku i stanu cywilnego. Szczegółowym zasadom podlegał także dobór akcesoriów, takich jak rękawiczki, wachlarze czy biżuteria.

XIX-wieczna moda, kontynuowana w ramach stylu secesyjnego jeszcze na początku XX wieku, do dziś wzbudza zachwyt. Szczególnie interesująco prezentuje się w zestawieniu ze znakomitymi portretami, idealistycznymi grafikami z żurnali oraz zachowanymi strojami, dodatkami i akcesoriami z epoki. Fasony ubiorów przyciągają uwagę, a każdy element damskiej toalety staje się świadectwem swojej epoki.

Wystawa pozwala jednak spojrzeć na historię mody nie tylko przez pryzmat estetyki, ale również jako punkt wyjścia do refleksji nad pozycją kobiet w XIX-wiecznym społeczeństwie oraz nad rozwijającym się wówczas przemysłem modowym i jego wpływem na środowisko. Moda stanowiła swego rodzaju kostium i fasadę, za którą – pod osłoną moralności i tytułowej niewinności – kryły się również bezwzględne praktyki i chciwość. Choć od końca XIX wieku minęło ponad sto lat, współczesny przemysł mody mierzy się z podobnymi problemami, tyle iż na znacznie większą skalę. Należą do nich m.in. nadprodukcja odzieży i akcesoriów, wywierająca negatywny wpływ na środowisko, manipulacyjne kampanie reklamowe, nadużycia wobec natury oraz wyzysk osób zajmujących najsłabszą pozycję w łańcuchu produkcji, m.in. pracowników fabryk i manufaktur na całym świecie.

Na wystawie można zobaczyć zarówno oryginalne ubiory, w tym suknie z lat 90. XIX wieku, oraz akcesoria pochodzące z kolekcji Fundacji Nomina Rosae i zbiorów prywatnych, jak i rekonstrukcje historycznych strojów wykonane przez Elżbietę Mężyk w Pracowni Nomina Rosae. Wśród rekonstrukcji znajdują się m.in. suknie turniurowe i princesse. Ekspozycję uzupełniają portrety z XIX i początku XX wieku autorstwa zagranicznych i polskich artystów, użyczone z kolekcji prywatnych, oraz grafiki.

Całość dopełniają współczesne dzieła sztuki – pełne uroku kolaże autorstwa Barbary Nałęcz-Nieniewskiej oraz obraz „Duch Zofii Okuniowej” autorstwa Marii Molendy.

Koncepcję wystawy przygotowała dr Maria Molenda – historyczka, artystka i projektantka, założycielka oraz prezeska Fundacji Nomina Rosae. Fundacja działa na rzecz popularyzacji kultury, historii i sztuki, wykorzystując w tym celu projekty artystyczne, kulturalne i edukacyjne.

Od momentu powstania w 2004 roku Fundacja Nomina Rosae zrealizowała ponad 40 wystaw w muzeach i instytucjach kultury, ponad 20 spektakli teatralnych, ponad 15 większych i mniejszych produkcji filmowych, a także kilkadziesiąt wydarzeń kostiumowych, pokazów i spotkań poświęconych dawnej modzie oraz programów edukacyjnych i warsztatów. W Pracowni Rekonstrukcji Ubiorów Historycznych i Kostiumów powstały setki rekonstrukcji i kostiumów.

Więcej informacji o działalności Fundacji Nomina Rosae można znaleźć na stronie www.nomina.pl, a także na jej profilach w serwisach Facebook, Instagram i YouTube. Działalność Fundacji została również przedstawiona w wydanym w ubiegłym roku dwujęzycznym albumie „Historie ubiorów z Nomina Rosae”, który opowiada o historii mody przez pryzmat indywidualnych obiektów, osób i realizacji. Publikacja jest bogato ilustrowana fotografiami rekonstrukcji wykonanych przez Fundację oraz oryginalnych obiektów z jej zbiorów.

Z częścią kolekcji Nomina Rosae można zapoznać się również na stronie www.materiamody.pl.