Pytania o człowieczeństwo, granice zła i gotowość do ratowania innych wybrzmiały w homilii kardynała Grzegorza Rysia podczas Mszy za Ojczyznę 11 listopada. Nawiązując do tragedii w Krakowie, kardynał zestawił przemoc i nienawiść z poświęceniem tych, którzy nieśli pomoc. W dniu odzyskania niepodległości przypominał, iż wolność znajduje swój najgłębszy wyraz w czynieniu dobra i odpowiedzialności za drugiego człowieka.
„Kim jest człowiek?”
Kardynał Grzegorz Ryś rozpoczął tę część rozważań od pytania, które po ostatnich wydarzeniach nabrało szczególnie bolesnego znaczenia. Jak mówił, tragedia każe na nowo zastanowić się nad tym, do czego człowiek jest zdolny — zarówno w wymiarze zła, jak i dobra.
„Kim jest człowiek, skoro potrafi (…) w samym środku zatłoczonego miasta (…) zabijać i ranić na oślep ludzi, których nie zna?”
Z tym pytaniem kardynał zestawił postawę lekarzy ratujących życie sprawcy. Przywołał pomoc udzielaną mu w miejscu, w którym został postrzelony, oraz wielogodzinne wysiłki podejmowane później w szpitalu. Mówił również o osobach, które tamtego popołudnia były gotowe narazić własne życie, by ocalić innych.
W homilii wybrzmiało także pytanie o tych, którzy choćby wobec tragedii nie rezygnują z podsycania wrogości.
„Kim jest człowiek, który choćby w obliczu takiej tragedii potrafi siać hejt, nienawiść i chwalić agresję?”
Nie była to wyłącznie refleksja nad zachowaniem innych. Kolejne fragmenty kazania kierowały uwagę słuchaczy ku ich własnym wyborom, priorytetom i stosunkowi do ludzi potrzebujących pomocy.
Godność, którą odkrywa się przez pomoc
Odpowiedzi na pytanie o człowieka kardynał szukał w Ewangelii. Wskazywał, iż w chrześcijańskim rozumieniu każdy został obdarzony godnością, którą powinien urzeczywistniać swoim życiem. Przywołał wezwanie:
„Stań się, kim jesteś”.
Drogę do odkrywania tej godności opisywał przez spotkanie z głodnymi, spragnionymi, chorymi, przybyszami i uwięzionymi. To właśnie stosunek do ludzi najsłabszych miał być sprawdzianem tego, jak człowiek rozumie swoje powołanie.
„Czy to jest nasz wybór? Czy to są nasze priorytety? Czy takich ludzi w swoim życiu chcemy spotkać?”
Kardynał przypomniał również zaczerpnięte z Listu św. Jakuba określenie „królewskie prawo”. Jego treścią jest przykazanie miłości bliźniego: „Będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego”.
Wolność to możliwość ofiarowania siebie
Szczególne miejsce w homilii zajęła wolność — słowo nabierające dodatkowego znaczenia w Święto Niepodległości. Odwołując się do myśli św. Jana Pawła II, kardynał połączył ją z odpowiedzialnością za własne życie i możliwością uczynienia z niego daru.
„Wolność polega na tym, iż masz własne życie we własnych rękach. Że ono się nie dzieje, ale to ty jesteś osobą, która o nim decyduje. I skoro masz życie we własnych rękach, to możesz je dać”.
W tym ujęciu wolność realizuje się przez świadome wybory i dobro czynione innym. Kardynał wskazywał na potrzebujących jako tych, ku którym powinny kierować się hojność i miłosierdzie.
„Kiedy czynimy zło, nie stajemy się wolni”.
Przypomniał przy tym ewangeliczne ostrzeżenie, iż człowiek dopuszczający się grzechu staje się jego niewolnikiem.
Dostrzec człowieka, którego inni mijają
Kardynał przestrzegał również przed opisywaną przez papieża Franciszka „kulturą tymczasowości”: skupieniem wyłącznie na chwili obecnej, własnych potrzebach i konsumpcji. Pytał o perspektywę, która wyznacza codzienne postępowanie oraz stosunek do innych.
Zwieńczeniem rozważań była opowieść o św. Marcinie i spotkanym przez niego żebraku. Podczas gdy inni przechodzili obojętnie, Marcin dostrzegł potrzebującego i podzielił się z nim płaszczem, narażając się na ośmieszenie.
Ten gest stał się ilustracją przesłania całej homilii: godność i wolność znajdują wyraz w konkretnym działaniu wobec człowieka, który potrzebuje pomocy. Kardynał przywołał słowa Chrystusa:
„Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili”.
(zdj. MUW)
