Rodzice powinni płacić wyłącznie za produkty użyte do przygotowania posiłku, także wtedy, gdy obiad dostarcza firma cateringowa lub gotuje go przedsiębiorca wynajmujący szkolną kuchnię – takie stanowisko zajęła Regionalna Izba Obrachunkowa po kontroli w Krakowie. Z dokumentów przekazanych KRKnews.pl wynika, iż we wrześniu Stanisław Kracik, pełniący wówczas funkcję prezydenta miasta, poinformował Izbę o niewykonaniu tego zalecenia. Miesiąc później krakowscy radni opowiedzieli się za tym, by koszty przygotowania posiłków w samorządowych podstawówkach i przedszkolach pokrywało miasto.
Dla rodziny różnica sprowadza się do tego, co składa się na cenę obiadu. Gdy posiłek przygotowuje szkolna stołówka, opłata pobierana od rodziców pokrywa tzw. wsad do kotła, czyli koszt składników. Wynagrodzenia pracowników i utrzymanie kuchni finansowane są oddzielnie. W części krakowskich placówek działa inny model. Szkoła wynajmuje kuchnię przedsiębiorcy, który sam ustala cenę posiłku i rozlicza się bezpośrednio z rodzicami. Podobnie może wyglądać rozliczenie z firmą dowożącą obiady. Wówczas rodzina płaci cenę usługi obejmującą również przygotowanie posiłku.
RIO zakwestionowała sposób finansowania posiłków
Sprawa wyszła na jaw podczas kompleksowej kontroli gospodarki finansowej Krakowa, która obejmowała przede wszystkim lata 2023–2025. W wystąpieniu z 4 sierpnia 2026 r. Regionalna Izba Obrachunkowa sformułowała 14 wniosków pokontrolnych. Szósty dotyczył żywienia dzieci w miejskich szkołach podstawowych i przedszkolach korzystających z usług zewnętrznych firm.
W ocenie Izby również w tych placówkach to gmina powinna ponosić koszty organizacji żywienia przekraczające wartość produktów. RIO wywiodła ten obowiązek z przepisów Prawa oświatowego dotyczących opłat za posiłki oraz z obowiązku zapewnienia dzieciom możliwości skorzystania z posiłku w placówce.
Jak przekazała KRKnews.pl Joanna Dubiel z Biura Prasowego Urzędu Miasta Krakowa, 17 sierpnia Stanisław Kracik podpisał zastrzeżenia do wniosku dotyczącego posiłków oraz do części dwóch wniosków w sprawie nieruchomości. W kwestii żywienia wystąpił o zmianę zalecenia albo przeprowadzenie dodatkowych czynności kontrolnych. Kolegium RIO podjęło uchwałę w sprawie zastrzeżeń 9 września. W piśmie podpisanym 25 września Kracik przedstawił Izbie przyczyny niewykonania wniosku nr 6.
Magistrat wskazuje na umowę między rodzicem a firmą
W stanowisku przekazanym RIO miasto położyło nacisk na to, kto organizuje żywienie, ustala cenę i przyjmuje płatność od rodzica. Według magistratu ograniczenie opłaty do wartości produktów odnosi się do stołówki zorganizowanej przez szkołę, w której warunki korzystania z posiłków określa dyrektor. Miasto inaczej ocenia sytuację, gdy przedsiębiorca wynajmuje pomieszczenia, prowadzi działalność na własny rachunek i sam zawiera umowy z rodzicami.
„W modelu ajencyjnym jednostka nie organizuje stołówki. Oddaje w najem pomieszczenia kuchni przedsiębiorcy, który we własnym imieniu i na własne ryzyko świadczy usługi gastronomiczne na podstawie umów zawieranych bezpośrednio z rodzicami” – napisał Stanisław Kracik w piśmie do RIO.
Magistrat argumentował, iż w takim układzie rozpoczęcie wypłat na rzecz firmy oznaczałoby zmianę charakteru współpracy. Przedsiębiorca został wybrany jako najemca kuchni. Gdyby miasto chciało kupować od niego usługę przygotowania posiłków, musiałoby – w ocenie urzędu – uwzględnić przepisy o zamówieniach publicznych. Miasto wskazało również, iż musiałoby mieć możliwość sprawdzenia, jaką część ceny rzeczywiście stanowią produkty, a jaką pozostałe koszty.
Wśród argumentów przywołanych przez Kracika znalazł się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2026 r. Sprawa miała węższy zakres niż krakowski spór z RIO. Dotyczyła skargi na bezczynność dyrektora szkoły, od którego domagano się określenia warunków korzystania ze stołówki, choć szkoła zapewniała posiłki w inny sposób. NSA oddalił skargę kasacyjną. To magistrat wyprowadził z tego orzeczenia argument dotyczący finansowania krakowskich posiłków.
Skąd w dokumentach wzięło się 14,4 mln zł?
We wrześniowym piśmie miasto przedstawiło przykładową kalkulację. Przy założeniu, iż różnica między ceną posiłku a wartością składników wynosi 8 zł, a firmy zewnętrzne wydają 10 tys. posiłków dziennie przez 180 dni, roczny koszt pokrycia tej różnicy wyniósłby 14,4 mln zł.
To przykład pokazujący, jak liczba obiadów i koszt przygotowania jednego posiłku przekładają się na wydatki budżetu. Magistrat nie podał w tym piśmie, ile posiłków dziennie faktycznie wydają zewnętrzne firmy w Krakowie ani jaka jest przeciętna różnica między ceną obiadu a kosztem składników. Na podstawie tej kalkulacji nie można więc określić, ile miasto wydałoby na realizację zalecenia RIO.
Radni chcą zmian. Jedną z możliwości jest powrót szkolnych kuchni
Już po wrześniowej odpowiedzi Kracika, 21 października 2026 r., sprawą zajęła się Rada Miasta Krakowa. Za uchwałą wyznaczającą prezydentowi kierunek działania głosowało 34 radnych. Nikt nie był przeciw i nikt nie wstrzymał się od głosu.
Radni wskazali, iż prezydent powinien podjąć prawnie dopuszczalne działania, aby miasto pokrywało koszty organizacji żywienia inne niż zakup produktów także w placówkach korzystających z usług firm. Zaproponowali również rozważenie powrotu do przygotowywania posiłków na miejscu przez personel zatrudniony w szkołach. Uchwała ma charakter kierunkowy. Nie określa wysokości dopłat, nowych cen obiadów ani daty zmiany opłat dla rodziców.
– Dlatego wnioskujemy do Prezydenta o to, żeby już w budżecie na przyszły rok zabezpieczyć takie finansowanie – mówił podczas sesji radny Tomasz Leśniak, który przedstawiał projekt uchwały.
W korespondencji z RIO miasto zapowiedziało zebranie danych o tym, które placówki prowadzą własne kuchnie, które korzystają z cateringu, a które wynajmują kuchnie ajentom. Zestawienie miało objąć liczbę wydawanych posiłków, ich ceny i dochody z najmu. W listopadowej odpowiedzi dla KRKnews.pl magistrat potwierdził przebieg korespondencji z Izbą, ale nie podał wyników tego zestawienia. Dla rodziców pozostają więc otwarte dwa pytania – w których placówkach sposób rozliczania posiłków może się zmienić i od kiedy zmiana byłaby widoczna w cenie obiadu.















