Co najmniej 36 litrów wody dla czteroosobowej rodziny, jedzenie gotowe do spożycia, apteczka ze stałymi lekami oraz radio i latarka działające bez gniazdka. Tak w praktyce wygląda część domowego zapasu na minimum trzy dni, zalecanego w rządowym „Poradniku bezpieczeństwa”. Publikację przygotowało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej oraz Rządowym Centrum Bezpieczeństwa. Zalecenia przydadzą się podczas awarii zasilania, przerwy w dostawach wody czy innych sytuacji, które utrudniają codzienne zakupy i korzystanie z domowych urządzeń. Z przygotowaniem zapasów warto ruszyć wcześniej, kiedy można spokojnie sprawdzić potrzeby wszystkich domowników i uzupełnić braki.
Fot. VH-studio / Shutterstock.Minimum 3 litry wody na dobę. Dla rodziny wychodzą całe zgrzewki
Najbardziej konkretna liczba w poradniku dotyczy wody: minimum 3 litry na osobę na dobę, czyli przynajmniej 9 litrów na trzy dni. Dla dwóch osób daje to 18 litrów, dla czterech 36 litrów, a dla sześciu już 54 litry. Przy butelkach o pojemności 1,5 litra czteroosobowa rodzina potrzebuje więc co najmniej 24 butelek, czyli czterech zgrzewek po sześć sztuk. To pokazuje, dlaczego pojedyncza zgrzewka stojąca w kuchni nie pokrywa trzydniowego minimum dla kilku domowników. Poniższe wyliczenia powstały przez pomnożenie liczby osób przez zalecane 3 litry i trzy doby; nie obejmują dodatkowych potrzeb zwierząt.
| 1 | 3 l | 9 l | 6 |
| 2 | 6 l | 18 l | 12 |
| 3 | 9 l | 27 l | 18 |
| 4 | 12 l | 36 l | 24 |
| 5 | 15 l | 45 l | 30 |
| 6 | 18 l | 54 l | 36 |
Wody potrzebujemy również przy przygotowywaniu jedzenia, przyjmowaniu leków i dbaniu o higienę, dlatego zapas warto dostosować do rzeczywistych potrzeb domu. W razie skażenia sieci zakres dozwolonego użycia kranówki wynika z komunikatu służb sanitarnych i wodociągów. RCB w ostrzeżeniu dotyczącym niezdatnej wody przypominało, iż ograniczenia mogą obejmować także mycie zębów i naczyń oraz przygotowywanie posiłków. Sama obecność wody w kranie nie przesądza więc o możliwości bezpiecznego korzystania z niej. W domach ze zwierzętami trzeba dodatkowo odłożyć wodę dla nich. Podstawowe wyliczenie dla mieszkańców jest punktem wyjścia do przygotowań.
Jedzenie powinno nadawać się do zjedzenia bez gotowania
Poradnik wymienia żywność gotową do spożycia, a w części dotyczącej przerw w dostawie prądu podaje przykłady: konserwy, suchary i batony. W praktyce przy wyborze produktów trzeba sprawdzić, czy można je zjeść bez gotowania, podgrzewania i przechowywania w działającej lodówce. Kilka kilogramów suchego ryżu albo makaronu wymaga jeszcze wody i możliwości przygotowania posiłku. Domowy zapas powinien obejmować jedzenie, z którego wszyscy domownicy rzeczywiście będą mogli skorzystać przez trzy dni. Wybieraj produkty odpowiadające ich diecie, alergiom i potrzebom dzieci. Przy puszkach bez zawleczki przyda się ręczny otwieracz, a mniejsze opakowania ułatwią zużycie całej porcji po otwarciu. Warto wcześniej rozpisać choćby prosty plan posiłków, żeby ocenić, czy zapas wystarczy całej rodzinie.
Radio i latarka muszą działać także bez dostępu do prądu
Na liście wyposażenia znajdują się latarka i radio na baterie lub korbkę, a także telefon, ładowarka, naładowany powerbank, odpowiednie przewody oraz zapas baterii. Radio odbierające program bez połączenia z internetem pozwala szukać komunikatów również wtedy, gdy domowy router przestanie działać. Latarka umożliwi poruszanie się po mieszkaniu i odnalezienie potrzebnych rzeczy bez zużywania baterii telefonu na oświetlanie pomieszczeń. Przed odłożeniem urządzeń sprawdź, czy działają i jakie baterie do nich pasują. Taki sam przegląd warto zrobić kablom: przewód niedopasowany do telefonu albo rozładowany powerbank kilka pomogą podczas awarii. Poradnik zaleca też oszczędzanie energii telefonu podczas długotrwałego braku zasilania.
Świeczki są na oficjalnej liście. Potrzebny jest nadzór nad ogniem
Wśród zapasów do użytku domowego autorzy wymieniają również świeczki i zapalniczkę. Przygotowując je, trzeba pamiętać o bezpiecznym miejscu do ustawienia płomienia, z dala od firan, papieru i innych łatwopalnych przedmiotów oraz poza zasięgiem dzieci i zwierząt. Zapalonych świec nie należy zostawiać bez nadzoru ani pozostawiać na czas snu. Policja przypomina o tej zasadzie w swoich zaleceniach przeciwpożarowych. Do przemieszczania się po ciemnym domu wygodniejsza będzie latarka, zwłaszcza kiedy trzeba zajrzeć do szafki, pomóc dziecku albo znaleźć lek. Świeczki uwzględnione w zapasach wymagają takiej samej ostrożności jak każde inne źródło otwartego ognia.
Apteczka ze stałymi lekami. Jeden gotowy zestaw może nie wystarczyć
Rządowa lista obejmuje leki przyjmowane na stałe oraz preparaty przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe. Wymieniono także gazę, bandaże, opatrunki na oparzenia, rękawiczki jednorazowe, środki antyseptyczne, opaskę do tamowania krwotoków, termometr, nożyczki, maseczki FFP3 i folię termiczną. Zawartość apteczki trzeba dopasować do domowników, a dobór leków do ich wieku, chorób i stosowanego leczenia. Wątpliwości dotyczące preparatów najlepiej wyjaśnić z lekarzem lub farmaceutą. Szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy osobom leczącym się przewlekle nie kończą się niezbędne leki. W poradniku osobno przypomniano też o potrzebach osób korzystających z urządzeń wspomagających, w tym o zapasie odpowiednich baterii.
Przy kompletowaniu leków znaczenie mają warunki ich przechowywania. Serwis pacjent.gov.pl zaleca zachowanie oryginalnych opakowań i ulotek oraz regularne sprawdzanie terminów ważności. Preparaty powinny być zabezpieczone przed dziećmi, zwierzętami, wilgocią, słońcem i niewłaściwą temperaturą. Jeśli lek wymaga chłodzenia, wcześniej ustal z farmaceutą sposób postępowania podczas dłuższej awarii prądu, kierując się informacjami dotyczącymi konkretnego produktu. Wszystkich preparatów nie można traktować jednakowo. Zapas pudełek zachowa swoją wartość tylko wtedy, gdy leki pozostaną przydatne do użycia i będą dostępne dla osoby, która ich potrzebuje.
Środki higieniczne, ciepła odzież i gotówka też mają znaczenie
Lista domowych zapasów jest szersza niż woda, jedzenie i sprzęt elektroniczny. Obejmuje papier toaletowy, chusteczki nawilżane, podpaski, pieluchy, środki dezynfekujące, worki na śmieci oraz wiadro z pokrywą. Do tego dochodzą koce, śpiwory, ciepła odzież i gotówka w różnych nominałach. To wyposażenie odpowiada na codzienne potrzeby, które pozostają także wtedy, gdy nie działa zasilanie lub brakuje bieżącej wody. Poradnik wskazuje możliwość używania chusteczek nawilżanych i środków do dezynfekcji przy utrudnionym dostępie do wody. Warto sprawdzić potrzeby niemowląt, osób starszych i wszystkich, którzy wymagają pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Przy gotówce znaczenie mają również drobniejsze nominały, przydatne do niewielkich zakupów.
| Woda i żywność | Co najmniej 9 litrów wody na osobę na trzy dni oraz odpowiednia ilość jedzenia gotowego do spożycia. |
| Oświetlenie | Sprawna latarka, pasujące baterie; świeczki i zapalniczka do ostrożnego użytku domowego. |
| Łączność | Radio na baterie lub korbkę, naładowany telefon i powerbank, ładowarka oraz adekwatne kable. |
| Zdrowie | Apteczka, leki przyjmowane na stałe i wyposażenie dostosowane do potrzeb domowników. |
| Higiena | Papier toaletowy, chusteczki, potrzebne środki higieniczne, dezynfekcja, worki na odpady i wiadro z pokrywą. |
| Ciepło i zakupy | Koce, śpiwory, ciepła odzież oraz gotówka w różnych nominałach. |
Zapasy trzeba regularnie przeglądać i uzupełniać
Autorzy zalecają przegląd domowych zapasów raz na kilka miesięcy i kontrolowanie terminów przydatności. Część produktów może trafiać do codziennego użycia, a ich miejsce powinny zajmować nowe opakowania. To praktyczny sposób przygotowań podczas zwykłych zakupów: najpierw policz wodę i jedzenie dla wszystkich osób, potem sprawdź apteczkę, światło, łączność i środki higieniczne. Warto zapisać, czego brakuje i gdzie leżą potrzebne rzeczy, aby pozostali domownicy również potrafili je znaleźć. Przy kolejnym przeglądzie sprawdź też baterie i poziom naładowania powerbanków. Gotowość zależy od rzeczywistej zawartości zapasów, a potrzeby rodziny mogą zmieniać się z czasem.
Minimum trzy dni oznacza 72 godziny, na które zalecane zapasy mają pomóc przygotować gospodarstwo domowe. Nie jest to zapowiedź, iż każda awaria potrwa dokładnie tyle ani gwarancja zakończenia kryzysu po tym czasie. Poradnik łączy gromadzenie potrzebnych rzeczy z rodzinnym planem działania: ustaleniem kontaktów, miejsc spotkania i sposobu postępowania przy utracie łączności. Przygotowanie zapasów jest zaleceniem służącym bezpieczeństwu, które można zacząć realizować od razu, spokojnie i z uwzględnieniem własnych możliwości. Podczas rzeczywistego zagrożenia trzeba śledzić komunikaty adekwatnych służb i stosować się do ich poleceń.
