Najpierw pomyślałam, iż to żart. Ciężki dzień, czterysta kilometrów za mną, a w przedpokoju stoi mój mąż i każe mi rzucić pracę. Bez „cześć”, bez „jak dojechałaś”. Od progu.
— Gdzie ty byłaś? — zapytał, zanim zdążyłam zdjąć buty.
Miałam w ręku kluczyki, torbę z laptopem i reklamówkę z Biedronki, bo po drodze kupiłam mleko i dwa jogurty na jutro. Stał w progu kuchni, ramiona skrzyżowane, dokładnie tak samo jak wtedy, gdy miesiąc temu przyłapał nas sąsiad na parkowaniu.
— W Gdańsku. Podpisywałam aneks do umowy z deweloperem. Mówiłam ci rano.
— Mówiłaś, iż wrócisz o piątej.
— Jest szósta. Korek na A1.
— A nie mogłaś napisać?
Popatrzyłam na niego. Na blacie przy ekspresie leżał jego telefon ekranem do góry. Jedenaście nieodebranych. Wszystkie od teściowej. Jadwiga dzwoniła do niego co wieczór, ale żeby jedenaście razy w godzinę, to już coś nowego.
— Matka znowu ci coś naopowiadała — powiedziałam, stawiając torbę na podłodze.
— Nie zaczynaj.
— To ty zacząłeś.
Opuścił ręce i podszedł bliżej. Poczułam od niego kawę i jakąś kwaśną nutę, jakby jadł coś z kapusty. Pewnie bigos od matki. Jadwiga przywoziła mu bigos w słoikach co drugą niedzielę, jakby w naszym domu nie było co jeść.
— Dzwoniła — przyznał. — I wiesz co? Miała rację.
— W czym?
— Pracujesz w męskim towarzystwie. Zastępca dyrektora firmy budowlanej. Cały dzień wśród facetów. W delegacjach, na budowach, na bankietach. To nie jest miejsce dla mężatki.
Stałam w przedpokoju, w płaszczu, w butach, z tymi jogurtami w reklamówce. W torbie miałam umowę, którą negocjowałam od marca. Kontrakt na dwadzieścia osiem milionów złotych. Leżał w podpisanej wersji, jeszcze ciepły od drukarki. Miałam go zostawić w biurze, ale wzięłam do domu, bo chciałam pokazać mężowi. Jak przyjeżdża się po dwunastu godzinach z czymś takim w torbie, to się chce, żeby ktoś powiedział: kurczę, dobra robota.
— Maja, ja nie proszę cię o wiele. Znajdź sobie coś w biurze, wśród kobiet. W urzędzie, w księgowości. Mniej płatne, ale spokojne.
— Ty chyba żartujesz.
— Wcale nie.
Zaczęłam liczyć w myślach, automatycznie, jak przy kalkulacji kosztorysu. Kredyt na mieszkanie: cztery tysiące dwieście osiemdziesiąt złotych. Leasing na jego Audi Q5: dwa tysiące sto. Przedszkole dla Zosi: tysiąc dwieście. Do tego czynsz, prąd, paliwo, jedzenie, ubezpieczenia. Moja pensja to było około siedemdziesięciu procent naszego budżetu. On w swojej firmie z częściami samochodowymi zarabiał sześć i pół tysiąca brutto. I miał czelność żądać, żebym to wszystko oddała.
— To matka ci to podsunęła, prawda? — spytałam.
— Matka powiedziała mi, iż mężczyzna nie może żyć z kobietą, która wraca do domu po nocy, pachnąca cudzymi perfumami.
— Jakimi perfumami?
— To nieważne.
— Ważne. Jakimi perfumami pachniałam? Bo ja od rana w aucie. Po drodze tankowałam. choćby biedronka w tym wydaniu nie pachnie.
Zmrużył oczy. Znałam to spojrzenie. Pojawiało się zawsze, gdy rozmowa nie szła po jego myśli.
— Jadwiga ci nie odpuści, dopóki nie rzucę pracy, tak?
— Wiesz co, dość tego. Moja matka widzi więcej niż ty myślisz.
— Twoja matka widzi to, co chce zobaczyć.
Dwie godziny później siedziałam w kuchni przy wciąż nierozpakowanej torbie. On zamknął się w salonie i włączył mecz. Nie przyszedł choćby na kolację. Zjadłam jogurt, zimny, prosto z kubeczka, i patrzyłam przez okno na osiedle. Za oknem Bieńczyce. Bloki z wielkiej płyty, w których światła gasły kolejno. Było wpół do jedenastej.
Dokładnie jedenaście lat temu poznałam go na firmowej wigilii. Wtedy pracowałam jako zwykła asystentka. On był wtedy u szczytu. Pracował w salonie Audi w Katowicach, zarabiał lepiej niż ja, nosił skórzaną teczkę i pachniał wodą kolońską z wyższej półki. Miałam dwadzieścia pięć lat, podobało mi się, iż jest taki pewny siebie. Wszystko w nim mówiło: ja panuję nad swoim życiem.
Potem ja zaczęłam piąć się w górę. Najpierw specjalistka ds. zamówień publicznych, potem kierowniczka działu przetargów, potem dyrektorka handlowa, aż w końcu zastępczyni dyrektora generalnego. Każda obniżka jego pensji, każda zmiana pracy na gorszą — to wszystko jakaś część jego pewności zabierało. A moje awanse — jakby odejmowało mu powietrza.
Jadwiga to podsycała od lat. Na niedzielnych obiadach, przy kotletach mielonych, potrafiła powiedzieć: „U nas w rodzinie to mężczyźni zarabiali. A jak kobieta przynosi więcej, to potem płacze”. Spojrzałam wtedy na Andrzeja. Siedział z twarzą w talerzu. Nie zaprzeczył. Ani razu.
Zaczęło się od drobiazgów. „Z kim jedziesz na inspekcję?” — pytał, gdy wychodziłam rano. „Kto będzie na naradzie?” — dopytował wieczorem. Potem przyszedł pierwszy telefon w trakcie delegacji z pytaniem, dlaczego nie odbieram. Potem sprawdzanie lokalizacji na telefonie. Potem kazał mi włączać tryb ustawienia położenia, kiedy jestem w pracy. Powiedziałam, iż to chore. Stwierdził, iż mam coś do ukrycia.
Doskonale pamiętam moment, w którym zrozumiałam, iż to już nie jest zwykła zazdrość. Był grudzień, akurat po wigilii firmowej. Wróciłam po dwudziestej trzeciej. On siedział w fotelu naprzeciwko drzwi, w białej koszuli, którą nosił na co dzień do pracy, i pił herbatę z cytryną. Gdy tylko zamknęłam za sobą drzwi, podniósł głowę i oznajmił, iż następnym razem mam mu pokazać listę gości.
— Jaką listę?
— No tę, kogo zaprosiłaś. Sprawdzę, kto tam był.
— Nie zapraszam gości. To firma robi listę.
— To przynieś mi ją.
Powiedziałam mu wtedy, żeby się leczył. W odpowiedzi rozbił szklankę o podłogę. Nie we mnie — o podłogę, dwa centymetry od mojej stopy. Potem odwrócił się i poszedł spać.
Następnego dnia powiedział, iż to przeze mnie, bo go ciągle prowokuję tą niezależnością. A ja, głupia, zostałam. Bo Zosia miała wtedy trzy lata. Bo wydawało mi się, iż rodzina to coś, co się naprawia cierpliwością. Bo Jadwiga powiedziała mi potem w sekrecie: „On tak z miłości. Przejdzie mu”.
Nie przeszło. Teraz stał w przedpokoju i kazał mi wybierać między nim a pracą.
Moją odpowiedź usłyszał nad ranem. Nie spałam całą noc. Siedziałam w kuchni, piłam herbatę z melisą i przeglądałam maile w telefonie. O piątej wstałam, wzięłam prysznic, zrobiłam makijaż. Włożyłam granatową garsonkę, tę z żakietem, którą kupiłam rok temu w TK Maxx na wyprzedaży za sto dwadzieścia dziewięć złotych. Spakowałam dokumenty.
— Gdzie idziesz? — usłyszałam za plecami, gdy stałam przy drzwiach.
Nie odwróciłam się.
— Do pracy.
— Maja! Ja ci nie pozwalam!
— Po pierwsze, nie pytam o pozwolenie. Po drugie, mam podpisać zlecenie na inspekcję. Po trzecie — no właśnie. Zapomniałam ci powiedzieć. Wczoraj podpisaliśmy kontrakt z Nord Invest. Dwadzieścia osiem milionów. Moja prowizja to osiemset tysięcy złotych. Zadatek wchodzi na konto w piątek.
Zapadła cisza. Taka inna niż zwykle. Słychać było tylko zbyt głośny oddech Andrzeja i wibrację jego telefonu, który znów dzwonił, pewnie od Jadwigi.
— Jakie osiemset tysięcy? — zapytał cicho.
— Takie, które nie pójdą na wspólne konto — powiedziałam, naciskając klamkę. — Założę je dziś, osobiste. A ty się wybierz do matki. I nie czekaj z kolacją.
Nie zemdlał, nie rzucił się, nie krzyknął. Strzelił knykciami. Stary odruch, sprzed lat, gdy jeszcze prosił mnie, żebym nie pracowała. Strzelił knykciami i stał tak w przedpokoju, a ja wyszłam.
Dziś mija dokładnie rok. Mieszkam z Zosią w Dębnikach, w wynajętym mieszkaniu z widokiem na Wisłę. Andrzej po rozwodzie wrócił do matki, na Krowodrzę. Jeszcze przez sześć miesięcy pisał wiadomości. Najpierw przysięgał, iż się zmieni. Potem groził, iż odbierze córkę. Potem prosił, żebym mu pożyczyła na spłatę leasingu, bo stracił pracę w tej firmie z częściami. Nie odpisałam ani razu.
Jadwiga próbowała się ze mną skontaktować trzy razy. Raz zadzwoniła z numeru stacjonarnego, który wyświetlił się jako „nieznany”. Nie odebrałam. Drugi raz przysłała list. Odłożyłam go do pudełka z innymi papierami, nieotwarty. Trzeci raz przyszła osobiście, gdy byłam u notariusza. Czekała przed blokiem z siatką jabłek. Stała w deszczu, w płaszczu zapiętym pod szyję, jakby przyszła odebrać nagrodę pocieszenia za swoją wielką matczyną czujność. Wsiadłam do taksówki i odjechałam.
Wczoraj przyszło z banku potwierdzenie. Mój osobisty rachunek. Osiemset dwadzieścia trzy tysiące czterysta złotych. Dokładnie tyle, ile zarobiłam na tym kontrakcie, którego nie miałam rzucić. Otworzyłam aplikację i patrzyłam na ten ekran dobre trzy minuty. Nie wiem, co wtedy czułam. Czułam, iż stoję na nogach, ale nie dlatego, iż ktoś mi pozwolił.
Dziś rano Zosia zapytała, czy tata wróci do nas na święta. Odpowiedziałam, iż nie. Potem zrobiłam jej dwa tosty i poszłam do biura. Po drodze zatrzymałam się przy piekarni i kupiłam pączka z różą. Za sześć złotych pięćdziesiąt. I wiecie co? To był najlepszy pączek, jakiego jadłam od jedenastu lat.
