Koperta leżała w skrzynce trzy dni, zanim Marysia w ogóle ją zauważyła.
Wracała z pracy późno, korki na Modlińskiej, telefon się rozładował gdzieś koło Ronda Żaba, więc szła do domu zła na cały świat. Skrzynka na listy w bloku przy Broniewskiego zawsze śmierdziała stęchlizną i mokrym kartonem — reklamówki z Biedronki, rachunek za prąd, i ta jedna koperta, podpisana manualnie, charakterem pisma, który Marysia poznałaby wszędzie.
Otworzyła ją dopiero w kuchni, przy resztce zimnej herbaty, którą zaparzyła sobie jeszcze rano.
"Córeczko moja,
piszę do Ciebie, bo chcę Ci zaproponować pewną umowę. Myślałam o tym długo i wydaje mi się, iż dobrze zrobi nam obu. Nie będę Cię do niczego zmuszać, tylko pozwól, iż wytłumaczę.
Nie martw się tym, co teraz napiszę. Każde życie kiedyś się kończy. Jedni odchodzą wcześniej, inni później, ale nikt z nas nie zostanie tu na zawsze.
Jak przyjdzie mój czas, pewnie założysz tę czarną sukienkę, w której byłaś na pogrzebie taty, i przyjedziesz z Warszawy do Kutna z bukietem róż albo z wieńcem od kwiaciarni na rynku. Będziesz płakać, pożegnasz się, dopilnujesz, żeby wszystko było jak trzeba.
Ale mam dla Ciebie inną propozycję. Zamiast przywozić mi kwiaty, kiedy już nie będę mogła ich powąchać — przywieź mi je teraz. Jedna róża, którą dasz mi za życia, znaczy dla mnie więcej niż cały kwiaciarniany kontener po mojej śmierci.
Na moim pogrzebie ludzie będą stali z plastikowymi kubeczkami kawy z termosu i rozmawiali szeptem. To czemu nie wpadniesz teraz na kawę? Zaparzę Ci tę moją, z odrobiną cynamonu, sekret, o który zawsze pytałaś. Zjemy do tego pączki z tej piekarni na Kościuszki, tam gdzie zawsze kupowałam Ci jeżynowe, jak byłaś mała.
Zamiast przyjeżdżać się żegnać w eleganckim żakiecie, przyjedź dziś, w tych swoich dresach, w których jeździsz na zakupy. Pójdziemy do tej knajpki przy rynku, tam gdzie robią rosół jak u babci. Nie martw się, ja zapłacę.
Może kiedyś przyjedziesz na mój pogrzeb z Tomkiem i dziećmi, wszyscy poważni, w czerni. Wolałabym, żebyś przywiozła ich do mnie teraz. Ugotuję dla całej czwórki. Obejrzymy razem te stare filmy, które kochałaś jako dziecko — pamiętasz, jak oglądałyśmy Nie ma mocnych sto razy? Pójdziemy na spacer nad Bzurę albo po lody, wiesz, iż nigdy nie umiałam im odmówić.
Zamiast pędzić przez pół Polski, jak usłyszysz, iż mnie już nie ma — przyjedź, póki jestem. Posiedź ze mną, póki jeszcze możemy gadać i się śmiać. Mam tyle historii, które chcę Ci opowiedzieć, ale Ty zawsze gdzieś pędzisz, jakby czas Cię gonił.
Powiedz, córeczko, co myślisz o mojej umowie? Zamienić dzień mojego pogrzebu na zwykły dzień, kiedy jeszcze żyję. Nie zostawiaj całej swojej miłości na uroczystość, której choćby nie doświadczę. Przyjedź teraz, kiedy Twoja obecność jeszcze może mnie ucieszyć.
Może kiedyś zorganizujesz mi piękny pogrzeb, ale zapytaj siebie szczerze — dla kogo to adekwatnie będzie? Mnie już tam nie będzie, żeby cieszyć się kwiatami, słuchać muzyki, widzieć, jak starannie wszystko przygotowano.
Wybacz, iż piszę taki sentymentalny list, ale tęsknię za Tobą. Jesteś na tyle mądra, żeby zrozumieć coś, czego wiele osób uczy się za późno. Niektóre dzieci płaczą nad matkami dopiero, gdy ich zabraknie, i pytają, dlaczego Bóg je zabrał, a same nigdy tak naprawdę nie doceniły lat, które miały razem. Żałują całusów, których nie dały, telefonów, które odkładały, wizyt, które ciągle przekładały na "kiedyś".
Przyjedź i daj mi te całusy teraz. Obiecuję, iż żadnego nie odrzucę.
Jak byłam młoda, czułam się taka wyjątkowa, kiedy ktoś przynosił mi róże, czekoladki albo głupiego pluszaka. Kochałam liściki pisane manualnie i piosenki śpiewane pod oknem. Jestem starsza, ale wciąż jestem kobietą i drobiazgi wciąż mnie cieszą. Jedna róża od Ciebie znaczy więcej niż wszystkie bukiety, jakie kiedykolwiek dostałam. Pudełko czekoladek, mały prezent, kartka — to mogłoby rozjaśnić mi cały tydzień. Dawno nikt mnie tak nie zaskoczył.
Dzieci powinny pamiętać, żeby okazywać czułość rodzicom. Kiedyś, jak będziesz miała własne wnuki, może zrozumiesz, dlaczego najmniejszy gest od nich znaczy więcej niż cokolwiek innego na świecie.
Nie będę Cię dłużej zatrzymywać. Chciałam tylko zamienić dzień mojej śmierci na dzień mojego życia. Przyjedź, póki Twoje łzy jeszcze mogą zamienić się w śmiech. Całuj mnie tak często, żeby potem, jak przyjdzie pożegnanie, nie dręczyła Cię cała ta czułość, której nie zdążyłaś okazać.
Mam jeszcze historie do opowiedzenia, rady, które mogą Ci się kiedyś przydać. Nie pozwól mi zabrać tego wszystkiego ze sobą.
To jak, córeczko — mamy umowę?
Kocham Cię bardzo,
Mama
PS. Uwielbiam słoneczniki. I Ciebie."
Marysia siedziała przy stole może dziesięć minut, zanim w ogóle sięgnęła po telefon. Ręka jej się trzęsła, kiedy wybierała numer — a potem długie, długie sygnały. Nikt nie odbierał.
Zadzwoniła do sąsiadki, pani Grażyny z parteru, tej, co zawsze podlewała pelargonie mamy, kiedy ta wyjeżdżała do sanatorium. Pani Grażyna odebrała po trzecim sygnale, głos miała dziwnie ostrożny.
— Marysiu… twoja mama trafiła dziś rano do szpitala. Karetka przyjechała koło ósmej. Serce.
Marysia była w Kutnie cztery godziny później, choć droga z Warszawy zajmuje półtorej. Stała przed drzwiami oddziału kardiologii w tym samym dresie, w którym przyjechała, bez makijażu, z telefonem w kieszeni na wibracje, żeby nie przegapić żadnego telefonu od lekarza.
Mama przeżyła. Zawał, ale nie taki, który zabiera od razu — taki, który daje jeszcze czas.
Trzy dni później, kiedy lekarz w końcu pozwolił na dłuższe odwiedziny, Marysia usiadła przy łóżku z reklamówką z apteki i piekarni na Kościuszki. Miała w niej pączki z jeżynami i termos z kawą, zaparzoną w domu — bez cynamonu, bo nie pamiętała dokładnie proporcji, ale starała się.
Mama spała, twarz miała bladą, ręce leżały na kołdrze cienkie, poznaczone wenflonem. Marysia wyjęła z torby list — ten sam, złożony na pół, wsunięty do kieszeni kurtki jeszcze w Warszawie — i położyła go na stoliku obok szklanki z wodą.
Kiedy mama się obudziła, pierwsze, co zobaczyła, to nie kroplówkę i nie monitor. Zobaczyła córkę siedzącą na krawędzi łóżka, w dresie, z pączkiem w papierowej torebce i termosem między kolanami.
— Przywiozłam ci kawę — powiedziała Marysia. — Bez cynamonu. Zapomniałam ile.
Mama spróbowała się uśmiechnąć, choć rurki w nosie utrudniały ruch.
— To i tak lepsza kawa niż ta szpitalna.
Marysia wyjęła telefon i pokazała ekran — otwarty bank, przelew już zatwierdzony, tytuł: "opieka domowa, listopad". Cztery tysiące złotych miesięcznie na prywatną pielęgniarkę, żeby mama po wyjściu ze szpitala nie została sama w mieszkaniu na trzecim piętrze bez windy.
— Załatwiłam to rano, jak jeszcze spałaś. Pani Ela z agencji przy szpitalu, będzie przychodzić codziennie od poniedziałku. Nie musisz o nic pytać, ja się tym zajmę.
Mama spojrzała na telefon, potem na córkę, potem na pączka w reklamówce.
— Sunflowers — szepnęła, patrząc na doniczkę na parapecie, którą ktoś już postawił, choć to nie były słoneczniki, tylko zwykłe stokrotki z kwiaciarni przy wyjściu.
— Kupię ci słoneczniki, jak wyjdziesz. Prawdziwe, w doniczce, żeby rosły na balkonie.
Zjadły pączka razem, dzieląc się jednym, bo drugi Marysia zostawiła pielęgniarce na dyżurce. Za oknem szpitala listopadowe niebo było szare, gdzieś na parkingu ktoś trąbił, wjeżdżając w zbyt wąskie miejsce. Mama trzymała kubek z kawą oburącz, choć lekarz mówił, iż kofeiny na razie za dużo nie powinna, i nikt nie miał serca jej tego zabraniać — nie dzisiaj.
