Bilety kupiłam prawie tydzień wcześniej. Dwa miejsca w siódmym rzędzie, na seans wieczorny, na ten film, który omawialiśmy z Krzysztofem jeszcze we wrześniu. Pomyślałam wtedy – zaskoczę go, nie powiem zawczasu, niech przyjedzie, a u mnie już wszystko gotowe.
Poznaliśmy się w marcu. Założyłam profil z nudów, szczerze mówiąc, nie wierzyłam w nic, po prostu bywało samotnie wieczorami, zwłaszcza w piątki, kiedy zza okna słychać, jak sąsiedzi całymi rodzinami gdzieś wychodzą, a u mnie czajnik i telewizor. Krzysztof napisał pierwszy. Zwykła wiadomość, bez sprośności, spytał, jakiej muzyki słucham. Potem się okazało, iż oboje mamy syna, który chodził do tej samej szkoły – tylko w różnych latach – i to nas jakoś gwałtownie zbliżyło, jakbyśmy się znali od dawna.
Umiał żartować. Po dobremu, bez złośliwości, a żarty były takie, iż śmiałam się prawdziwym śmiechem, nie z grzeczności. Woziłam go na wystawy, chodziliśmy do kawiarni koło dworca, gdzie podają złą kawę, ale doskonałe ciasto. Kiedyś biegliśmy pod deszczem na przystanek, a on zdjął kurtkę i narzucił mi na ramiona, sam szedł cały mokry i mówił, iż mu nie zimno, chociaż zębami dzwonił.
Ogólnie – dobry był człowiek. Tak myślałam.
Tamtego wieczoru przyjechał o ósmej, jak się umawialiśmy – choć adekwatnie ustaliliśmy tylko „posiedzieć wieczorem”, bez szczegółów; celowo nie mówiłam o kinie. Chciałam, żeby się zdziwił. Otworzyłam drzwi – a na mnie sukienka, fryzura, którą układałam godzinę, szminka nieco ciemniejsza niż zwykle. Widziałam, jak na mnie patrzy, i w jego wzroku nie było zachwytu, tylko coś jak zdziwienie, jakbym włożyła nie to.
– Ty się gdzieś wybierasz? – spytał, nie wchodząc dalej za próg.
– My się wybieramy – powiedziałam i wyciągnęłam bilety z torebki, pomachałam nimi jak magik. – Niespodzianka. Na siódmą czterdzieści, ale jeszcze zdążymy, jeśli…
Nie dał mi dokończyć. Postawił na podłodze torbę, którą trzymał – a tam, jak się później przyjrzałam, było mięso, mrożone, w próżniowym opakowaniu, jakieś półtora kilograma – i powiedział, iż adekwatnie liczył na wieczór w domu.
– Kupiłem mięso – rzekł, jakby to tłumaczyło wszystko. – Myślałem, posiedzimy, ty ugotujesz coś, ja włączę telewizor, dziś piłka nożna.
Stałam z biletami w ręku i czułam, iż uśmiech na mojej twarzy jeszcze się trzyma, ale już jakoś krzywo, niepewnie. Powiedziałam, iż piłkę można obejrzeć jutro, iż biletów nie zwrócę, iż tak się szykowałam…
– No widzisz – uśmiechnął się, ale nie złośliwie, raczej ze zmęczeniem, jak dorosły wytłumaczający dziecku oczywistości – szykowałaś się, zamiast po prostu… po ludzku przyjąć. Pomalować się można i w domu. A ja z pracy wróciłem, głodny, chciałem domowego.
Wtedy po raz pierwszy tego wieczoru poczułam, iż coś we mnie stygnie. Jeszcze nie z żalu, ale z zaskoczenia – jakby nagle przemówił obcym językiem.
– Krzysztof – powiedziałam – nie umawialiśmy się, iż będę gotować. Chciałam pójść do kina, razem, jak kiedyś.
– Kiedyś to było kiedyś – odparł, mijając mnie w drodze do kuchni, po gospodarsku, jakby bywał tu tak sto razy, z torbą mięsa w ręku. – A teraz mamy, można powiedzieć, poważny związek, prawie pół roku. Jesteś dojrzałą kobietą, Grażyno, nie masz dwudziestu pięciu lat, żeby po klubach latać. W twoim wieku trzeba tworzyć dom, prowadzić gospodarstwo, nakarmić mężczyznę, wyprasować koszulę. A nie stroić się i ciągnąć do kina.
Stałam jak pod zimnym prysznicem, nie mogąc pojąć, skąd leci woda.
– Co znaczy „w moim wieku”? – spytałam cicho.
– To, co znaczy. – Już rozwijał opakowanie, szukał w szufladzie noża, jak u siebie. – Facet potrzebuje domu, nie wiecznego święta. Gotowanie, czystość, troska. A kino – to dla młodych, którzy nie mają innych zmartwień.
Patrzyłam na niego i nagle bardzo wyraźnie przypomniałam sobie inną kuchnię, inne mieszkanie, dwadzieścia parę lat temu. Tam też stał mężczyzna – mój pierwszy mąż, Sławomir – i też mówił podobne słowa, tylko innym tonem, na początku łagodniej, a potem z każdym rokiem ostrzej. Wtedy słuchałam. Gotowałam, prasowałam, rezygnowałam z siebie, byleby był dom, byle ład, byle się nie gniewał. Syn rósł, pracowałam, dźwigałam wszystko sama, a Sławomir przychodził i mówił, iż kobieta musi. Przez dwadzieścia lat musiałam. A potem odszedł do innej, młodszej, powiedział, żem „za bardzo zwiędła”, i zostałam sama w pustym mieszkaniu z nawykiem prasowania koszul, których nikt już nie nosił.
I teraz, patrząc na Krzysztofa z tym mięsem w rękach, zrozumiałam – oto znowu. Tylko tym razem nie jestem młoda, mam już doświadczenie tego, jak się to kończy. Nie chcę drugi raz w życiu być kucharką za bilet w jedną stronę do samotności.
– Odłóż nóż – powiedziałam.
Obrócił się, zdziwiony moim tonem.
– Nie zamierzam gotować ci kolacji – rzekłam. – Ani dziś, ani pewnie w ogóle. Nie jestem twoją gosposią, Krzysztof. Nie wynajęłam się.
– Co ty, obraziłaś się? – jakby się choćby zmieszał, postawił mięso na stole. – Przecież nie powiedziałem nic takiego, mówię po prostu, jak jest, po męsku…
– Wyjdź, proszę – powiedziałam.
Nie od razu zrozumiał, iż mówię poważnie. Potem pojął. Twarz mu się zmieniła, stała się twarda, taka, jaką już raz widziałam u innego człowieka.
– Głupia jesteś – rzucił, wkładając kurtkę gwałtownymi ruchami. – Myślisz, żeś jeszcze młoda? Kino ci, stroje. Sama będziesz na starość, zobaczysz. Komuś ty taka potrzebna, dumna.
Zabrał swoje mięso – choćby to zabrał, zapamiętałam, jak wsunął torbę z powrotem do plecaka – i wyszedł, trzaskając drzwiami tak, iż w przedpokoju zadzwoniła waza na półce.
Stałam jeszcze kilka minut w sieni, w niebieskiej sukience, z biletami w ręku, które odtąd nadawały się tylko do wyrzucenia. Potem zdjęłam buty, starłam szminkę chusteczką i położyłam się na kanapie, nie rozbierając się. Płakać mi się nie chciało. Był w tym jakiś dziwny spokój, jak po tym, gdy wreszcie wyciągniesz drzazgę – boleśnie szarpnie, a potem lżej.
Następnego dnia około południa zadzwonił dzwonek do drzwi. Wiedziałam już, kto to, jeszcze zanim otworzyłam – słyszałam, jak ktoś przestępuje z nogi na nogę pod progiem.
Krzysztof stał z kwiatami, niezbyt drogimi, widać kupionymi w pośpiechu na stacji, i z miną tak winną, iż w innym życiu może od razu bym przebaczyła.
– Grażyno, poniosło mnie – zaczął. – Nie pomyślałem, jak to zabrzmi. Jesteś dobrą kobietą, po prostu wczoraj byłem zmęczony, w pracy wszystko… Przepraszam, co?
Patrzyłam na niego i myślałam – oto człowiek, którego przez prawie pół roku uważałam za dobrego. Może i jest dobry, na swój sposób. Może naprawdę matka mu tak wpoiła, albo pierwsza żona przyuczyła, albo po prostu takie były czasy, w których wyrósł, sądząc, iż kobieta po czterdziestce to od garnków, nie od kina. Może choćby bez złej woli.
Ale nie o to chodziło, czy złośliwie, czy nie.
– Krzysztof – powiedziałam spokojnie – nie o przeprosiny chodzi. Rzecz w tym, iż wczoraj powiedziałeś to, co naprawdę myślisz. A ja już raz przeżyłam dwadzieścia lat z człowiekiem, który myślał tak samo. Nie chcę drugi raz.
– Ale ja przyszedłem, przepraszam…
– Słyszę. – Nie cofnęłam się, nie zrobiłam kroku w tył, nie zaprosiłam go do środka. – Ale nie wrócę do tego, co było wczoraj. Nie chcę znowu udowadniać, iż nie muszę gotować ani prasować, żeby mnie kochano. Wybacz, ale nie.
Postał jeszcze chwilę, nie pojmując chyba do końca, co się stało – dla niego to była zwykła kłótnia o kolację, którą można załagodzić kwiatami. Dla mnie zaś – cała przeszłość, całe życie, którego nie chciałam powtarzać.
Kwiatów nie zostawił – zabrał je ze sobą, odchodząc, jakby już nikomu nie były potrzebne. Zamknęłam drzwi i poszłam do kuchni zaparzyć sobie herbatę. Za oknem był zwykły dzień, szary, niczym nie wyróżniający się; tylko po raz pierwszy od dawna wydawało mi się, iż nie tracę, ale wreszcie coś znajduję – choć to tylko ja sama, taka, która nie zgadza się być wygodną za cudzy koszt.
