Marzena jedzie do swoich rodziców na Sylwestra a rodzina męża zgrzyta zębami z wściekłości, kiedy dowiadują się, iż teraz oni sami muszą przygotować święta.
Myślisz, iż tego nie widzę?
Marzena mówi to wieczorem, układając zakupy z Biedronki na stole. Wiktor siedzi na kanapie z telefonem w ręku choćby nie podnosi wzroku.
O czym mówisz?
O tym, iż od siedmiu lat stoję przy kuchni w Sylwestra, podczas gdy twoja mama z Ludką siedzą przy stole i rozmawiają, jaka to jestem już postarzała. Mam tego dość. Koniec.
Wiktor odrywa się od ekranu, patrzy w jej stronę.
Co ty wygadujesz? Przecież to nasza tradycja. Mama przyjeżdża, Ludka z rodziną, dzieci Cała rodzina razem.
To twoja rodzina. Dla mnie jestem tu jak sprzątaczka. W tym roku jedziemy z Kostkiem do moich rodziców. Tata zrobił lodowisko, nasz syn marzy o łyżwach u dziadka. Możesz jechać z nami albo zostać zdecyduj sam.
Wiktor wstaje nagle, twarz mu tężeje.
Ty na poważnie? Marzena, to niemożliwe. Wszyscy się z nami liczą. Mama nakupiła tyle jedzenia, Ludka ma przywieźć prezenty. Zepsujesz wszystkim święta!
Marzena gwałtownie się odwraca.
W rękach trzyma siatkę z cebulą, rzuca nią na blat.
Wszystkim? Wiktor, mam trzydzieści osiem lat i przestałam się przejmować, czy wszystkim wokół jest wygodnie, gdy mnie to męczy.
To twój obowiązek jako żony! Kto ugotuje?
Nie wiem. Może twoja mama? Może Ludka? Albo ty, skoro jesteś taki gospodarz.
Wiktor zakłada ręce, krzywi się kpiąco.
I niby dokąd pojedziesz? Daj spokój, ochłoniesz i wrócisz do siebie.
Marzena milknie. Po prostu się odwraca. Wiktor jeszcze chwilę stoi, potem wzrusza ramionami i wraca do telefonu. Jest przekonany, iż jej przejdzie za dzień czy dwa.
Ale jej nie przechodzi.
Rano 30 grudnia Marzena budzi Kostka wcześnie.
Ubieraj się, jedziemy do dziadka.
Chłopiec podskakuje.
Naprawdę? Do dziadka z lodowiskiem? A tata jedzie?
Tata zostaje.
Kostek się marszczy, ale zaraz znowu się uśmiecha.
Mogę zaprosić Kubę z klasy?
Oczywiście.
Wiktor wychodzi z sypialni, kiedy Marzena zapina już walizkę.
Co ty wyprawiasz?
To, co mówiłam. Jedziemy.
Marzena, nie bądź śmieszna! Przestań!
Patrzy jej w oczy chłodne, spokojne.
Właśnie się opamiętałam. Siedem lat temu już przestałam o sobie myśleć.
Marzena sięga po torbę, woła Kostka. Wiktor stoi w korytarzu, nie wierząc, iż to dzieje się naprawdę. Drzwi zamykają się. Zostaje sam.
31 grudnia, godzina piąta po południu, Wiktor biega po kuchni z kurczakiem w rękach. Nie wie, od czego zacząć. W lodówce pusto. Marzena specjalnie nie zrobiła zakupów. Dzwoni do mamy.
Mamo, przyjedź szybciej. Potrzebuję pomocy. Marzena pojechała do swoich, jestem sam.
Cisza, potem lodowaty głos.
Jak wyjechała? Wiktor, zupełnie ci odbiło? Nie będę biegała wokół garnków w Sylwestra! To rola synowej. Niech wraca natychmiast!
Ale mamo, ja nie umiem
To nie mój problem. Przyjadę na ósmą, jak było ustalone. Ma być gotowe.
Rozłącza się. Wiktor stoi oszołomiony z telefonem w ręku. Po dziesięciu minutach dzwoni Ludka, wściekła.
Ty sobie jaja robisz? Mama już mi wszystko opowiedziała! Marzena pojechała, a my co? Mamy siedzieć przy pustym stole? A może ja mam gotować w cudzym domu jak jakaś idiotka?
Ludka, poczekaj
Bez gadania! Jadę z dzieciakami do mamy. I zabieram ją ze sobą. Świętujemy bez twoich wygłupów. Radź sobie z żoną sam.
Rzuca słuchawkę. Wiktor siada. Na stole leży rozmrożony kurczak, w zlewie brudne warzywa. Zegar wskazuje 17:30. Jest zupełnie sam.
O 20:00 Wiktor siedzi w samochodzie przed domem teścia. Ręce opierają mu się o kierownicę, na siedzeniu leży butelka szampana i bombonierka. Nie wie, czy ktoś go przyjmie. Na podwórku świecą lampki, a na lodowisku chłopaki jeżdżą na łyżwach. Kostek z rumianymi policzkami śmieje się wśród nich.
Wiktor wychodzi, idzie do drzwi. Otwiera teść, pan Mieczysław.
A, jesteś. Wejdź, po co stoisz na dworze.
W środku pachnie pieczenią i lasem. W kuchni Marzena z mamą kroją sałatki. Przy kuchence krzątają się dwaj panowie: Olek, mąż młodszej siostry Marzeny, i sąsiad. Wszyscy żartują, piją coś gorącego. Marzena patrzy na Wiktora bez złości, ale i bez ciepła.
Siadaj.
Wiktor zajmuje miejsce przy stole. Pan Mieczysław dosiada się, podaje kubek z herbatą.
Co, pomożesz, czy tylko popatrzysz?
Ja nie umiem gotować.
Teść uśmiecha się pod nosem.
A kto umiał na początku? Myślisz, iż od dziecka robiłem barszcz? Bierz ziemniaki, obieraj.
Wiktor wstaje niepewnie. Marzena podaje mu nóż bez słowa. Zaczyna obierać powoli, niezdarnie. Olek klepie go po ramieniu.
Nie przejmuj się, też pierwszy raz kroiłem ziemniaki jak miałem trzydzieści pięć lat. Teraz żona ma luz, a ja rządzę w kuchni.
Wiktor patrzy na Marzenę. Stoi wyprostowana, zrelaksowana. Nie zmęczona, nie przygarbiona wolna. Taka jej nie widział od lat.
Impreza przebiega swobodnie i głośno. Kostek nie odstępuje dziadka, ciągle chce na lodowisko. Marzena siedzi w czerwonej sukience, którą Wiktor widzi pierwszy raz. Pije szampana i śmieje się z siostrą. Ani razu nie zrywa się, żeby podać komuś coś do stołu.
Wiktor przez cały wieczór milczy. Patrzy na żonę i rozumie, iż ona tu jest inna. Nie jak zaganiający koń, dźwigający tace dla jego mamy i Ludki. Jest sobą kobietą, która odpoczywa wśród swoich.
Wracając, 9 stycznia, Wiktor pierwszy zagaduje.
Przepraszam.
Marzena odwraca głowę, za szybą śnieżne pola.
Za co?
Za to, iż nie widziałem, jak ci było ciężko. Że pozwoliłem mamie i Ludce cię wykorzystywać. Myślałem, iż to normalne.
Marzena milczy trochę.
Naprawdę to zrozumiałeś, czy tylko chcesz, żebym wróciła?
Wiktor mocniej ściska kierownicę.
Zrozumiałem. Widziałem, jak u twoich rodziców każdy pomaga. Olek zmywa naczynia i żartuje. Ty jesteś córką, a nie służącą. Zrobiło mi się wstyd.
Marzena kiwa głową. Nic nie mówi, ale nie odwraca się. Tyle wystarczy.
Mija rok. 30 grudnia, wieczór, dzwoni telefon. Wiktor odbiera mama.
Wiktor, jutro przyjeżdżamy do was. Na ósmą, jak zawsze. Powiedz Marzenie, żeby ugotowała więcej, bo z Ludką będziemy głodne.
Wiktor patrzy na żonę. Marzena pakuje rzeczy do torby, Kostek już śpi, plecak leży przy drzwiach.
Mamo, wyjeżdżamy.
Jak wyjeżdżacie? Przecież jutro Sylwester!
Mamy nową tradycję. Spędzamy Sylwestra po swojemu. W tym roku jedziemy z Piotrowskimi do ośrodka Zimowa Bajka. Jak chcesz możesz do nas dojechać.
Cisza. Potem ostry głos.
Świata oszalałeś?! Sami? A ja? A Ludka? Jesteśmy teraz obce?
Nie obce. Ale nie będziemy żyć pod twoje dyktando. Kocham cię, mamo, ale mam dosyć patrzenia, jak moja żona haruje na śmierć.
To ta twoja Marzena ci głowę zawróciła! Inny byłeś!
Byłem ślepy.
Wiktor odkłada słuchawkę. Marzena się odwraca, uśmiecha.
Naprawdę?
Naprawdę.
Telefon dzwoni znów mama, potem Ludka, potem znów mama. Wiktor wycisza dźwięk, chowa go do kieszeni. Wyjeżdżają godzinę później, śnieg wiruje za oknem. Kostek śpi na tylnym siedzeniu, Marzena patrzy przez szybę. Wiktor prowadzi i po raz pierwszy od dawna nie ma poczucia, iż coś komuś musi.
W ośrodku Piotrowscy witają ich radośnie uśmiechy, żarty, przytulenia. W domku pachnie igliwiem, na stole proste jedzenie zrobione wspólnie. Dzieciak Piotrowskich wyciągają Kostka na górkę. Marzena się przebiera, nalewa sobie trochę szampana, siada przy kominku. Wiktor dosiada się obok.
Myślisz, iż mama wybaczy?
Marzena wzrusza ramionami.
Nie wiem. Ale to już nie twój problem. Wybrałeś.
Wiktor kiwa głową. Czuje żal, ale przede wszystkim ulgę. Po raz pierwszy od lat nie jest komuś dłużny.
Rano dzwoni Ludka. Nie do Wiktora do Marzeny.
Zrujnowałaś naszą rodzinę. Mama płacze już dwa dni. Dzieci pytają, czemu nie pojechaliśmy do wujka Wiktora. Oby ci to wyszło na zdrowie, egoistko.
Marzena czyta, pokazuje Wiktorowi wiadomość.
Nie odpowiadaj.
Ale Marzena pisze krótko:
Ludka, siedem lat gotowałam dla was. Nigdy nie zaproponowałaś pomocy. Złościsz się, iż przestałam? Pomyśl, kto jest egoistką.
Ludka nie odpisuje.
W marcu cała rodzina zbiera się na urodzinach Kostka. Wiktor dzwoni, zaprasza mamę i Ludkę. Obie przychodzą ze kwaśnymi minami. Kiedy przychodzi czas szykowania stołu, Marzena wychodzi do pokoju.
Kto chce pomóc z sałatkami warzywa są gotowe w kuchni. Trzeba pokroić.
Ludka krzyżuje ręce.
Ja jestem gościem. Nie będę gotować.
Marzena wzrusza ramionami.
Więc poczekacie. Sama zrobię, ale potrwa dłużej.
Wiktor wstaje, idzie do kuchni. Kostek za nim. Teściowa drze serwetkę ze zdenerwowania. Ludka patrzy w telefon. Mija dziesięć minut, piętnaście.
Z kuchni dochodzi śmiech, rozmowy. W końcu teściowa podnosi się i idzie do kuchni. Ludka siedzi jeszcze chwilę, potem też wstaje.
Marzena bez słowa podaje jej nóż.
Pokrój ogórki. Cienko.
Ludka bierze nóż milcząco. Teściowa zmywa naczynia. Wiktor smaży mięso. Kostek układa talerze. Pierwszy raz od lat robią wszystko razem bez pretensji, bez oczekiwań.
Siadają do stołu po pół godzinie. Proste jedzenie, ale smaczne. Ludka milczy przez cały wieczór, za to teściowa kilka razy się uśmiecha do opowieści Kostka o szkole.
Przy wyjściu teściowa zatrzymuje się na korytarzu. Patrzy na Marzenę.
Zmieniłaś się.
Nie. Po prostu przestałam milczeć.
Teściowa kiwa głową, nakłada płaszcz i wychodzi. Ludka idzie za nią, nie żegnając się. Ale Marzena wie coś się zmieniło. Już nigdy nie wróci to, co było. Bo Wiktor się zmienił. A jak zmienia się jeden zmienia się wszystko.
Wieczorem, gdy Kostek śpi, Marzena i Wiktor siedzą przy herbacie w kuchni. On stawia kubek przed nią.
Myślisz, iż zrozumiała?
Twoja mama? Może nie. Ale to już nieważne. Ważne, iż ty zrozumiałeś.
Wiktor bierze ją za rękę.
Zrozumiałem. I nie chcę, żeby kiedykolwiek było jak dawniej.
Marzena się uśmiecha. Po raz pierwszy od dłuższego czasu nie czuje ciężaru na barkach. Nikomu nic nie musi udowadniać. Po prostu żyje tak, jak chce.
Za oknem pada śnieg. Gdzieś na drugim końcu miasta teściowa siedzi w kuchni, zastanawiając się, czemu syn się zmienił. Ludka narzeka mężowi, iż Marzena zrobiła się bezczelna. Ale żadna z nich nie rozumie najważniejszego: Marzena się nie zmieniła. Ona po prostu przestała być wygodna dla innych. I to jest jej prawo. Prawo, które wywalczyła nie krzykiem, nie kłótnią, a jedną prostą decyzją powiedziała nie. I świat się nie zawalił. Przeciwnie stał się uczciwszy.
Wiktor patrzy na żonę i wie, iż uratowała nie tylko siebie. Ale i ich oboje. Bo życie podporządkowane oczekiwaniom innych to nie jest życie. To cicha śmierć. A oni wybrali żyć naprawdę.
