Manosfera to zbiór internetowych społeczności – forów, blogów, grup w mediach społecznościowych i kanałów na YouTube czy TikToku – które skupiają się na tematach związanych z męskością i relacjami damsko-męskimi. Niektóre z nich koncentrują się na pozytywnym rozwoju, ale coraz więcej jest takich, które mają znacznie bardziej mroczne oblicze.
Spis treści
Czym jest manosfera?
Kim są najbardziej znane osoby w manosferze?
Kim są incele, artyści podrywu czy mężczyźni idący własną drogą?
Czym jest toksyczna męskość?
Dlaczego chłopcy trafiają do manosfery?
Czym jest „królicza nora”?
Jak rozpoznać, iż chłopak trafił do manosfery?
Co możesz zrobić, gdy martwisz się o syna, brata czy kolegę?
CZYM JEST MANOSFERA?
Podobnie jak wiele innych przestrzeni internetowych, manosfera obejmuje szerokie spektrum różnych społeczności. Niektóre z nich koncentrują się na pozytywnym rozwoju mężczyzn – promują świadomą męskość, samodoskonalenie oraz refleksję nad tym, co oznacza bycie mężczyzną w dzisiejszych czasach. Tego typu treści mogą wspierać młodych ludzi w budowaniu pewności siebie i dojrzewaniu do odpowiedzialnej dorosłości.
Istnieją jednak także znacznie mroczniejsze części tej przestrzeni, które łączy wspólny fundament: silne poczucie, iż świat jest ukartowany przeciwko mężczyznom, twarde przekonania o tym, jaki powinien być mężczyzna, żeby walczyć z tym niesprawiedliwym systemem, antyfeminizm oraz – najczęściej – mizoginia.
NAJBARDZIEJ ZNANE TWARZE MANOSFERY
Właśnie tam pojawiają się takie postacie jak Andrew Tate, Jordan Peterson czy Joe Rogan.
- Andrew Tate to były kickbokser, który zasłynął z kontrowersyjnych opinii na temat męskości, sukcesu oraz roli kobiet i mężczyzn w społeczeństwie. Jego poglądy wywołują zarówno silne poparcie, jak i zdecydowaną krytykę.
- Jordan Peterson to kanadyjski psycholog i profesor, znany z publikacji dotyczących psychologii i rozwoju osobistego. W swoich wypowiedziach często podkreśla znaczenie tradycyjnych ról płciowych oraz rolę mężczyzn jako opiekunów i żywicieli rodziny.
- Joe Rogan to komik i twórca popularnego podcastu. Jego poglądy na temat niezależności, męskiej siły psychicznej i samodzielności budzą zarówno uznanie, jak i krytykę.
Ta część manosfery bywa miejscem, w którym rozpowszechniane są niebezpieczne i toksyczne idee dotyczące relacji między płciami, władzy czy roli mężczyzn i kobiet w społeczeństwie. Algorytmy mediów społecznościowych sprawiają, iż takie osoby mogą stać się bardzo rozpoznawalne wśród chłopców w wieku od 14 do 18 lat.
W tej części internetu można spotkać mizoginię, seksizm oraz zniekształcone wyobrażenia o tym, czym powinna być męskość. Szczególnie mocno promowana jest tam koncepcja „samca alfa”. Według niej sukces w życiu osiąga się dzięki dominacji, agresji i emocjonalnemu dystansowi.
RÓŻNE OBLICZA MANOSFERY
Co więcej, istnieje jeszcze bardziej radykalna warstwa tej ideologii – związana między innymi z incelami oraz aktywistami ruchu praw mężczyzn. To właśnie tam przekaz staje się jeszcze bardziej skrajny. W takich środowiskach łatwo rodzą się poczucie izolacji i narastająca frustracja, co może być szczególnie niebezpieczne dla młodych osób, które dopiero próbują odnaleźć swoje miejsce w świecie.
Incele
Mężczyźni określający siebie jako „mimowolnie pozostających w celibacie”. W wielu przypadkach traktują kobiety przedmiotowo i rozpowszechniają szkodliwe przekonania, które mogą prowadzić choćby do przemocy wobec kobiet. Ich postawy często wynikają z głębokiej frustracji i poczucia niesprawiedliwości, które wzmacniane są przez społeczności internetowe podzielające podobne poglądy.
(Antyfeministyczny) Ruch Praw Mężczyzn
Frakcja, która uznała, iż to mężczyźni są płcią systemowo dyskryminowaną (np. w kwestiach poboru do wojska czy przyznawania opieki nad dziećmi po rozwodzie), zradykalizowała się i zwróciła przeciwko feminizmowi. Zaczęto tworzyć formalne organizacje, z których najstarszą jest założona w 1977 roku Free Men, Inc. (obecnie znana jako National Coalition for Men). Choć z czasem dyskurs MRA przeniósł się do internetu stając się fundamentem manosfery, ruch ten przez cały czas posiada realne, sformalizowane struktury i organizacje działające poza siecią.
Mężczyźni Idący Własną Drogą
To męscy separatyści. Nie wierzą w możliwość reform, nie chcą też starać się o względy kobiet. Zamiast tego „idą własną drogą”. Społeczność ta ma różne stopnie wycofania społecznego: od unikania formalnych małżeństw, przez odrzucenie wszelkich, choćby krótkotrwałych relacji seksualnych, aż po skrajne wycofanie się z życia społecznego, włącznie z próbami unikania płacenia podatków, by nie dotować systemu wspierającego np. samotne matki.
Artyści Podrywu
Społeczność traktująca zdobywanie kobiet jako grę. Traktują uwodzenie kobiet jak zestaw wyuczalnych umiejętności manipulacyjnych i psychologicznych sztuczek. Kobiety są tu uprzedmiotawiane, redukowane do „obiektów do zdobycia” lub „kodów do złamania”. Subkultura ta jest mocno skomercjalizowana – zrzesza samozwańczych „guru” sprzedających kursy i szkolenia za tysiące złotych. Niestety promuje również zachowania przemocowe.
Manosfera mocno przenika się z subkulturą tradycyjnych chrześcijańskich konserwatystów, którzy pragną przywrócenia tradycyjnych ról płciowych, a także z kulturą graczy/geeków, która odegrała kluczową rolę podczas afery GamerGate. w tej chwili manosfera wykazuje silne nakładanie się z poglądami formacji Alt-right, grup faszyzujących i ruchów białej supremacji, dla których „odzyskanie męskości” i sprzeciw wobec feminizmu stały się jednymi z narzędzi rekrutacyjnych.
TOKSYCZNA MĘSKOŚĆ
Przebywanie w takich środowiskach sprzyja rozwojowi toksycznej męskości. Tego rodzaju sposób myślenia może mieć realne konsekwencje – wpływa na to, jak chłopcy postrzegają samych siebie, kobiety oraz relacje międzyludzkie.
Brzmi niepokojąco, prawda?
Ta część manosfery mocno opiera się na bardzo starym schemacie społecznym – przekonaniu, iż mężczyźni są z natury lepsi od kobiet. Według tej narracji są bardziej kompetentni, bardziej wartościowi i bardziej godni uznania.
Choć w rzeczywistości obserwujemy coraz więcej zmian w kierunku równości, takie przestrzenie internetowe często podważają te postępy, przedstawiając swoje poglądy jako nowoczesną formę „wzmacniania męskości”.
DLACZEGO NASTOLETNI CHŁOPCY TRAFIAJĄ DO TAKICH MIEJSC?
Wielu chłopców i młodych mężczyzn trafia tam, ponieważ czują się samotni, niezrozumiani i przytłoczeni nierealistycznymi oczekiwaniami, jakie społeczeństwo stawia wobec męskości. Szukają porad dotyczących fitnessu, randkowania czy wsparcia w depresji, a algorytmy gwałtownie podsuwają im skrajne treści. Zamiast profesjonalnej pomocy psychologicznej otrzymują toksyczne rozwiązania, które tylko potęgują ich problemy. Koniec końców manosfera nie tylko prowadzi do dehumanizacji kobiet i usprawiedliwiania przemocy, ale uderza też rykoszetem w samych mężczyzn!
Wpadanie w sidła manosfery rzadko wynika z pierwotnej nienawiści – najczęściej ma swoje źródło w głębokiej samotności, izolacji, niskim poczuciu własnej wartości i braku narzędzi do radzenia sobie z odrzuceniem.
Jednym z najbardziej przyciągających elementów tych społeczności jest poczucie wspólnoty, które oferują.
Dorośli mężczyźni często potrafią spojrzeć krytycznie na wypowiedzi takich osób jak Peterson czy Rogan, traktując je z dystansem lub po prostu ignorując. Nastolatkowie jednak nie zawsze mają jeszcze wystarczające doświadczenie czy umiejętności krytycznej analizy.
Dla chłopców, którzy czują się zagubieni lub niedostrzegani w swoim otoczeniu, takie miejsca mogą sprawiać wrażenie przestrzeni, w której wreszcie znaleźli grupę ludzi podobnych do siebie.
W końcu każdy człowiek potrzebuje poczucia przynależności.
Młodzi ludzie korzystają z internetu, by znaleźć odpowiedzi na trudne pytania o swoją tożsamość i miejsce w świecie. Niestety dziś granice między wartościowymi a szkodliwymi treściami są znacznie mniej wyraźne niż kiedyś.
Dla części nastolatków bardziej radykalna część manosfery oferuje proste odpowiedzi na te pytania.
Dlaczego?
Ponieważ przedstawia bardzo jednoznaczną wizję męskości oraz konkretny „plan”, jak stać się prawdziwym mężczyzną. W tej wizji najważniejsze są władza, kontrola i wysoki status społeczny. Dla młodego chłopca, który dopiero poszukuje swojej drogi, taka jasna struktura może wydawać się atrakcyjna.
Dodatkowo te społeczności są często bardzo angażujące. Kiedy młody człowiek otrzymuje uznanie i wsparcie od aktywnej społeczności online, łatwo zrozumieć, dlaczego może zostać wciągnięty w bardziej mroczne obszary manosfery.
„KRÓLICZA NORA” ALGORYTMÓW
Czasem chłopcy szukają tylko porad dotyczących fitnessu, randkowania czy wsparcia w depresji, ale algorytmy gwałtownie podsuwają im skrajne treści. Zamiast profesjonalnej pomocy psychologicznej otrzymują toksyczne rozwiązania, które tylko potęgują ich problemy.
Jeśli twój syn obejrzy na YouTube film związany z Andrew Tate’em albo zareaguje na post dotyczący jakiejś postaci z manosfery, algorytm platformy może zacząć automatycznie polecać mu podobne treści.
Powstaje w ten sposób swoista pętla rekomendacji, która stopniowo prowadzi użytkownika coraz głębiej w stronę podobnych materiałów – często choćby bez jego pełnej świadomości.
JAK ROZPOZNAĆ SYGNAŁY OSTRZEGAWCZE?
Jeśli twój syn, brat albo inna bliska Ci osoba spędza dużo czasu w internecie, istnieje możliwość, iż natrafi na tego typu treści. Nie oznacza to oczywiście, iż każdy nastolatek zostanie nimi silnie zainspirowany. Warto jednak znać sygnały, które mogą sugerować, iż coś jest nie tak.
Jeśli zauważysz któreś z poniższych zachowań, może to być dobry moment na rozmowę.
- Zmiana nastawienia wobec kobiet
Jeżeli zaczyna wypowiadać się o kobietach lub dziewczynach w sposób lekceważący albo wrogi, może to być sygnał ostrzegawczy. Warto zwrócić uwagę na to, jak mówi o swojej mamie, koleżankach czy nauczycielkach. - Fascynacja ideą „samca alfa”
Jeśli coraz częściej mówi o dominacji nad innymi lub potrzebie przewodzenia w każdej sytuacji, może to oznaczać, iż zaczyna przejmować sposób myślenia promowany w tej kulturze. - Ukrywanie aktywności w internecie
Jeżeli nagle staje się bardziej tajemniczy lub reaguje nerwowo na pytania dotyczące tego, co robi online, warto zainteresować się tym bliżej. - Rosnąca negatywność w języku
Jeśli sposób jego wypowiedzi staje się bardziej agresywny lub pogardliwy wobec osób, które nie pasują do jego światopoglądu, może to oznaczać, iż jest pod wpływem pewnych treści.
CO MOŻESZ ZROBIĆ?
Jak pomóc nastoletniemu synowi czy bratu unikać negatywnego wpływu manosfery, jednocześnie pozwalając mu na rozwijanie własnej tożsamości i samodzielne odkrywanie świata?
Oto kilka wskazówek.
- Prowadź otwarte rozmowy
Zamiast natychmiast ucinać rozmowę, gdy usłyszysz coś niepokojącego, spróbuj zadawać pytania. Dowiedz się, jakie treści ogląda i czego się z nich uczy. Rozmawiaj z ciekawością i szacunkiem, zamiast oceniać. - Wspieraj krytyczne myślenie
Zachęcaj go do zastanawiania się nad tym, skąd pochodzą informacje, które widzi w internecie, i czy promują one zdrowe oraz pełne szacunku postawy. - Pokazuj pozytywne wzorce męskości
Pokaż w praktyce, iż prawdziwa siła może oznaczać empatię, odpowiedzialność i szacunek wobec innych. - Jeśli chcemy pomóc chłopcom bezpiecznie poruszać się w świecie manosfery, musimy rozwijać w nich inteligencję emocjonalną, krytyczne myślenie oraz dostęp do pozytywnych wzorców.
Jeżeli zależy nam na tym, by dorastający chłopcy mogli stać się najlepszą wersją samych siebie jako przyszli mężczyźni, praca nad tym zaczyna się właśnie tutaj – w przestrzeni online.
Pamiętajmy: prawdziwe wsparcie opiera się na empatii, zdrowej komunikacji i rzetelnej wiedzy, a nie na nienawiści i podziałach.
Antyprzemocowa Linia Pomocy SEXEDPL Znasz kogoś, kto przechodzi przez trudny czas i szuka odpowiedzi w toksycznych miejscach w sieci? Zareaguj, porozmawiaj, poleć wsparcie psychologiczne. o ile nie wiesz z kim o tym porozmawiać zadzwoń na Antyprzemocową Linię Pomocy SEXEDPL codziennie od 10 do 22 pod numerem 720 720 020 lub napisz do nas na Tellonym.
