Zamurowało mnie, kiedy mama powiedziała, iż ten weekend jej nie pasuje.
Mam pięćdziesiąt trzy lata i to ja jestem tym synem. Moja matka, Danuta, ma siedemdziesiąt jeden lat i mieszka w Bydgoszczy, dwie przecznice od mojego bloku na Wyżynach. Ja, Marek, prowadzę warsztat lakierniczy przy Fordońskiej i mam dwie córki: siedmioletnią Zosię i dziesięcioletniego Kubę.
Wszystko zaczęło się w tygodniu pełnym awarii kompresora i dwóch reklamacji od klienta, który nie chciał zapłacić za lakier metalik na swoim passacie. Mama miała umówioną kolonoskopię w szpitalu na Szpitalnej — rutynową, nic groźnego, ale po znieczuleniu nie wolno jej było samej wrócić. Zadzwoniła w poniedziałek wieczorem, kiedy akurat liczyłem, ile zostało mi na koncie firmowym po zapłaceniu za farby. Termin miała w środę rano. Zajrzałem do kalendarza — we środę miałem odbiór dwóch aut i spotkanie z przedstawicielem dostawcy lakierów, który przyjeżdża raz na kwartał, a jak go odwołam, kolejny termin będzie dopiero za trzy miesiące. Powiedziałem jej, iż nie dam rady, iż mam zbyt dużo na głowie. W słuchawce zapadła krótka pauza, a potem usłyszałem tylko spokojne „dobrze, coś wymyślę".
Wymyśliła sąsiadkę, panią Teresę z trzeciego piętra, która zawiozła ją na Szpitalną starym fiatem panda, czekała na korytarzu z termosem herbaty prawie cztery godziny, a potem jeszcze odwiozła mamę do domu i zaparzyła jej rosół z paczki, bo mama nie miała siły gotować. Dowiedziałem się o tym dopiero później, bo mama mi nic nie powiedziała, a ja nie zapytałem.
W piątek tego samego tygodnia zadzwoniłem do niej z zupełnie inną sprawą. Mieliśmy z żoną, Agatą, wyjazd na wesele jej kuzynki do Torunia — od soboty do niedzieli, z noclegiem, bo impreza miała trwać do rana. Zapytałem mamę, o której mogę przywieźć dzieci. Nie zapytałem, czy może je wziąć. Po prostu założyłem, iż tak będzie, bo tak było zawsze: Zosia i Kuba u babci, kiedy coś nam wypadało, odkąd pamiętam.
Mama powiedziała, iż ten weekend akurat jej nie pasuje.
Stałem w warsztacie z telefonem przy uchu i patrzyłem na rozebrany silnik na podnośniku, jakby to on miał mi podpowiedzieć, co odpowiedzieć. Zapytałem, co ma takiego ważnego. Powiedziała, iż w sobotę jedzie z Teresą i jeszcze dwiema koleżankami do Torunia na pierogi i spacer po Starówce. Do Torunia. Tam, gdzie akurat my jechaliśmy na wesele.
Powiedziałem, iż przecież może pojechać kiedy indziej, iż to tylko pierogi, a nasze wesele to konkretny termin, nie da się przesunąć. I wtedy usłyszałem coś, czego się po niej nie spodziewałem: „To wy też możecie pojechać na to wesele kiedy indziej".
Myślałem, iż żartuje. Nie żartowała. Powiedziałem jej wprost, iż to nieporównywalne, iż to ważne zobowiązanie rodzinne, iż dzieci wolą zostać z nią niż z kimkolwiek innym. Ona na to, iż trzy dni wcześniej też potrzebowała kogoś przy sobie. I wtedy, patrząc na własne odbicie w szybie warsztatu — na kogoś, kto tłumaczy się z czegoś, z czego nie powinien musieć się tłumaczyć — powiedziałem: „Ale to, co ty miałaś, to nie było nic poważnego".
Rozłączyła się chwilę potem. Bez trzaskania słuchawką, bez krzyku. Powiedziała tylko „muszę kończyć" i tyle.
Pojechaliśmy z Agatą na wesele do Torunia, zostawiając dzieci u teściowej Agaty, która akurat miała wolny weekend, choć trzeba było jej za to kupić kwiaty i czekoladki, i jeszcze wysłuchać, jak to ona zawsze może, zawsze jest, zawsze pomoże. Tańczyłem na tym weselu przy zespole grającym disco polo do czwartej nad ranem, ale co najmniej trzy razy w ciągu wieczoru wyjmowałem telefon i sprawdzałem, czy mama coś napisała. Nie napisała. Ja też nie napisałem pierwszy.
Przez następny tydzień nie dzwoniliśmy do siebie. To było dziwne, bo zwykle rozmawialiśmy codziennie, choćby o niczym — o cenach pomidorów na targu przy Focha, o tym, iż Kuba znowu zgubił rękawiczkę. Cisza trwała siedem dni. Agata w końcu powiedziała mi wprost, siedząc przy kuchennym stole z kubkiem kawy w dłoniach, iż przez te wszystkie lata zakładaliśmy, iż mama zawsze będzie dostępna, bo zawsze była, i iż to, co się teraz dzieje, to nie jej kaprys, tylko pierwszy raz, kiedy powiedziała „nie". Nie chciałem tego słyszeć, ale siedziałem i słuchałem, bo Agata rzadko mówi takie rzeczy wprost.
Pojechałem do mamy sam, bez dzieci, w niedzielę po południu. Zastałem ją w kuchni, obierała ziemniaki nad miską, radio grało jakąś starą piosenkę Maryli Rodowicz. Usiadłem przy stole, tym samym, przy którym jadłem obiady jako dziecko, z ceratą w kwiatki, i powiedziałem jej, iż w środę naprawdę miałem spotkanie, którego nie dało się przełożyć. Powiedziała, iż mi wierzy, iż nigdy mi nie zarzucała, iż nie przyjechałem. Zarzucała mi co innego: iż jej czas zawsze był tym, co można przesunąć, odwołać, poświęcić — a mój nigdy.
Siedziałem z ziemniaczaną łupiną w ręku, obracając ją bezmyślnie w palcach, i nie wiedziałem, co powiedzieć, bo miała rację i oboje to wiedzieliśmy.
Dwa tygodnie później mama miała kolejną kontrolę, tym razem u kardiologa, żeby sprawdzić wyniki po tamtym badaniu. Zadzwoniła, zapytała, czy mógłbym ją zawieźć, dodając od razu, iż jeżeli nie mogę, to zrozumie i poprosi Teresę. Powiedziałem, iż przyjadę. Przełożyłem spotkanie z dostawcą na inny dzień — okazało się, iż wcale nie było to takie niemożliwe, jak myślałem trzy tygodnie wcześniej. Siedziałem z nią na korytarzu przychodni przy alei Powstańców Wielkopolski prawie dwie godziny, piliśmy kawę z automatu, rozmawialiśmy o niczym, a potem zawiozłem ją do domu i zostałem na obiad.
W niedzielę zadzwoniła znowu. Zosia chciała do niej na cały weekend, bo mama obiecała nauczyć ją piec szarlotkę, a Kuba już się umówił, iż wreszcie pokaże jej, jak gra w remika, odkąd nauczyła go zasad zeszłej zimy. Zapytałem, czy w sobotę mogę ich przywieźć po śniadaniu. Mama powiedziała, iż sobota jej pasuje, ale w niedzielę po południu jedzie z Teresą na mszę do kościoła garnizonowego, a potem na kawę, więc dzieci odbiorę przed obiadem. Powiedziała to zwyczajnie, bez tłumaczenia się, jakby to była najbardziej oczywista rzecz na świecie — „a ja mam swoje plany na niedzielę".
Odpowiedziałem tylko „jasne, to przyjadę po jedenastej" i zapisałem to w telefonie, obok reszty tygodnia.
