Jak bariery architektoniczne wykluczają osoby z niepełnosprawnością

Polska nie jest krajem przyjaznym dla osób z niepełnosprawnościami. Poziom dostosowania infrastruktury to jedynie około 40%, pomimo podpisania przez nasz kraj Konwencji o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami i istnienia ustawy o dostępności. To niewinne pytanie: “czy idziemy coś zjeść?”, dla osoby zdrowej jest fajną propozycją towarzyską, a dla osoby z niepełnosprawnością ruchową, to niestety pasmo problemów.

Bariery architektoniczne utrudniają funkcjonowanie, adekwatnie we wszystkich możliwych obszarach życia.

CZY HOTELE SĄ DOSTOSOWANE DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI?

O ile w przypadku sanatoriów czy ośrodków nie powinniśmy się spodziewać braku dostosowań, o tyle w kwestii wyjazdów do zwyczajnych hoteli czy kurortów, już tak. Wszystko trzeba sprawdzić, upewnić się, czy dana placówka jest dostosowana do potrzeb osoby z niepełnosprawnością ruchową. Niestety, nie zawsze jest to w pełni możliwe i zdarza się, iż po przyjeździe widzimy, iż dostosowanie jest, ale tylko pozorne. Do windy prowadzą schody, alarm pod prysznicem jest za wysoko. W takiej sytuacji wypoczynek jest gehenną. Istnieją obiekty, które na swoich stronach przedstawiają się jako dostosowane, a w rzeczywistości nie jest to prawda.

A CZY SZKOŁY ZAPEWNIAJĄ UCZNIOM OZN ODPOWIEDNIE WARUNKI?

Kiedy osoba w pełni sprawna planuje iść do wymarzonej szkoły, to wystarczające będzie uzyskanie dobrego świadectwa, świetnych wyników z egzaminu ósmoklasisty, matury lub egzaminu wstępnego na wybraną uczelnię. Osoba z niepełnosprawnością natomiast musi wybrać przede wszystkim to, co ma w zasięgu swoich możliwości fizycznych. Czyli placówkę edukacyjną bez schodów (lub z windami pozwalającymi dostać się w każde istotne miejsce), bez progów, bez wąskich przestrzeni. Sama chcąc studiować, wybrałam uczelnię na drugim końcu Polski, ze względu na jej dostosowanie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

OCHRONA ZDROWIA JEST CZĘSTO NIEDOSTOSOWANA DO OSÓB OZN

W tym upokarzający bywa brak sprzętów i przestrzeni dostosowanych dla osób z niepełnosprawnościami. Można tu wymienić: niedostosowanie gabinetów ginekologicznych, ciasne przejścia, wąskie korytarze, drzwi, przez które nie da się przejechać wózkiem, zbyt wysokie stanowiska recepcji. Osobiście, spotkałam się z niedostosowaniem sprzętu okulistycznego – był za wysoki, przez co zbadanie wzroku okazało się bardzo problematyczne. W gabinecie stomatologicznym zrobienie zdjęcia mojej szczęki wymagało zaangażowania paru osób, które podniosły mnie do poziomu maszyny wykonującej zdjęcia.

PRACODAWCA NIE ZAWSZE PAMIĘTA O OSOBACH Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI

Wyobraźmy sobie sytuację, iż masz wszelkie kwalifikacje do podjęcia pracy marzeń, a więc wysyłasz aplikację, otrzymujesz zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną i… no właśnie. Gdy okazuje się, iż jesteś osobą z niepełnosprawnością, nagle trudności się piętrzą. Okazuje się, iż miejsce jest de facto niedostosowane, a Ty tracisz na wartości jako pracownik_czka, bo ze swoim wizerunkiem nie pasujesz do firmy, co nierzadko daje się odczuć już na samym początku rozmowy. Finalnie, osoby z niepełnosprawnościami mają kilka ciekawych propozycji pracy. Bariery w swobodnym przemieszczaniu się są jedną z przyczyn. Bardzo istotną rolę w zdobyciu oraz utrzymaniu pracy odgrywa asystent_tka. Takie wsparcie często pozwala dotrzeć do miejsca zatrudnienia oraz może okazać się pomocne w tzw. zatrudnieniu wspomaganym. Osoby z niepełnosprawnościami w związku z ograniczoną mobilnością, mają też mniejsze możliwość w zdobywaniu kwalifikacji zawodowych.

OFERTA KULTURALNA DLA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI

Mimo iż mamy dokumenty, które w teorii zapewniają realizację praw dotyczących dostępności, w praktyce wiele miejsc jest niedostępnych. Wydarzenia kulturalne nie realizują wymagań dostępności: scena jest zbyt daleko, miejsca są w tłumie, toalety są niedostępne lub niedostosowane. W kinie wielokrotnie osoba na wózku inwalidzkim jest zmuszona oglądać seans z zadartą głową. Nie każdy lokal gastronomiczny jest dostosowany dla osób z niepełnosprawnościami. Znam niestety przypadki, gdy takie osoby bywały wypraszane ze względu na…negatywny wpływ na samopoczucie pozostałych gości.

A CO Z LOKALAMI WYBORCZYMI?

Rzecznik Praw Obywatelskich, przy okazji każdych wyborów, zwraca uwagę na fakt niedostosowania procedur głosowania, dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami: brak podjazdów, obecność schodów, zbyt wąskie drzwi, ciasne kabiny wyborcze. To wszystko wyklucza i stanowi element pozbawiania podstawowych praw obywatelskich.

JAK WYGLĄDA „WYJŚCIA NA MIASTO” DLA OSOBY Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI?

Brak dostosowanych toalet w miejscach publicznych stanowi bardzo wyraźny dyskomfort dla osób, które mają trudności w utrzymywaniu potrzeb fizjologicznych. Dlatego zawiązano koalicję “PRZEWIJAMY POLSKĘ”, dzięki której w przestrzeni publicznej zaczęły pojawiać się w pełni dostosowane toalety, z miejscami, gdzie w pozycji leżącej można zmienić pieluchę czy cewnik. Te miejsca to tzw. komfortki.

Warto też zwrócić uwagę, iż osoba z niepełnosprawnością może czuć się poniżona, gdy np. jest zmuszona zjechać windą towarową, lub gdy podjazd jest na tyłach budynku, z dala od publicznego widoku.

Spotkałam się z sytuacją, w której ktoś, mając dobre intencje, zrobił prowizoryczny podjazd do lokalu. Zaproponował pomoc, a gdy zwróciłam uwagę, iż cała sytuacja nie jest bezpieczna, usłyszałam: “nie rób scen”. To dla wielu osób z niepełnosprawnością ruchową jest równoznaczne z komunikatem: “ciesz się, iż w ogóle Cię zapraszamy”.

Zdarza się, iż osoba z niepełnosprawnością jest uwięziona we własnym domu, np. przez obecność schodów, brak windy lub podnośnika. W wielu budynkach mieszkalnych winda owszem jest obecna, ale wejście do niej znajduje się dopiero na półpiętrze, na które trzeba dostać się dzięki kilku schodków. Dla osób poruszających się na wózku inwalidzkim stanowi to nieprzekraczalną barierę, a opuszczanie mieszkania staje się bardzo skomplikowane lub niemożliwe.

Reasumując, bariery architektoniczne nie tylko utrudniają życie, ale też upokarzają i często mogą skazywać osoby z niepełnosprawnościami na izolację i samotność. Nie z wyboru, ale z konieczności.

My chcemy żyć tak jak inni obywatele_lki. Chcemy przestać trenować techniki jazdy wózkami inwalidzkimi tylko ze względu na bariery, których być nie powinno. Nie chcemy wciąż korzystać z pomocy osób trzecich. Nie chcemy rezygnować z udziału w wydarzeniach kulturalnych i realizowania swoich zainteresowań.