Kawa z automatu w Szpitalu Mazowieckim w Radomiu kosztuje dwa złote i smakuje jak zmyta podłoga. Piłem ją trzeci kubek, siedząc na korytarzu oddziału kardiologii, i patrzyłem na zgaszoną jarzeniówkę nad drzwiami numer siedem, która migotała od rana i nikt jej nie wymienił. Było wtorek, dziewiętnasty grudnia, za oknem sypał mokry śnieg, a ja czekałem, aż ktoś wyjdzie i powie mi, czy Halina jeszcze żyje.
Mam na imię Michał, mam czterdzieści jeden lat i prowadzę warsztat samochodowy przy ulicy Wjazdowej, ten sam, który jedenaście lat temu wykupiłem od starego Kowalczyka razem z dwoma podnośnikami i klientelą liczącą może piętnaście stałych numerów w zeszycie. Brakowało mi wtedy sześćdziesięciu tysięcy złotych. Halina, matka mojej żony Kasi, dała mi te pieniądze. Nie za darmo. Chciała być wpisana do aktu notarialnego jako współwłaścicielka, czterdzieści procent udziałów, bo tak doradził jej jakiś znajomy z urzędu skarbowego, który powiedział, iż „pieniądze trzeba zabezpieczyć, Halinko, zięciowie się zmieniają".
Od tamtej pory co jakiś czas przypominała mi, iż warsztat w czterdziestu procentach jest jej. Zwykle przy niedzielnym obiedzie, między rosołem a drugim daniem.
Ona tak miała. Potrafiła powiedzieć coś, co ciebie boli przez cały tydzień, a sama o tym zapominała jeszcze zanim skończyła obiad. „Michał, gdybym nie dała tych pieniędzy, dzisiaj zmieniałbyś opony u Kazika za minimalną." Albo: „Kasiu, powiedz mężowi, iż jak się postawi, to sprzedam swoją część komu innemu, niech się martwi, kto mu wejdzie do warsztatu." Raz zagroziła, iż przepisze udziały na swojego bratanka, Tomka, bo on przynajmniej „ma głowę do interesów, nie jak niektórzy, co tylko klucze francuskie znają".
Nienawidziłem tych niedziel. Ale przychodziłem. Przez jedenaście lat przychodziłem, bo Kasia prosiła, i bo w głębi duszy wiedziałem, iż bez tych sześćdziesięciu tysięcy nie miałbym dzisiaj nic poza warsztatem Kowalczyka, który i tak by zbankrutował.
Tego wieczoru zadzwoniła sąsiadka Haliny, pani Jadzia, iż karetka zabrała ją spod bloku na Michałowie, iż trzymała się za mostek i nie mogła złapać tchu. Zawał. Pojechaliśmy z Kasią od razu, zostawiając dziecko u teściów od drugiej strony, i od tamtej pory siedziałem na tym korytarzu.
Około dwudziestej pierwszej przyszedł Tomasz.
Nie widziałem go chyba trzy lata, od pogrzebu wujka. Miał na sobie czarną kurtkę puchową, w ręku trzymał szarą teczkę z gumką, taką, jakich używają w kancelariach, i rozglądał się, jakby szukał kogoś konkretnego, nie mnie.
– Gdzie ona leży? – spytał, nie witając się.
– Na OIOM-ie. Nie można teraz wchodzić.
Usiadł obok mnie, otworzył teczkę na kolanach, zaczął przeglądać kartki. Spytałem, co to jest.
– Akt notarialny – powiedział, nie podnosząc oczu znad papieru. – Halina podpisała w niedzielę u notariusza przy Żeromskiego. Przekazuje mi swoje udziały w waszym warsztacie. Czterdzieści procent.
Poczułem, jak coś we mnie się zacisnęło, tak fizycznie, jak wtedy, gdy dostajesz pięścią w splot słoneczny. Zapytałem go wprost, po co mu to.
– Bo mam kupca – odpowiedział. – Deweloper buduje osiedle za Wjazdową, chce ten kawałek działki pod wjazd. Czterysta dwadzieścia tysięcy za udziały Haliny. Ona się zgodziła, podpisała, miałem jechać do ciebie w czwartek z papierami.
W korytarzu paliła się tylko połowa lamp, bo oddział oszczędzał prąd po jakiejś awarii, i w tym półmroku Tomasz wyglądał jak ktoś, kto przyszedł po coś, co zostawił w szatni, nie po chorą ciotkę.
– A ty w ogóle wiesz, iż ona teraz leży pod respiratorem? – zapytałem.
– Wiem. Dlatego przyszedłem. Bo jak coś się jej stanie, to umowa musi być już ważna, bez żadnych wątpliwości spadkowych. Rozumiesz, Michał. To nic osobistego.
Nic osobistego. Jedenaście lat w warsztacie, dziesiątki niedzielnych obiadów, dziecko, które Halina nosiła na rękach, kiedy miała siłę – a teraz czterysta dwadzieścia tysięcy w papierach, które on trzymał na kolanach jak rozkład jazdy.
Nie powiedziałem mu nic więcej. Wstałem i poszedłem poszukać pielęgniarki.
Powiedziała mi, iż Halina jest nieprzytomna, podłączona do aparatury, iż rokowania są niepewne, iż mamy czekać. Czekaliśmy do rana. Kasia płakała w fotelu obok mnie, a ja patrzyłem na drzwi OIOM-u i myślałem o rzeczach, których nie da się cofnąć.
Myślałem o tym, jak dwa lata temu Halina poprosiła, żebym pożyczył jej pięć tysięcy na remont łazienki, a ja odmówiłem, bo akurat kupowałem nowy podnośnik do warsztatu, i powiedziałem Kasi przy niej, iż teściowa mogłaby czasem sama sobie poradzić, zamiast ciągle liczyć na innych. Halina to słyszała. Nic nie powiedziała, tylko wzięła herbatę i poszła do kuchni. Przez miesiąc nie zadzwoniła.
Myślałem o tym, jak kiedyś, zmęczony po dwunastu godzinach w warsztacie, warknąłem na nią, żeby przestała gadać o udziałach, bo mam dość słuchania tego samego od dziesięciu lat.
To wszystko wracało do mnie na tym korytarzu, każda taka chwila rosła do rozmiarów, jakich nigdy nie miała.
Obudziła się po trzech dobach. Lekarz powiedział, iż to cud, iż serce wytrzymało, iż będzie rehabilitacja, ale żyje.
Poszedłem do niej sam, bez Kasi, która akurat zabierała dziecko ze szkoły. Leżała podłączona do kroplówki, chudsza niż tydzień wcześniej, z rurką pod nosem, i kiedy mnie zobaczyła, spróbowała unieść rękę.
– Tomek przyniósł papiery do szpitala? – spytała, zanim zdążyłem usiąść.
– Przyniósł. Pokazał mi w korytarzu, jak leżałaś na OIOM-ie.
Zamilkła na chwilę, patrząc w sufit.
– Byłam wściekła, jak podpisywałam – powiedziała w końcu. – Dzień wcześniej Kasia powiedziała mi, iż nie pojedziecie na święta do mnie, tylko do jego rodziców, i coś we mnie pękło. Pomyślałam, pokażę im, kto tu naprawdę coś znaczy. Pojechałam do notariusza, podpisałam dla Tomka, bo wiedziałam, iż to was zaboli najbardziej.
– I miało zostać tak na zawsze? – spytałem.
– Nie wiem, co miało zostać. Nie myślałam, iż zaraz potem serce mi stanie na ulicy.
Nie krzyczałem na nią. Nie było sensu, a poza tym nie miałem siły. Powiedziałem tylko, iż Tomasz już dzwonił do dewelopera, iż ma termin na czwartek, iż jeżeli ona nic nie zrobi, to za tydzień będziemy mieli nowego współwłaściciela, który chce wjazd pod osiedle tam, gdzie dziś stoi mój kanał do wymiany oleju.
Halina poprosiła o telefon. Zadzwoniła do córki chrzestnej, która pracuje w kancelarii notarialnej przy Żeromskiego, i spytała, czy notariusz może przyjechać do szpitala. Powiedzieli, iż tak, iż w cięższych przypadkach robią wyjazdowe czynności, trzeba tylko zaświadczenie lekarskie o świadomości pacjentki.
Trzy dni później, w piątek po południu, do sali przyszła notariuszka z laptopem i drukarką przenośną, a za nią pielęgniarka, która miała podpisać jako świadek stanu zdrowia. Halina, siedząc na łóżku podparta poduszkami, własnoręcznie podpisała dokument odwołujący darowiznę na rzecz Tomasza – okazało się, iż ponieważ nie była jeszcze wpisana do księgi wieczystej, formalności dało się cofnąć, zanim stały się ostateczne. W tym samym akcie przekazała swoje czterdzieści procent udziałów w warsztacie nie mnie – bo teściowa nie może podarować zięciowi bez podatku – tylko Kasi, za symboliczną złotówkę.
Tomasz dowiedział się o tym w poniedziałek, kiedy przyjechał do kancelarii z deweloperem, żeby podpisać ostateczną umowę sprzedaży. Notariuszka powiedziała mu, iż akt z grudnia został skutecznie odwołany, iż udziały od dziesięciu dni należą do innej osoby, i iż może sobie poszukać działki pod wjazd gdzie indziej.
Zadzwonił do mnie tego samego dnia wieczorem. Powiedział, iż to nieuczciwe, iż umówił się już z deweloperem na czterysta dwadzieścia tysięcy, iż stracił na tym czas. Powiedziałem mu, że
