Nazywam się Bożena Wysocka, mam pięćdziesiąt trzy lata i od siedemnastu pracuję jako pielęgniarka oddziałowa w Szpitalu Wojewódzkim w Bydgoszczy, na oddziale chirurgii. Widziałam już niejedno – ale tamtego wtorku w listopadzie coś we mnie pękło, choć nie miałam w tej sprawie żadnego udziału.
Ordynatorem oddziału był doktor Marek Zawadzki. Nazwisko, które otwierało drzwi. Na korytarzu mówiło się o nim półgłosem, rezydenci prostowali się, gdy przechodził, a sponsorzy fundacji przy szpitalu przysyłali kwiaty na jego urodziny. Znałam go od dwunastu lat i, powiem szczerze, uważałam go za człowieka nieskazitelnego. Do tamtego dnia.
Około czternastej do recepcji na parterze weszła kobieta w płaszczu koloru musztardowego, niosąca papierową torbę – pewnie z obiadem – i coś jeszcze, chyba krawat. Poznałam ją z widzenia: to była żona doktora, pani Ewa Zawadzka. Podeszła do dyżurki pielęgniarskiej, gdzie akurat sprawdzałam karty gorączkowe, i zapytała, gdzie może znaleźć męża.
Powiedziałam jej – bez zastanowienia – iż doktor Zawadzki jest na górze, na czwartym piętrze, w sali konferencyjnej z prawnikiem szpitala. I iż pół godziny temu przyszła już do niego jego żona.
Zrobiła się dziwnie cicha. Patrzyła na mnie tak, jakbym powiedziała coś w obcym języku.
– Ja jestem jego żoną – powiedziała.
Pamiętam, iż akurat trzymałam w ręku termometr uszny, którym mierzyłam gorączkę panu z sali trzeciej, i o mało go nie upuściłam. Nie dlatego, iż lubię sensacje – po prostu wiedziałam, kto tamtego dnia wpisał się do książki wejść na oddziale administracyjnym. Blondynka w kremowym płaszczu. Podpisała się jako „Ewa Zawadzka". Miała przy sobie identyfikator doktora – ten sam, który zgłosił jako zgubiony trzy dni wcześniej na naradzie personelu.
Ewa – ta prawdziwa – postawiła torbę na blacie dyżurki, bardzo powoli, jakby chciała dać sobie czas na coś więcej niż tylko odłożenie jedzenia. Zapytała, czy może zobaczyć księgę wejść. Zawahałam się, bo to wbrew procedurze RODO, ale w jej głosie było coś, co kazało mi po prostu obrócić zeszyt w jej stronę.
Milczała, wodząc palcem po podpisach. Potem zapytała mnie, czy znam kogoś o imieniu Wanessa.
Nie znałam. Ale skłamałabym, mówiąc, iż mnie to nie zaniepokoiło – bo dzień wcześniej z gabinetu doktora Zawadzkiego zniknęła teczka. Wiedziałam o tym, bo to ja odbierałam telefon od jego sekretarki, pani Krystyny, która była wściekła, iż ktoś grzebał w dokumentacji bez jej wiedzy. Na etykiecie pustego miejsca w szufladzie było napisane: „Analiza zdarzenia medycznego – L. Monik". Zapamiętałam, bo brzmiało poważnie, a takich rzeczy się nie zapomina, kiedy pracuje się w tym zawodzie tak długo jak ja.
Miałam akurat kończyć zmianę o piętnastej, autobus numer osiemdziesiąt jeden odjeżdżał spod szpitala co dwadzieścia minut, a ja marzyłam, żeby zdążyć do domu, zanim zacznie padać – bo od rana niebo wisiało nisko, szare jak popiół. Ale zamiast wyjść, zostałam na korytarzu z Ewą, bo poprosiła mnie, żebym z nią poszła na górę. Powiedziałam, iż to nie moja sprawa. Odpowiedziała, iż rozumie, ale iż boi się iść sama.
Poszłam.
Na czwartym piętrze, tuż przy klatce schodowej ewakuacyjnej, ktoś dosłownie wybiegł nam na spotkanie – wysoka blondynka w tym samym kremowym płaszczu, z twarzą białą jak ściana. Ewa krzyknęła za nią imię: Wanessa. Kobieta się zatrzymała, choć widać było, iż każda część jej ciała chce uciekać dalej.
Z sali konferencyjnej wyszedł doktor Zawadzki razem z prawnikiem szpitala, mecenasem Sobolewskim, i dwoma członkami rady nadzorczej fundacji. Kiedy zobaczył żonę, coś w jego twarzy się załamało – po raz pierwszy w dwunastu latach widziałam go bez tej pancernej pewności siebie.
– Ewa, nie powinnaś tu być – powiedział, podchodząc za szybko.
– Przyniosłam ci obiad – odpowiedziała, unosząc torbę.
Ta blondynka, Wanessa, zdążyła w tym czasie wsunąć Ewie coś do dłoni. Malutki, szary pendrive. Widziałam to wyraźnie, bo stałam metr od nich, obok gaśnicy przyklejonej do ściany, którą co miesiąc muszę odhaczać w protokole kontroli. Usłyszałam, jak Wanessa mówi cicho, iż nazywa się Wanessa Monik i iż Ludmiła Monik, młoda lekarka rezydentka, która zmarła dwa lata temu po powikłaniach pooperacyjnych, była jej siostrą. Dodała, iż przez rok pukała do różnych drzwi z prośbą o wgląd w akta i zawsze ją odsyłano – dlatego tego dnia wzięła identyfikator doktora, wpisała się jako jego żona i weszła na oddział administracyjny sama, żeby w końcu dobrać się do archiwum i wynieść ten pendrive, zanim ktoś zdąży go zniszczyć.
Pamiętałam tę sprawę. Wszyscy na oddziale pamiętaliśmy. Wtedy mówiono o „nieszczęśliwym zbiegu okoliczności". Nikt głośno nie pytał, dlaczego przedstawiciel firmy produkującej implanty ortopedyczne miał wstęp na salę operacyjną, choć nie miał tam czego szukać.
Doktor Zawadzki próbował odebrać pendrive z ręki żony, mówiąc, iż to poufna dokumentacja szpitalna, iż ona nie rozumie, w co się pakuje. Ewa spytała go wprost, co jest na tym nośniku. Zawahał się i powiedział tylko, iż to dane medyczne, których „by nie zrozumiała". Właśnie wtedy z jej twarzy zniknął ostatni cień wątpliwości – widziałam, jak zaciska palce na torbie z obiadem, aż papier zaszeleścił.
Wanessa powiedziała jej – i nam wszystkim, bo staliśmy blisko – iż jej siostra dostała ciężkiego zakażenia po operacji, iż zgłaszano to kilkukrotnie i iż doktor Zawadzki wiedział o pogarszającym się stanie pacjentki na wiele godzin, zanim cokolwiek zrobiono.
Przyjechał ochroniarz, pan Tadeusz, którego znam, bo codziennie kupuje kawę z automatu obok mojej dyżurki. Poprosił Ewę o oddanie pendrive'a. Odmówiła. Zapytała, dlaczego nikt nie pyta, jak obca kobieta weszła na oddział administracyjny z identyfikatorem jej męża.
Nikt nie odpowiedział. Milczenie ciągnęło się dłużej niż jakikolwiek krzyk.
Doktor Zawadzki spróbował jeszcze raz – powiedział „wracajmy do domu, porozmawiamy spokojnie" – ale ona już mu nie wierzyła. Powiedziała mu wtedy jedno zdanie, które zapamiętam do końca życia, bo miałam wtedy łzy w oczach, choć to nie była moja sprawa: „Miałam swoje nazwisko, zanim wzięłam twoje". Poprosiła pana Tadeusza, żeby odprowadził ją do wyjścia – nie chciała zostać sama z mężem.
Wyszła z torbą z obiadem, który tak nigdy nie trafił do rąk doktora.
Moja zmiana się skończyła, poszłam na przystanek zmoczona pierwszymi kroplami deszczu, ale przez cały wieczór myślałam tylko o tym zdaniu i o tym pendrive'ie w jej dłoni.
Sprawa wybuchła naprawdę dwa tygodnie później. Do szpitala przyszła kontrola z Narodowego Funduszu Zdrowia i prokuratura okręgowa wszczęła postępowanie. Okazało się, iż nagrania z rozmów, zmanipulowana dokumentacja i korespondencja mailowa z pendrive'a potwierdzały, iż doktor Zawadzki celowo dyskredytował Ludmiłę Monik, gdy próbowała zgłosić nieprawidłowości – iż przedstawiciel firmy medycznej brał udział w zabiegach, do których nie miał żadnych uprawnień, w zamian za korzyści dla oddziału. Moja koleżanka, pielęgniarka Danuta Krajewska, która pracowała tu jeszcze dłużej ode mnie, zgodziła się zeznawać – od dwóch lat trzymała kopie części dokumentów, bo nigdy nie wierzyła w oficjalną wersję śmierci Ludmiły.
Doktor Zawadzki stracił prawo wykonywania zawodu decyzją Okręgowej Izby Lekarskiej. Mecenas Sobolewski złożył rezygnację. Szpital wypłacił rodzinie Monik odszkodowanie – czterysta tysięcy złotych, o czym pisała lokalna gazeta. Wanessa część tych pieniędzy przeznaczyła na stypendium imienia siostry dla młodych lekarzy rezydentów, którzy zgłaszają nieprawidłowości mimo ryzyka.
A Ewa? Złożyła pozew rozwodowy. Sprzedała dom przy ulicy Gdańskiej, w którym mieszkali szesnaście lat, i przeprowadziła się do mniejszego mieszkania na Wilczaku. W sądzie doktor Zawadzki walczył o każdy mebel, o każdy rachunek bankowy, jakby to mogło odwrócić bieg spraw. Nie odwróciło.
Widziałam ją jeszcze raz, pół roku później, kiedy w naszym szpitalu otwierano nową salę konferencyjną z tabliczką: „Forum Bezpieczeństwa Pacjenta im. Ludmiły Monik". Przyszła razem z Wanessą. Podeszłam do niej, bo wciąż czułam, iż powinnam przeprosić za tamten dzień w recepcji – za to, iż to ja niechcący powiedziałam jej, iż „jej mąż" jest już z „żoną" na górze.
Powiedziała tylko, iż nie mam za co przepraszać. Że to nie ja skłamałam.
Wróciłam do dyżurki i odhaczyłam gaśnicę w protokole, jak co miesiąc.
