— Ty nie wpuścisz mojej mamy? Przecież ona już siedzi w windzie! — Bartek patrzył na żonę tak, jakby to ona była tu intruzem. Domofon zabuczał drugi raz, uparcie, jak wiertarka za ścianą o siódmej rano.
Krystyna Wachowska weszła do mieszkania na Podolskiej pewnym krokiem, jakby wchodziła na własną posesję, którą tylko chwilowo komuś wynajęła. W ręku trzymała reklamówkę z Biedronki, a na twarzy — minę kontrolerki skarbowej, która przyjechała bez zapowiedzi i już wie, iż znajdzie nieprawidłowości.
— No i duchota u was jakaś. Dziecko się udusi — powiedziała zamiast "dzień dobry".
— Dzień dobry, Krystyno. Tlen oszczędzam, ale aż tak daleko bym się nie posunęła — odpowiedziała Ania, przekładając córeczkę na drugie ramię.
— Nie pyskuj mi tu. Dawaj Zosię. Jak ty ją trzymasz? Głowa jej się buja!
— Głowa trzyma się sama od dwóch miesięcy. Buja się zwykle u tych, co wchodzą bez pukania.
Przed porodem rozmawiały inaczej. Krystyna dzwoniła wcześniej, pytała, czy pasuje, mówiła "jeśli wam wygodnie". Teraz słowo "wygodnie" zniknęło z jej słownika razem z pytajnikami.
— Ten czepeczek zdejmij, on kole — rozwinęła już reklamówkę. — Przywiozłam normalne body. A te twoje to szmatki, nie ubranka.
— Te szmatki przeszły selekcję ostrzejszą niż egzaminy na AWF. Prałam je trzy razy i prasowałam z obu stron.
— Prasowała ona. A karmisz jak? Co trzy godziny, czy jak wypadnie?
— Na żądanie. Zosia jeszcze nie nosi zegarka.
— No właśnie! — Krystyna podniosła palec do góry. — W tym cały problem! Żadnego reżimu! Wyrośnie nerwowa, chorowita, opóźniona!
— Krystyno, pani już widzi przyszłość? To niech pani powie, co będzie z kursem franka w przyszłym tygodniu, przyda się.
Pierwsze tygodnie Ania jakoś znosiła. Mówiła sobie: kobieta stęskniona za wnuczką, przejdzie jej. Nie przeszło — narastało. Każda wizyta zamieniała się w listę: nie tak owija, nie tak nosi, nie tak wietrzy, nie to kupiła, nie tym myje, nie tam położyła. Lista rosła szybciej niż sama Zosia.
— Ty ją cały czas na rękach nosisz — oznajmiła Krystyna podczas kolejnej wizyty. — Przyzwyczai się, potem nie zejdzie. Niech poryczy, płuca sobie rozwinie.
— Płuca rozwija akurat wtedy, kiedy pani przychodzi. Świetna gimnastyka, dziękuję.
— Pyskujesz? Uczyć cię trzeba, a ty pyskujesz! Do niczego się nie nadajesz, za co byś nie wzięła, wszystko krzywo wychodzi!
— Bartek! — krzyknęła Krystyna w stronę pokoju. — Słyszysz, jak twoja żona ze mną rozmawia?
Bartek wyszedł, pocierając kark. Na początku stawał między nimi jak leniwy sędzia: "Mamo, no przestań", "Mamo, ona daje radę". Ale z każdym tygodniem to jego "przestań" brzmiało ciszej.
— Mamo, no nie trzeba — powiedział i tym razem.
— Nie trzeba! — Krystyna złapała się za głowę. — Mój syn żyje z niedojdą! Dziecko wyrośnie chore, opóźnione, i to ona będzie winna! A ty będziesz po lekarzach latał!
— Krystyno, niech pani sobie wróżkę zapisze wizytę. Ma pani talent, szkoda go marnować.
Punkt krytyczny Ania poczuła w czwartek. Bartek wrócił z pracy, zdjął kurtkę, wszedł do pokoju i bez "cześć" rzucił:
— Znowu okna nie otwierałaś. Duszno tu.
— Otwierałam. Godzinę temu.
— Za mało. Trzeba częściej — wziął z suszarki body. — I to źle wyprane. Mama mówi, trzeba gotować w garnku.
— Bartek — Ania odwróciła się do niego. — Ty teraz mówisz swoim głosem, czy podłączyłeś się do cudzej transmisji?
— Nie zaczynaj. Po prostu widzę, iż robisz coś źle.
— Aha. A miesiąc temu widziałeś, iż nie śpię czwartą noc z rzędu. Wzrok ci się pogorszył?
— Ania, mama źle nie doradzi.
— Doradzi. A potem ty mi to będziesz powtarzał jak głośnik na słupie ogłoszeniowym. Mam ci przypomnieć, kto z nas dwojga karmi Zosię o trzeciej w nocy?
— Ty przesa… dramatyzujesz.
— Nie, ja liczę. Dwanaście uwag wczoraj. Zapisywałam, bo pamięć mam do niczego — musiałam.
Usiadła na brzegu kanapy i popatrzyła na męża, bez łez, ale tak, iż spuścił oczy.
— Bartek, proszę cię raz. Porozmawiaj z matką. Niech przymknie usta. Póki Zosia jest mała i słów nie rozumie — to tylko hałas. Ale za dwa lata zacznie rozumieć. I wyrośnie z myślą, iż jej matka to niedojda i wróg wszystkiego dobrego.
— Mam mamie powtórzyć? — uśmiechnął się krzywo. — Bo ona ma po części rację.
— Którą dokładnie połową? Górną czy dolną?
— Ania, przestań błaznować.
— Dobrze — Ania wstała. — Nie będę. od dzisiaj robię inaczej.
Od poniedziałku mieszkanie na trzecim piętrze zabrzmiało nową melodią.
— Bartek, jaki wózek wziąłeś w Biedronce? — spotkała go w przedpokoju. — Przecież to z krzywym kółkiem. Ciebie iż nikt nie nauczył wybierać wózków?
— Co?
— To. I produkty nie te. Twaróg kwaśny, chleb wczorajszy, jabłka zwiędnięte. Naprawdę trudno wybrać porządnie? Uczyć cię trzeba.
— Ty sobie żartujesz?
— Ja się troszczę. Tak jak to jest przyjęte w waszej rodzinie — zabrała mu siatkę. — I pensja jakaś ci… smutna. Mógłbyś więcej przynosić, jesteś mężczyzną.
— Ty w ogóle rozumiesz, co mówisz?!
— Powtarzam. Słowo w słowo. Tylko adresat się zmienił i od razu niewygodnie, prawda?
Wściekał się. Chodził po pokoju, szarpał ramieniem, warczał w odpowiedzi. Ania mówiła dalej — równym tonem, bez emocji, jakby czytała prognozę pogody z telewizora.
W sobotę przyjechała Krystyna. Bez telefonu, rzecz jasna.
— Ojej — przywitała ją Ania od progu. — Ale bluzka odważna. Taki odcień to kilka osób nosi. Zwłaszcza z taką fryzurą.
Krystyna zamarła z ręką na klamce.
— Co?
— Fryzura, mówię. Sama pani robiła? Naprawdę pani nie umie? Tu nic trudnego, nauczę panią, pokażę.
— Ty jak do mnie mówisz?!
— A paznokcie? — Ania spojrzała z troską udawaną tak dokładnie, iż aż zabolało. — Krystyno, pani takimi paznokciami do dziecka sięga. Groza. I trzyma pani Zosię źle — główka się buja. I ubiera pani nie tak: kto w kwietniu zakłada niemowlakowi wełniane skarpetki?
— Bartek!!! — głos poszybował pod sufit. — Słyszysz?! Ona mi chamstwo wygaduje!
— Nie wygaduję chamstwa — powiedziała Ania. — Uczę panią. Sama pani mówiła: uczyć to troska. Czy troska działa tylko w jedną stronę, jak kołowrotek na stacji?
— Ty coś ty!.. Ja coś ja!.. — Krystyna chwyciła torebkę. — Ja nogi mojej więcej w tym domu nie postawię!
— Drzwi pamiętam gdzie są, odprowadzę.
Drzwi trzasnęły tak, iż w przedpokoju zadrgał wieszak z kurtkami. Bartek stał na środku korytarza, blady jak papier do drukarki.
— Ty rozumiesz, co zrobiłaś?
— Rozumiem. Pokazałam lustro. Rzecz nieprzyjemna, za to uczciwa. Kosztuje niedrogo, a prawdy w niej więcej niż w waszych rodzinnych radach.
Bartek nie odpowiedział. Wyszedł na balkon, zapalił papierosa, choć rzucił palenie dwa lata temu, jeszcze przed ślubem. Ania patrzyła przez szybę, jak dym unosi się nad podwórkiem, gdzie sąsiadka z parteru wyprowadzała swojego kundelka Rudego na wieczorny spacer, dokładnie o tej samej porze co zawsze — zegarek dałoby się według niej ustawiać.
Trzy dni Krystyna nie dzwoniła. Czwartego zadzwoniła — nie do Ani, do syna, i to na komórkę, nie na stacjonarny, jakby chciała mieć pewność, iż nikt inny nie odbierze.
— Musisz z nią porozmawiać — usłyszała Ania przez ścianę, bo Bartek nie umiał ściszyć głosu, kiedy się denerwował. — Ona mnie obraziła w moim wieku!
— Mamo. Ona ci pokazała dokładnie to, co ty robiłaś Ani przez cztery miesiące. Słowo w słowo.
Cisza w słuchawce trwała długo — na tyle długo, iż Ania zdążyła zagotować wodę na herbatę i zalać dwie torebki rumianku.
— To co, mam przepraszać? — głos Krystyny stał się nagle mniejszy, jakby ktoś przykręcił radio.
— Tak. I to nie mnie. Jej.
Przeprosiny nie przyszły od razu. Przyszły dwa tygodnie później, w środę, kiedy Krystyna zadzwoniła domofonem i tym razem czekała na dole, aż ktoś ją wpuści.
— Mogę wejść? — zapytała, kiedy Ania otworzyła drzwi.
— Może pani. Tylko proszę zdjąć buty przy wejściu, u nas taki zwyczaj.
Usiadły przy kuchennym stole, na którym stała otwarta kartka z lodówki — plan karmień i szczepień Zosi, przypięty magnesem w kształcie żaby, który Bartek przywiózł kiedyś z Zakopanego. Krystyna patrzyła na tę kartkę dłużej, niż było trzeba.
— Ja nie umiem być babcią bez bycia szefową — powiedziała w końcu. — Nigdy się tego nie nauczyłam.
— To dobra chwila, żeby zacząć. Ale nie na mnie i nie na Zosi.
Krystyna kiwnęła głową, nic nie odpowiadając, i wtedy Ania po raz pierwszy od miesięcy postawiła przed nią herbatę bez cukru — dokładnie tak, jak Krystyna lubiła, choć nigdy o tym głośno nie mówiła. Ania po prostu pamiętała.
Do końca roku Krystyna dzwoniła przed przyjazdem. Zawsze. I zawsze pytała, czy pasuje. Czasem odpowiedź brzmiała "nie dzisiaj" — i wtedy przyjeżdżała w inny dzień, bez awantury, bez trzaskania drzwiami. Zosia skończyła rok w kwietniu, w wełnianych skarpetkach, bo akurat było chłodno, i nikt już nie robił z tego dramatu.
