Nazywam się Kacper Wojnowicz, mam dwadzieścia siedem lat i jestem elektrykiem w firmie instalacyjnej na obrzeżach Puław. Piszę to, bo moja matka zrobiła coś, po czym stoję teraz przed drzwiami, do których nie mam już klucza — a przecież to ja miałem być tym złym w tej historii.
Moja narzeczona ma pięćdziesiąt jeden lat i nazywa się Halina Broniewska. Jest najlepszą przyjaciółką mojej matki od dwudziestu trzech lat. Poznałem ją, kiedy miałem pięć lat, bo to ona woziła mnie na basen, kiedy mama pracowała na drugą zmianę w szpitalu wojewódzkim. Halina zawsze pachniała tą samą wodą kolońską, Pani Walewska, i zawsze miała w torebce landrynki po kieszeniach — jedne odklejały się od papierka, drugie nie, ona zawsze dawała mi te dobre.
Mój ojciec zmarł, gdy miałem czternaście lat. Zawał, w garażu, przy wymianie oleju w starym polonezie, którego nigdy nie sprzedaliśmy. Od tamtej pory matka i ja byliśmy sobie wszystkim. Ale to nie znaczy, iż ona wiedziała wszystko o mnie. To ważne, bo teraz wszyscy patrzą na mnie jak na kogoś, kto okłamywał własną matkę przez dwa lata. Prawda jest inna — ja się bałem. Bałem się tak, iż przez dwa lata nie potrafiłem wypowiedzieć jednego zdania.
Zaczęło się na grzybobraniu pod Kazimierzem Dolnym, we wrześniu, kiedy mama pojechała odwiedzić siostrę w Radomiu. Halina i ja zostaliśmy sami przy ognisku, bo reszta towarzystwa wróciła wcześniej — ktoś musiał pilnować kiełbasy, żeby się nie spaliła. Rozmawialiśmy o niczym, o tym, iż sosna pachnie inaczej po deszczu, a potem nagle przestaliśmy rozmawiać. Nikt z nas tego nie planował. Przez pierwsze pół roku dzwoniliśmy do siebie z osobnych numerów, spotykaliśmy się w Lublinie, w kawiarni przy Krakowskim Przedmieściu, tam gdzie nikt z naszego miasteczka nie bywał. Codziennie miałem w głowie tę samą rozmowę z matką, którą planowałem odbyć — i codziennie ją odkładałem.
Nie chodziło o to, iż wstydziłem się Haliny. Chodziło o to, iż moja matka, Elżbieta, po śmierci ojca oddała tej przyjaźni chyba więcej niż komukolwiek innemu na świecie. Halina siedziała z nią przy stole w każde święta, przynosiła jej rosół, kiedy mama miała grypę, pożyczała jej pieniądze na leczenie zęba, kiedy z pensji nie starczało. Bałem się, iż powiem jedno zdanie i stracę obie na raz.
Więc milczeliśmy. Dwa lata. To był błąd, wiem to teraz lepiej niż ktokolwiek.
Ślub wzięliśmy w listopadzie, w małej sali bankietowej przy ulicy Piłsudskiego, tej samej, gdzie moja mama świętowała pięćdziesiąte urodziny. Padał zimny deszcz, na stołach stały białe chryzantemy, bo róże o tej porze roku kosztowały fortunę. Zapłaciliśmy dwanaście tysięcy złotych za salę i catering, oszczędzaliśmy na to półtora roku.
Kiedy powiedziałem matce w restauracji przy Alejach Racławickich, iż kocham Halinę, jej twarz się zmieniła w ciągu sekundy — jakby ktoś wyłączył światło. Nie krzyczała. Odłożyła widelec obok talerza z niedojedzonym żurkiem i powiedziała tylko: "Dwa lata, Kacper. Dwa lata patrzyłam ci w oczy przy niedzielnym obiedzie." Nie dała nam błogosławieństwa. Wyszła z restauracji, zostawiając płaszcz na krześle, a ja musiałem go później odnieść do niej pod drzwi.
Przez kolejne miesiące dzwoniła do mnie raz w tygodniu, zawsze o tej samej porze, o dziewiętnastej, i rozmawiała krótko, jakby odhaczała obowiązek. O Halinie nie mówiła w ogóle, jakby to imię przestało dla niej istnieć.
Na ślub przyszła. Usiadła w pierwszym rzędzie, w szarym żakiecie, z torebką na kolanach, i przez całą ceremonię nie spuszczała oczu z księdza, jakby bała się spojrzeć w bok. Halina co chwilę zerkała w jej stronę — szukała jakiegoś znaku, uśmiechu, czegokolwiek. Nic nie dostała.
Pod koniec ceremonii, kiedy ksiądz kończył błogosławieństwo, podszedłem do matki i pochyliłem się nad jej uchem. Powiedziałem to, co planowałem powiedzieć od tygodnia i wciąż odkładałem: "Mamo, jest coś, czego ci nigdy nie powiedzieliśmy." Zamarła. Widziałem, jak jej palce zacisnęły się na rączce torebki.
To, czego nie powiedzieliśmy, to nie był kolejny sekret przeciwko niej. To był dom. Mieszkanie po ojcu, kawalerka przy ulicy Lubelskiej, którą trzymaliśmy pustą od jego śmierci, bo mama nie umiała się zdecydować, co z nim zrobić — sprzedać, wynająć, zostawić na wspomnienia. Halina, zanim jeszcze byliśmy razem, wpłaciła na to mieszkanie w tajemnicy przed wszystkimi trzydzieści osiem tysięcy złotych na remont dachu i instalacji, kiedy zaczęło zalewać, a moja matka nie miała z czego tego pokryć. Nigdy nie chciała, żeby ktokolwiek o tym wiedział, bo nie chciała, żeby to wyglądało na litość albo na kupowanie sobie miejsca w rodzinie. Powiedziałem matce w tej jednej krótkiej chwili przy ołtarzu: "To Halina zapłaciła za dach na mieszkaniu po tacie. Trzy lata temu. Nigdy ci nie powiedziała, bo się bała, iż to zepsuje waszą przyjaźń."
Matka nie odpowiedziała nic. Odwróciła się i wyszła z sali jeszcze przed toastami, zanim ktokolwiek zdążył zauważyć.
Przez miesiąc nie było między nami żadnego kontaktu. Halina płakała po nocach, ja nie umiałem jej pocieszyć, bo sam czułem, iż zepsułem coś, czego nie da się już skleić.
Trzy tygodnie temu matka przyjechała do naszego mieszkania bez zapowiedzi, w środę wieczorem, z teczką pod pachą. Otworzyłem drzwi w samych skarpetkach, z talerzem makaronu w ręku. Weszła, usiadła przy naszym stole kuchennym, tym samym, przy którym kiedyś jadła u nas obiady jako gość, i wyjęła z teczki dokument. To był akt notarialny — przepisała kawalerkę przy Lubelskiej na Halinę. Nie na nas oboje. Na Halinę samą, z dopiskiem w akcie, iż to spłata długu za dach, którego nikt jej nie kazał spłacać.
"Nie chcę, żeby ktokolwiek mówił, iż ja się nie umiem rozliczyć" — powiedziała matka, patrząc nie na mnie, tylko na Halinę. Podała jej długopis. Halina miała łzy w oczach, kiedy podpisywała, i powiedziała tylko, iż nie musiała tego robić. Matka odparła: "Wiem, iż nie musiałam. Dlatego to robię."
Potem wstała, wzięła ze stołu swój egzemplarz teczki i zapytała, czy zostały jeszcze te landrynki, co je Halina zawsze nosiła w torebce. Halina wyjęła z kuchennej szuflady stare pudełko, w którym trzymały się jeszcze trzy cukierki, twarde jak kamień. Matka wzięła jedną, włożyła do ust i powiedziała, iż w niedzielę przyjdzie na obiad — ale przyniesie własny rosół, bo nie ufa mojemu gotowaniu.
