Kraków. Kard. Ryś uhonorowany Nagrodą Specjalną Orła Jana Karskiego

Kardynał Grzegorz Ryś odebrał w środę Nagrodę Specjalną Orła Jana Karskiego przyznaną za otwieranie Kościoła na innych. Karski jest wzorcem dla wszystkich ludzi, ale dla chrześcijan powinien być wzorcem szczególnym – powiedział metropolita krakowski.

Uroczystość wręczenia nagrody odbyła się w środę w Pałacu Arcybiskupów Krakowskich. Podczas konferencji prasowej po wydarzeniu metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś powiedział, iż Karski jest „moralnym punktem odniesienia”. Przypomniał słowa patrona nagrody, iż Zagłada jest „drugim grzechem pierworodnym” ludzkości.

– Grzech pierworodny to jest taki, z którego rodzą się potem wszystkie następne. Bez którego może nie byłoby żadnych innych. Intuicja taka była, iż o ile jest możliwa Zagłada, to możliwe jest każde inne zło. To jest bardzo przenikliwe widzenie – podkreślił kardynał Ryś.

Dodał, iż Karskiego tego rodzaju ostrości widzenia nauczyło chrześcijaństwo.

– Jest wzorcem dla wszystkich ludzi, ale dla chrześcijan powinien być wzorcem szczególnym. My mamy zobowiązanie szczególne, żeby chodzić śladami Jana Karskiego, jego myśli, wrażliwości, a potem też działania – zaznaczył hierarcha.

Sekretarz wykonawczy Towarzystwa Jana Karskiego Marek Wieczerzak powiedział PAP, iż kapituła przyznała nagrodę za postawę kardynała. Hierarcha został doceniony m.in. za otwieranie Kościoła na wyznawców judaizmu, migrantów i społeczność LGBT.

– Za to, jaka była i jest jego linia nauczania kościelnego, linia porozumienia, linia współpracy, linia pomocy tym, którzy jej potrzebują – podkreślił. – Kościół poprzez niektórych swoich hierarchów tych ludzi odsuwa jako niegodnych członków Kościoła. A ci ludzie są bardzo potrzebujący i kard. Grzegorz Ryś ma odwagę o tym mówić wyraźnie – dodał Wieczerzak.

Kapituła Nagrody Specjalnej Orła Jana Karskiego wskazała, iż wyróżnienie przyznano kardynałowi Rysiowi za „otwieranie umysłu, sumienia i ramion Kościoła na »innych« od nas z powodu wiary, miłości i losu”. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na jego zasługi związane z migrantami oraz relacjami judeochrześcijańskimi. Wskazano również, iż kardynał Ryś, idąc za papieżem Franciszkiem, jasno definiuje relacje, jakie Kościół powinien mieć ze stale rosnącą społecznością LGBT.

„To, iż ci ludzie nie podążają za nauką Kościoła w kwestii swego osobistego życia, w żadnym razie nie może być dla Kościoła »alibi«, żeby się od nich odwrócił i nie oferował dróg wkomponowania się w społeczność wierzących” – wskazano w komunikacie.

Podkreślono również, iż hierarcha jako jeden z nielicznych w Polsce ma bezkompromisowy stosunek do pedofilii w Kościele jako oczywistego zła moralnego i zjawiska kryminalnego, które powinno w każdym przypadku zostać ujawnione, ukarane, a ofiarom należy zadośćuczynić. Wyrazem tego jest powołana przez kardynała Niezależna Komisja Historyczna do spraw Zbadania Przypadków Nadużyć Seksualnych w Archidiecezji Łódzkiej w okresie od 1945 r. do czasów obecnych.

Nagroda Orła Jana Karskiego została ustanowiona 5 maja 2000 r. przez Jana Karskiego, emisariusza Polskiego Państwa Podziemnego, świadka zagłady Żydów i profesora Uniwersytetu Georgetown. Karski określił ją jako wyróżnienie moralne przyznawane osobom, instytucjom i narodom, które „godnie nad Polską potrafią się zafrasować” lub – jeżeli Polakami nie są – „Polsce dobrze życzą”. Nagroda nie ma charakteru finansowego. Jej istotą jest uhonorowanie odwagi, odpowiedzialności i działań na rzecz dobra wspólnego.

Po śmierci Karskiego kapitułę nagrody tworzą dotychczasowi laureaci oraz osoby powoływane przez Towarzystwo Jana Karskiego. Wśród uhonorowanych znaleźli się m.in. Elie Wiesel, Szymon Peres, Tadeusz Mazowiecki, Jacek Kuroń oraz liczne instytucje działające na rzecz praw człowieka, dialogu i pamięci.

Kard. Grzegorz Ryś urodził się 9 lutego 1964 r. w Krakowie. Święcenia kapłańskie otrzymał 22 maja 1988 r. W lipcu 2023 r. papież Franciszek mianował go kardynałem, a w październiku 2023 r. – członkiem Dykasterii ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Od 2020 r. jest też członkiem Dykasterii ds. Biskupów, która m.in. bierze udział w procesie wyłaniania nowych biskupów.

Jest jedną z najbardziej wyrazistych postaci w Episkopacie. Zabierał głos w obronie migrantów i uchodźców. Przeprosił Żydów w Polsce za zachowanie Grzegorza Brauna. Jest inicjatorem wielu wydarzeń o charakterze ewangelizacyjnym.

14 listopada 2025 r. poinformował o powołaniu Niezależnej Komisji Historycznej ds. Zbadania Przypadków Nadużyć Seksualnych w Archidiecezji Łódzkiej. Jest to drugi w Polsce przypadek, kiedy biskup diecezjalny zdecydował się na powołanie diecezjalnej komisji, której celem jest zbadanie przestępstw seksualnych księży. Wcześniej komisję Wyjaśnienie i Naprawa Spraw Wrażliwych Diecezji Sosnowieckiej powołał bp Artur Ważny, obejmując diecezję po aferze seksualnej.

26 listopada Nuncjatura Apostolska w Polsce poinformowała, iż papież Leon XIV mianował kard. Grzegorza Rysia nowym metropolitą krakowskim. Oznaczało to powrót hierarchy do Krakowa, gdzie w latach 2011-2017 był biskupem pomocniczym. (PAP)

juka/ joz/