L4 na menopauzę? Hiszpania wychodzi naprzeciw zdrowotnym potrzebom kobiet

sexed.pl 1 tydzień temu

Uderzenia gorąca, bezsenność, problemy z koncentracją, przewlekłe zmęczenie, a czasem objawy tak nasilone, iż utrudniają codzienne funkcjonowanie. Menopauza może poważnie wpływać na życie zawodowe. Według badania Ipsos dla Kulczyk Foundation aż 83% pracujących Polek w wieku 40–55 lat deklarowało, iż dolegliwości związane z transformacją menopauzalną negatywnie wpływają na ich komfort i efektywność w pracy. Hiszpania postanowiła uwzględnić ten problem w przepisach. Od 1 grudnia 2026 roku mają zacząć obowiązywać specjalne zasady płatnego zwolnienia lekarskiego dla kobiet, których dolegliwości związane z menopauzą uniemożliwiają wykonywanie pracy.

Hiszpania uznaje, iż objawy menopauzy mogą uniemożliwiać pracę

Hiszpania rozszerza ochronę pracowniczą kobiet doświadczających poważnych dolegliwości związanych z menopauzą. Nowe przepisy, przyjęte przez rząd w październiku 2026 roku, przewidują wprowadzenie specjalnego rodzaju zwolnienia lekarskiego od 1 grudnia. Dekret wymaga jeszcze zatwierdzenia przez parlament.

Zwolnienie nie będzie przysługiwać automatycznie każdej kobiecie przechodzącej menopauzę. Aby z niego skorzystać, lekarz będzie musiał potwierdzić, iż dolegliwości związane z menopauzą powodują czasową niezdolność do pracy.

Nowe rozwiązanie przewiduje korzystniejsze warunki finansowe niż standardowe zwolnienie z powodu choroby. Pierwszego dnia wynagrodzenie pokryje pracodawca. Od drugiego dnia pracownica będzie otrzymywać świadczenie w wysokości 60% podstawy jego wymiaru, a od 21. dnia jego wysokość wzrośnie do 75%. Nie będzie też obowiązywał standardowy wymóg wcześniejszego opłacania składek przez co najmniej 180 dni w ciągu ostatnich pięciu lat.

To kolejna zmiana w hiszpańskim prawie uwzględniająca zdrowie reprodukcyjne. W 2023 roku kraj wprowadził specjalne zwolnienia lekarskie dla osób doświadczających dolegliwości menstruacyjnych, które uniemożliwiają wykonywanie pracy.

Nowe przepisy zwracają uwagę na problem, który przez lata pozostawał niemal niewidoczny w debacie o zdrowiu pracownic.

42% badanych Polek rozważało ograniczenie lub zakończenie pracy z powodu objawów menopauzy

O tym, jak bardzo menopauza może wpływać na życie zawodowe, świadczą wyniki polskich badań.

W 2024 roku Kulczyk Foundation opublikowała raport „Niewidzialne w pracy. Kobiety w okresie okołomenopauzalnym”, przygotowany przez Ipsos. Badanie dotyczyło doświadczeń pracujących kobiet w wieku 40–55 lat.

Aż 94% badanych kobiet deklarowało, iż doświadcza objawów transformacji menopauzalnej, a 46% zmagało się jednocześnie z sześcioma lub większą liczbą dolegliwości.

Najczęściej zgłaszane objawy to bóle mięśni, stawów lub głowy (57%), przewlekłe zmęczenie (50%) oraz zaburzenia snu (45%).

Ich wpływ na życie zawodowe jest szczególnie istotny. Aż 83% badanych wskazywało, iż dolegliwości związane z transformacją menopauzalną negatywnie wpływają na komfort i efektywność pracy.

Co więcej, 42% rozważało z tego powodu ograniczenie lub zakończenie aktywności zawodowej.

Wyniki pokazują również, iż kobiety często nie czują się komfortowo, rozmawiając o swoich problemach zdrowotnych w miejscu pracy. Ponad połowa badanych (51%) przyznała, iż trudno im otwarcie mówić o potrzebach związanych z menopauzą.

Jednocześnie 87% uważało, iż wprowadzenie odpowiednich rozwiązań wspierających kobiety w tym okresie pozytywnie wpłynęłoby na ich stosunek do pracy i codzienne funkcjonowanie.

To ważne także w kontekście wcześniejszego raportu Kulczyk Foundation „Menopauza bez tabu” z 2023 roku. Wynikało z niego, iż 56% kobiet nie powiedziałoby o swojej menopauzie pracodawcy lub przełożonemu. Za tym milczeniem mogą stać obawy przed lekceważeniem, negatywną oceną czy uznaniem menopauzy za oznakę słabości.

Nie tylko polskie badania pokazują, jak menopauza wpływa na pracę

Podobne zależności zaobserwowali naukowcy z amerykańskiej Mayo Clinic. W badaniu opublikowanym w 2023 roku w czasopiśmie „Mayo Clinic Proceedings” przeanalizowano odpowiedzi 4440 kobiet w wieku od 45 do 60 lat, które podały informacje o swojej aktywności zawodowej.

13,4% uczestniczek zgłosiło przynajmniej jedną negatywną konsekwencję zawodową związaną z objawami menopauzy, a 10,8% opuściło z ich powodu pracę w ciągu poprzednich 12 miesięcy.

Badacze oszacowali, iż związana z tym utrata produktywności, mierzona nieobecnościami w pracy, może kosztować amerykańską gospodarkę około 1,8 miliarda dolarów rocznie.

Co istotne, im silniejsze były objawy menopauzy, tym większe było prawdopodobieństwo zgłaszania negatywnych konsekwencji zawodowych.

Menopauza to znacznie więcej niż uderzenia gorąca

Menopauza oznacza ostatnią miesiączkę w życiu, którą potwierdza się po 12 kolejnych miesiącach bez krwawienia, jeżeli nie ma innej przyczyny jego ustania. zwykle występuje między 45. a 55. rokiem życia, najczęściej około 51. roku.

Zmiany hormonalne zaczynają się jednak wcześniej. Okres poprzedzający menopauzę, określany jako perimenopauza, może trwać kilka lat.

Nie każda kobieta doświadcza nasilonych objawów. U części są one łagodne, u innych mogą poważnie utrudniać życie przez wiele miesięcy, a choćby lat.

Jakie objawy menopauzy mogą być szczególnie uciążliwe?

Uderzenia gorąca i nocne poty. Nagłe uczucie intensywnego ciepła, zaczerwienienie skóry i nadmierna potliwość mogą pojawiać się wielokrotnie w ciągu dnia. Nocne poty potrafią wybudzać ze snu i powodować zmęczenie następnego dnia.

Problemy ze snem i przewlekłe zmęczenie. Trudności z zasypianiem, częste wybudzenia i niewystarczająca regeneracja mogą prowadzić do wyczerpania, senności oraz obniżenia wydolności w ciągu dnia.

Problemy z pamięcią i koncentracją. Niektóre kobiety doświadczają tzw. mgły mózgowej. Opisują ją jako trudności ze skupieniem uwagi, zapamiętywaniem informacji, dobieraniem słów czy wykonywaniem kilku zadań jednocześnie.

Zmiany nastroju i problemy ze zdrowiem psychicznym. W okresie okołomenopauzalnym mogą pojawiać się drażliwość, wahania nastroju, nasilony lęk i objawy depresyjne. Zmiany hormonalne mogą zwiększać podatność na niektóre trudności psychiczne, ale ich występowanie nie zawsze jest bezpośrednio związane z menopauzą.

Bóle mięśni i stawów. Dolegliwości bólowe i sztywność mogą utrudniać wykonywanie codziennych czynności, zwłaszcza u osób pracujących fizycznie.

Suchość pochwy i ból podczas seksu. Spadek poziomu estrogenów może prowadzić do zmian w obrębie pochwy i sromu. Pojawiają się suchość, pieczenie, podrażnienia i ból podczas penetracji. Niektóre osoby doświadczają również częstszego parcia na mocz oraz nawracających zakażeń układu moczowego.

Zmiany libido. U części kobiet występuje spadek pożądania seksualnego. Mogą mieć na niego wpływ zmiany hormonalne, problemy ze snem, ból podczas seksu, samopoczucie oraz sytuacja w relacji.

Objawy te mogą występować jednocześnie, wzajemnie się nasilać i wpływać na funkcjonowanie w pracy.

Wyobraźmy sobie osobę, która od kilku tygodni śpi po kilka godzin na dobę, podczas spotkania zawodowego doświadcza intensywnych uderzeń gorąca, a problemy z koncentracją utrudniają jej wykonywanie obowiązków.

W niektórych przypadkach nasilenie objawów może być na tyle duże, iż konieczny staje się odpoczynek, diagnostyka i leczenie. Dlatego tak ważne jest, aby menopauzy nie sprowadzać do stereotypowych żartów o humorach czy uderzeniach gorąca.

Czy objawy menopauzy można leczyć?

Tak. Menopauza jest naturalnym etapem życia, ale związane z nią dolegliwości można i warto leczyć, jeżeli negatywnie wpływają na codzienne funkcjonowanie.

Jedną z metod jest menopauzalna terapia hormonalna (MHT), która może skutecznie łagodzić między innymi uderzenia gorąca i nocne poty. O jej zastosowaniu decyduje lekarz po omówieniu wskazań, przeciwwskazań oraz indywidualnego bilansu korzyści i ryzyka.

Istnieją również metody niehormonalne. W zależności od objawów można stosować odpowiednio dobrane leki, terapię poznawczo-behawioralną ukierunkowaną na objawy menopauzy, a w przypadku suchości pochwy także preparaty nawilżające, lubrykanty i miejscowe leczenie estrogenowe.

Pomocne mogą być również regularna aktywność fizyczna, dbanie o sen i ograniczanie czynników nasilających dolegliwości. Nie zastępują one jednak leczenia, gdy objawy są ciężkie.

Warto zgłosić się do ginekologa lub lekarza rodzinnego, szczególnie jeżeli dolegliwości zakłócają sen, życie seksualne, zdrowie psychiczne albo utrudniają pracę.

Nie należy automatycznie przypisywać wszystkich nowych objawów menopauzie, ponieważ podobne dolegliwości mogą mieć również inne przyczyny.

A co z andropauzą? Dlaczego mężczyźni nie mają podobnego zwolnienia?

W dyskusji o menopauzie pojawia się czasem pytanie, dlaczego podobnych rozwiązań nie wprowadza się dla mężczyzn przechodzących andropauzę.

Warto jednak wyjaśnić, iż menopauza i tzw. andropauza są odmiennymi procesami biologicznymi.

Menopauza wiąże się z zakończeniem czynności rozrodczej jajników i znaczącymi zmianami stężenia hormonów płciowych. Jest powszechnym etapem życia osób posiadających jajniki, choć czas jej wystąpienia oraz nasilenie objawów mogą się różnić.

U mężczyzn starzenie się układu hormonalnego przebiega inaczej. Poziom testosteronu może stopniowo obniżać się wraz z wiekiem, ale nie dochodzi do jednego, wyraźnego momentu odpowiadającego menopauzie.

Nie każdy mężczyzna doświadcza też objawowego niedoboru testosteronu.

Dlatego określenie „andropauza”, choć popularne, bywa uznawane przez specjalistów za mylące. W medycynie stosuje się bardziej precyzyjne pojęcie hipogonadyzmu późnego początku, czyli niedoboru testosteronu występującego u części starszych mężczyzn.

Jakie objawy mogą występować u mężczyzn?

Mężczyźni z niedoborem testosteronu mogą doświadczać między innymi obniżenia libido, zmniejszenia liczby spontanicznych erekcji, zaburzeń erekcji, przewlekłego zmęczenia, spadku energii, obniżenia nastroju oraz zmniejszenia masy i siły mięśniowej.

Mogą również pojawić się problemy z koncentracją i jakością snu.

Ważne jednak, iż podobne objawy mogą wynikać także ze stresu, depresji, zaburzeń snu, otyłości, cukrzycy czy chorób układu krążenia.

Rozpoznanie hipogonadyzmu wymaga zatem nie tylko oceny objawów, ale także potwierdzenia obniżonego poziomu testosteronu w odpowiednio wykonanych badaniach.

Dlaczego andropauza nie jest traktowana tak samo, jak menopauza?

Głównym powodem są różnice medyczne. Menopauza jest rozpoznawalnym etapem zmian hormonalnych, który dotyczy zdecydowanej większości kobiet osiągających odpowiedni wiek. Natomiast objawowy niedobór testosteronu nie występuje u wszystkich starzejących się mężczyzn i nie stanowi odpowiednika menopauzy.

Hiszpańskie przepisy odnoszą się do określonych zaburzeń związanych z menopauzą, a nie do wszystkich zmian hormonalnych występujących w średnim wieku.

Nie oznacza to jednak, iż problemy zdrowotne mężczyzn powinny być traktowane mniej poważnie. jeżeli niedobór testosteronu lub inna choroba powoduje niezdolność do pracy, mężczyzna również może potrzebować leczenia i zwolnienia lekarskiego.

Warto też pamiętać, iż diagnozowanie niedoboru testosteronu bywa trudne, a objawy związane ze zdrowiem seksualnym i psychicznym przez cały czas mogą być przez mężczyzn bagatelizowane.

Menopauza nie powinna oznaczać końca aktywności zawodowej

Hiszpańskie przepisy pokazują, iż konsekwencje zmian hormonalnych mogą być uwzględniane w polityce zdrowotnej i pracowniczej.

Jednocześnie pojawiają się pytania o sposób stosowania nowych regulacji. Czy kobiety będą mogły łatwo uzyskać odpowiednią diagnozę? Czy konieczność potwierdzania ciężkich objawów nie stanie się dodatkową barierą? Jak zadbać o to, aby korzystanie ze zwolnienia nie prowadziło do stygmatyzacji pracownic?

Samo prawo do zwolnienia jest jednym z możliwych rozwiązań. Równie istotny pozostaje dostęp do diagnostyki i leczenia, a także edukacja pracodawców. Elastyczne godziny pracy, możliwość pracy zdalnej, odpowiednia temperatura w miejscu pracy czy dostęp do dodatkowych przerw mogą pomóc części kobiet w kontynuowaniu aktywności zawodowej.

Menopauza może wpływać na zdrowie fizyczne, psychiczne i seksualne. Jej objawy nie powinny być bagatelizowane ani traktowane jako coś, co trzeba po prostu przeczekać.

Wyniki badań Kulczyk Foundation pokazują, iż wiele kobiet doświadcza dolegliwości, które wpływają na ich funkcjonowanie zawodowe, a część rozważa z tego powodu wycofanie się z rynku pracy. Hiszpańska reforma stanowi próbę uwzględnienia tych doświadczeń w systemie ochrony pracowników.

Źródła

  1. Kulczyk Foundation, „Niewidzialne w pracy” (2024). Badanie Ipsos, m.in. dane o 42% kobiet rozważających ograniczenie lub zakończenie pracy.
  2. Kulczyk Foundation, menopauza i jej wpływ na pracę. Wyniki dotyczące 94% kobiet zgłaszających objawy oraz 83% wskazujących negatywny wpływ na pracę.
  3. Mayo Clinic Proceedings, Impact of Menopause Symptoms on Women in the Workplace (2023). Badanie dotyczące absencji i konsekwencji zawodowych.
  4. NICE, wytyczne dotyczące menopauzy. Objawy oraz możliwości leczenia.
  5. NHS, The male menopause. Medyczne wyjaśnienie różnic między menopauzą a hipogonadyzmem późnego początku.
Idź do oryginalnego materiału