Mam siedemdziesiąt dwa lata i przez jedenaście miesięcy nie rozmawiałem z moją siostrą. Nazywam się Ryszard, a ona jest Halina, starsza ode mnie o cztery lata. Pokłóciliśmy się o coś, co dziś, kiedy to piszę, brzmi jak żart – a wtedy było dla mnie sprawą honoru.
Dorastaliśmy w Radomiu, w bloku przy Struga, w mieszkaniu, gdzie zimą kaloryfer w naszym pokoju zawsze był letni, a mama gotowała rosół na okrągło, bo ktoś zawsze przychodził. Halina wyprowadziła się pierwsza, ja zostałem jeszcze dwa lata, ale przez całe dorosłe życie dzwoniliśmy do siebie – nie codziennie, ale prawie. Nigdy nie było między nami cichych dni dłuższych niż tydzień. Aż do zeszłego roku.
Po śmierci mamy zostało nam mieszkanie do wysprzątania – niewielkie, bez wartości, ale pełne rzeczy, przy których człowiek zaczyna liczyć nie pieniądze, tylko wspomnienia. Serwis z Ćmielowa, obrusy, zdjęcia w pudełku po butach. I ta maszyna do szycia Łucznik, którą mama trzymała na balkonie za firanką, bo nie mieściła się nigdzie indziej. Ja chciałem ją wziąć – pamiętałem, jak mama szyła mi na niej zasłony do pierwszego mieszkania. Halina powiedziała, iż mama obiecała maszynę jej córce. Zaczęło się od maszyny, a skończyło się na wyciąganiu pretensji sprzed trzydziestu lat. Powiedziałem jej, iż przez ostatnie miesiące choroby mamy prawie się nie pokazywała. Ona odpowiedziała, iż ja zawsze robię coś dla ludzi tylko po to, żeby potem mieć czym szantażować. Trzasnąłem drzwiami tak, iż sąsiadka z dołu zapukała, czy wszystko w porządku.
Przez następne miesiące żadne z nas nie zadzwoniło pierwsze. Moja córka próbowała mediacji, syn Haliny też – oboje słyszeli to samo: „Jak będzie chciała rozmawiać, wie, gdzie mieszkam". Minęły święta, minęły nasze urodziny. Raz zobaczyłem ją z daleka na targu przy Placu Konstytucji, między straganem z jabłkami a budką z oscypkami, i odwróciłem się, udając, iż oglądam rzodkiewki.
We wtorek rano zadzwonił mój siostrzeniec Marek. Halina spadła ze schodów przy klatce, złamała nadgarstek, uderzyła się w biodro i leżała na SOR-ze w szpitalu przy Tochtermana, czekając na wynik prześwietlenia. Marek był akurat służbowo w Katowicach i prosił, żebym pojechał, dopóki on nie zdąży wrócić. Pierwsza myśl, jaka mi przyszła do głowy, była głupia: iż może ona wcale nie chce mnie widzieć. Pięć minut później szukałem kluczyków od auta.
Przez całą drogę tramwajem numer 15 układałem sobie w głowie, jak się zachowam. Wejdę, spytam, co powiedział lekarz, usiądę obok. Nic więcej.
Kiedy dotarłem, Halina leżała na noszach z ręką w temblaku, włosy miała w nieładzie, a na policzku ślad po jodynie. Zobaczyła mnie od drzwi. Ja jeszcze trzymałem w ręku foliową torbę z apteki, bo po drodze kupiłem jej wodę i coś do picia przez słomkę. Nie zdążyłem powiedzieć „cześć". Zasłoniła twarz zdrową ręką i się rozpłakała. Podszedłem i pierwsze, co mi wyszło z ust, to: „No co ty, przecież żyjesz". Zdanie tak nasze, rodzinne, iż oboje zaczęliśmy się śmiać w połowie łez, a pielęgniarka za parawanem musiała pomyśleć, iż coś jest nie tak z tą rodziną.
Halina powiedziała, iż się bała – nie tyle upadku, ile tego, iż czekając sama na wyniki, pomyślała, iż gdyby jej się coś poważnego stało, to ostatnie jedenaście miesięcy przegadalibyśmy przez maszynę do szycia. Usiadłem przy niej na plastikowym krześle i przyznałem, iż sam nieraz sięgałem po telefon i odkładałem go z powrotem na stolik. „To czemu nie zadzwoniłeś?" – spytała. Musiałem odpowiedzieć szczerze: przez upór, głupi, chłopski upór, którego nauczyłem się chyba od ojca.
Zostałem z nią prawie siedem godzin. Kupiłem jej kanapkę z automatu, bo nic nie jadła od rana, pokłóciliśmy się, bo chciała sama iść do toalety, i w końcu pomogłem jej włożyć kurtkę, kiedy dostała wypis. Marek dotarł wieczorem, prosto z dworca, z plecakiem na ramieniu. Zobaczył nas razem i nic nie powiedział, tylko uśmiechnął się i odetchnął głośno, jakby przez cały dzień trzymał powietrze w płucach.
Zanim wyszedłem, Halina spytała, co zrobimy z tą maszyną. Odpowiedziałem, iż niech zostanie dla jej córki, tak jak mama chciała. Powiedziała, iż teraz już nikomu nie jest potrzebna. Wybuchnęliśmy śmiechem, który trwał zdecydowanie za długo jak na osoby po sześćdziesiątce i siedemdziesiątce.
Nie chcę udawać, iż jeden upadek na schodach naprawił wszystko między nami. Kilka dni później wróciliśmy do tego, co sobie powiedzieliśmy, i niektóre rzeczy wciąż bolały. Halina przyznała, iż była niesprawiedliwa co do opieki nad mamą – iż miała pretensje, których nie umiała nazwać inaczej niż atakiem na mnie. Ja przyznałem, iż rzeczywiście lubię wypominać ludziom, co dla nich zrobiłem, kiedy się na nich złoszczę – iż robię to od lat i nikt mi wcześniej tego wprost nie powiedział.
Postanowiliśmy jednak, iż tym razem zrobimy z tym coś konkretnego, a nie tylko pogodzimy się na chwilę do następnej kłótni. Umówiliśmy się na wspólne spotkanie u notariusza przy ulicy Żeromskiego, żeby spisać zwykłą, prostą umowę działu spadku – bez adwokatów z dwóch stron, bez podchodów, tylko my dwoje przy jednym stole. Mieszkanie po mamie, wycenione na sto dziewięćdziesiąt tysięcy złotych, sprzedaliśmy w końcu obcym ludziom, młodemu małżeństwu z dzieckiem, które od razu zaczęło mierzyć, gdzie postawi łóżeczko. Pieniądze podzieliliśmy dokładnie po połowie, co do złotówki, i każde z nas dostało przelew tego samego dnia. Serwis z Ćmielowa Halina zabrała do siebie, zdjęcia zeskanowaliśmy i rozdzieliliśmy się kopiami na pendrivie, a maszynę – tę całą maszynę, przez którą nie odzywaliśmy się przez jedenaście miesięcy – oddaliśmy do fundacji zajmującej się rękodziełem przy parafii na Borkach. Niech komuś posłuży, zamiast stać pod firanką i zbierać kurz w oczekiwaniu, aż ktoś z nas przyzna się pierwszy do winy.
Teraz dzwonimy do siebie kilka razy w tygodniu, czasem tylko żeby powiedzieć, iż w telewizji lecą powtórki jakiegoś serialu, który oglądałyśmy z mamą. Halina ma na nadgarstku bliznę po operacji i mówi, iż dzięki niej przypomina sobie, żeby nie czekać za długo, kiedy jest na kogoś zła. Ja mam w portfelu paragon z tamtego automatu w szpitalu – kanapka z szynką, cztery złote osiemdziesiąt – i nie chce mi się go wyrzucić.
