Pracuję w zajeździe przy drodze na Kartuzy od jedenastu lat i naprawdę różnych ludzi tu widziałam, ale takiego małżeństwa jak Aneta i Bartek to jeszcze nie miałam okazji obsługiwać co niedzielę o tej samej porze, o trzynastej, zawsze przy oknie, zawsze żurek i pierogi z kapustą.
Zaczęło się od tego, iż matka Bartka, pani Danuta, przepisała warsztat samochodowy w Somoninie na syna, kiedy ten skończył trzydzieści lat. Papier na papierze, notariusz, wszystko jak trzeba. Tylko iż w tym samym akcie zapisała sobie dożywotnie prawo mieszkania w domu nad warsztatem i, jak się później okazało, prawo decydowania, kto tam pracuje, a kto nie.
Aneta była księgową w tym warsztacie od siedemnastu lat. Poznali się z Bartkiem, kiedy przyszła robić rozliczenia za czasy jeszcze jego ojca, świeć Panie nad jego duszą. Zakochali się, pobrali, urodziła się córka, Marysia, teraz ma szesnaście lat i chodzi do liceum w Kartuzach. Aneta prowadziła księgi, zamawiała części, rozmawiała z klientami, kiedy Bartek miał ręce od smaru po łokcie. Nigdy nie brała za to pensji jak inni pracownicy — bo "przecież to rodzinne", tak mówiła teściowa, kiedy raz zapytałam wprost, siedząc z nimi przy tym samym stoliku.
Wiem to wszystko, bo pani Danuta też tu przychodzi, tylko w piątki, sama, i lubi opowiadać, kiedy przynoszę jej kompot. Ludzie przy kontuarze czasem mówią więcej, niż myślą.
Tamtej niedzieli, we wrześniu, coś było inaczej. Aneta przyszła sama, bez Bartka, w firmowej kurtce warsztatu, tej z logo, które sama kiedyś projektowała na komputerze córki. Usiadła przy oknie, zamówiła tylko kawę, żurku nie chciała.
— Zamyka pani dziś wcześniej? — zapytałam, bo zwykle o tej porze byli już po obiedzie oboje.
— Nie zamykam nic — powiedziała. — To nie moje do zamykania.
Nie drążyłam. Postawiłam kawę, poszłam do innego stolika. Ale słyszałam, jak później zadzwonił telefon, i jak odebrała, i jak powiedziała tylko: "Wiem. Właśnie stamtąd idę" — i się rozłączyła, zanim ktoś zdążył coś więcej powiedzieć.
Później, może z pół godziny, wszedł Bartek. Bez kurtki roboczej, w zwykłej koszuli, czego u niego prawie nie widywałam. Usiadł naprzeciwko, nie zamawiał nic, tylko patrzył na nią.
— Mama mówi, iż zabrałaś segregatory z biura — powiedział.
— Zabrałam swoje segregatory. Osiemnaście lat rozliczeń, które ja prowadziłam.
— To jest firmowa dokumentacja, Aneta.
— To jest moja praca bez umowy, bez ZUS-u, bez jednej złotówki wypłaty przez siedemnaście lat, bo "przecież rodzinne". A dzisiaj twoja matka przyszła do biura i powiedziała mi, iż od poniedziałku księgowość przejmuje pani Halina z biura rachunkowego w Żukowie, bo — cytuję — "obcy pracownik będzie bardziej zdyscyplinowany niż żona".
Bartek nic nie powiedział przez chwilę. Widziałam, jak zaciska palce na brzegu stołu, tak mocno, iż knykcie mu zbielały.
— Nie wiedziałem, iż ona to zrobiła bez pytania mnie — powiedział w końcu.
— A to ważne, czy wiedziałeś? Bo ja przez siedemnaście lat robiłam bilanse dla warsztatu, na który nie mam żadnego prawa, mieszkałam w domu, który nie jest mój, i wychowywałam córkę, która pyta mnie, dlaczego babcia mówi, iż mama "tylko pomaga tacie".
Podeszłam wtedy z dzbankiem, żeby dolać wody, bo nie wiedziałam, jak inaczej się przy nich zachować. Aneta popatrzyła na mnie, podziękowała spokojnie, jakby nic się nie działo, i dopiero kiedy odeszłam parę kroków, usłyszałam znowu jej głos.
— Wiesz co zrobiłam po tym telefonie od twojej matki? Poszłam do notariusza na Kościuszki. Nie żeby coś zabrać. Żeby założyć własną działalność księgową. Mam już trzech klientów, którzy czekali, żebym w końcu to zrobiła — pan Krawczyk z myjni i dwie firmy transportowe z Kartuz. Umowa na biuro przy rynku podpisana od pierwszego października. Czynsz dwa tysiące trzysta miesięcznie, mam to z własnych oszczędności, nie z konta warsztatu.
Bartek spytał, czy to znaczy, iż odchodzi z warsztatu.
— To znaczy, iż przestaję pracować za darmo dla kobiety, która mnie siedemnaście lat traktowała jak pracownicę na próbę. Segregatory zostają u mnie, bo to kopie moich własnych rozliczeń, każdy księgowy ma prawo je zachować. Oryginały możecie sobie zostawić z panią Haliną z Żukowa.
Wstała, zapięła kurtkę z tym samym logo, które teraz jej nie pasowało do niczego, i zapłaciła za kawę gotówką, chociaż zwykle płacili kartą firmową. Bartek został przy stoliku sam, patrzył przez okno na parking, gdzie stał jego samochód, i chyba nie bardzo wiedział, co dalej.
Widziałam ją potem jeszcze parę razy, już nie w niedzielę, tylko czasem w środy, na szybkiej kawie przed spotkaniem z klientem, zawsze z teczką pod pachą, w której trzymała, jak mi kiedyś powiedziała, umowę najmu biura i wydruk z rachunku firmowego na dwadzieścia jeden tysięcy złotych — to, co udało jej się odłożyć samodzielnie przez lata, każda złotówka poza kontem warsztatu.
Pani Danuta już tu nie przychodzi w piątki. Podobno teraz sama prowadzi rozliczenia razem z panią Haliną i, jak mówią klienci warsztatu, którzy czasem wpadają na obiad, papierologia się piętrzy, bo nikt tak nie znał tych kont jak Aneta.
A Marysia, córka, przyszła raz z matką, zamówiła szarlotkę, i zapytała wprost, patrząc na tę teczkę na stole:
— To jest twoja firma, mamo?
— Moja — odpowiedziała Aneta, otwierając teczkę i pokazując jej pierwszą fakturę wystawioną na własne nazwisko.
