Kot, który czekał w Widłakach

Nazywała się Zofia i mieszkała w Widłakach niecałe czterdzieści lat, ale takiego człowieka jak Bronisław Kural nie spotkała nigdy wcześniej. Zaczęło się od tego, iż wyjrzała pewnego ranka przez okno kuchni, trzymając w ręku kubek z zimną już kawą, i zobaczyła starszego mężczyznę przy opuszczonym gospodarstwie Wróblów — tym, które od sześciu lat stało z zabitymi deskami oknami przy końcu ulicy Polnej.

Stał pochylony, coś wysypywał z plastikowej miski. A z wysokiej trawy, spod przekrzywionej bramy, wychodziły do niego koty. Rudy, szary, jeden zupełnie czarny, z naderwanym uchem. Wychodziły bez pośpiechu, pewnie. Tak wychodzi się tylko do swoich.

Zofia zrozumiała wtedy, iż one znają jego kroki.

W miasteczku wszyscy mówili o nim krótko: "ten, co karmi koty". Chodził codziennie rano wzdłuż ulicy z reklamówką w dłoni, w starej czapce, którą — jak twierdziła sąsiadka Halina — nosił jeszcze z czasów, gdy jeździł ciągnikiem po pegeerowskich polach.

W tej reklamówce zawsze coś było. Kasza — najczęściej jaglana albo ryżowa, gotowana na wodzie, bez soli, bo sól kotom szkodzi, jak mawiał. Czasem chleb rozmoczony w ciepłej wodzie. A kiedy zostawało mu parę złotych, kupował kartonik mleka. Nie tego najtańszego zresztą — Zofia widziała go raz w sklepiku pana Mirka przy stacji, jak długo stał przy półce i wybierał, jakby kupował dla wnuków.

— Panie Bronisławie — nie wytrzymała kiedyś Halina, kobieta dobra, ale z tych, co zawsze mają zdanie na wszystko. — Po co pan ich przyzwyczaja? Rozmnożą się, a potem co z nimi?

Wyprostował się wtedy, spojrzał na nią bez cienia urazy i powiedział cicho:

— One też były czyjeś, Halinko. Ludzie po prostu wyjechali.

I poszedł dalej, powłócząc nogami po żwirze. Halina z Zofią stały jeszcze chwilę przy płocie, nie mówiąc nic — bo w tych kilku słowach było tyle prawdy, iż trudno było cokolwiek dodać.

Zofia myślała potem o tym długo, zwłaszcza wieczorami, kiedy w telewizorze leciały wiadomości o kolejnych podwyżkach cen prądu, a ona siedziała sama przy stole z niedopitą herbatą. Bo to prawda: kiedy dom pustoszeje, puste nie zostają tylko ściany. Zostaje ogród, który ktoś sadził, podwiązywał pomidory, okopywał wiosną. Zostają piwonie pod oknem, które kwitną teraz dla nikogo. Zostaje ławka przy bramie, na której siadywano wieczorami z sąsiadami. I zostają one — koty i psy, które nie rozumieją, dlaczego drzwi się już nie otwierają.

Ludzie z Widłaków rozjechali się jak wszędzie: kto do Wrocławia, kto na saksy do Niemiec albo Anglii, kto do dzieci w większych miastach. Ktoś odszedł na cmentarz przy kościele, a dom tak został — z zatrzymanym zegarem na ścianie i firankami wypłowiałymi od słońca. Zwierzę o tym wszystkim nie wie. Kot przychodzi pod próg, siada i czeka. Wczoraj była tu gospodyni, głaskała po grzbiecie, nalewała do miski. Dziś — cisza. I jutro cisza. A on i tak przychodzi, bo nie umie inaczej. Bo dla niego ten dom wciąż jest domem.

Do takich właśnie domów chodził pan Bronisław.

Najdziwniejsze było to, iż sam nie widział w tym nic nadzwyczajnego. Zofia odważyła się kiedyś, podeszła, przywitała się i zapytała, czy nie ciężko mu codziennie tyle chodzić.

— Jakie tam ciężko — machnął ręką. — Przejdę się, nogi rozprostuję.

Choć widać było, iż te nogi już nie te. Szedł wolno, wspierając się na lasce, a zimą, gdy było ślisko, żona odprowadzała go do furtki i patrzyła za nim, aż zniknie za zakrętem. Mieszkali sami we dwoje, dzieci dawno wyjechały do Poznania, przyjeżdżały na święta. A on co rano — swoją pętlą, od domu do domu. Zimą w mróz, kiedy choćby młodym nie chce się nosa wystawiać za drzwi. Jesienią w słotę, gdy buty grzęzną w rozmokłej ziemi ulicy Polnej. Wiosną, gdy wszystko topnieje i ciecze zewsząd.

Pewnego dnia, na początku lutego, pan Bronisław się rozchorował. Zofia dowiedziała się od żony, pani Genowefy, która przyszła do sklepiku po lekarstwa i wyglądała, jakby nie spała od trzech dni. Zapalenie płuc, powiedziała krótko, lekarz kazał leżeć, gorączka nie spada.

Minął dzień. Potem drugi. Rano trzeciego dnia Zofia wyszła po chleb i zobaczyła coś, czego nie zapomni. Pod opuszczonym gospodarstwem Wróblów, dokładnie w tym miejscu, gdzie zawsze stała miska, siedziało sześć czy siedem kotów. Czekały. Czarny z naderwanym uchem miauczał cicho, patrząc w stronę ulicy, jakby wypatrywał znajomej sylwetki w starej czapce.

Zofia stała z siatką na chleb w ręku i nie wiedziała, co robić. To nie był jej obowiązek, nikt jej o nic nie prosił. Ale wróciła do domu, wzięła resztki ryżu z obiadu, trochę mleka, i zaniosła to pod bramę. Koty podeszły ostrożnie, bo nie znały jej kroków. Trwało to chwilę, zanim czarny zdecydował się zjeść pierwszy.

Nazajutrz zrobiła to samo. I pojutrze też. W międzyczasie w Widłakach zaczęło się dziać coś, czego Zofia się nie spodziewała. Halina, ta sama, która pytała po co przyzwyczajać koty, przyniosła worek suchej karmy kupionej w Biedronce w Sanoku. Pan Mirek ze sklepiku zaczął odkładać na bok resztki wędlin, które i tak by wyrzucił. choćby sołtys, człowiek raczej małomówny, przywiózł traktorem starą budę po swoim psie i postawił ją koło bramy Wróblów, żeby koty miały gdzie schować się przed deszczem.

Nikt się nie umawiał. Po prostu tak wyszło, iż ludzie zaczęli robić to, co przez lata robił jeden starszy człowiek w milczeniu.

Po dwóch tygodniach pan Bronisław wyzdrowiał na tyle, iż mógł wyjść na dwór, opierając się na ramieniu żony. Szedł swoją zwykłą trasą, wolniej niż wcześniej, z twarzą jeszcze bladą po chorobie. Kiedy skręcił w stronę gospodarstwa Wróblów, zatrzymał się.

Zofia akurat tam była, stawiała miskę z wodą. Zobaczyła, jak stary człowiek patrzy na budę, na miski, których wcześniej nie było, na koty, które wybiegły mu naprzeciw tak samo pewnie jak zawsze. Nic nie powiedział. Otarł tylko oczy wierzchem dłoni, jakby to wiatr mu je zaszczypał, choć dzień był bezwietrzny.

— Karmiliśmy je, jak pan chorował — powiedziała Zofia, bo ktoś musiał to powiedzieć na głos.

Pokiwał głową i usiadł na starej ławeczce, którą ktoś — chyba sołtys — wstawił obok budy specjalnie dla niego, żeby nie musiał stać.

— To dobrze — powiedział tylko. — To bardzo dobrze.

Od tamtej pory w Widłakach jest inaczej. Nikt tego głośno nie ogłaszał, żadnej zbiórki, żadnego stowarzyszenia. Po prostu co kilka dni ktoś zostawia miskę pod bramą Wróblów, a dzieci ze szkoły podstawowej w drodze na przystanek autobusowy zaglądają czasem, czy czarny kot z naderwanym uchem tam jest.

A pan Bronisław dalej chodzi swoją pętlą co rano, tyle iż teraz, kiedy dochodzi do gospodarstwa Wróblów, nie musi już nic nosić w reklamówce — bo miska tam zawsze jest pełna, zanim on dojdzie.