Perła Ziemi Gliwickiej. Dlaczego gmina Toszek to idealny cel na weekendowy reset?
Zaledwie kilkanaście kilometrów od zgiełku wielkich śląskich aglomeracji czas zwalnia, a zurbanizowany krajobraz ustępuje miejsca łagodnym wzgórzom, rozległym polom i gęstym lasom. Gmina Toszek, malowniczo położona na zachodnich rubieżach powiatu gliwickiego, to przestrzeń, w której bogata, wielowiekowa historia spotyka się z sielskim spokojem. Dla mieszkańców Śląska i Opolszczyzny to doskonały azyl na krótki, weekendowy wypad. Choć gmina zachwyca licznymi zabytkami i dziką przyrodą, jej serce bije na wzgórzu, wokół którego ukształtowały się losy całej okolicy. Poznajcie pięć niezwykłych miejsc, które tworzą unikalny charakter Ziemi Toszeckiej.
Zamek w Toszku – świadek historii i dom Złotej Kaczki
Niekwestionowaną wizytówką gminy i jej najważniejszym punktem na turystycznej mapie jest toszecki zamek. Częściowo zrekonstruowana warownia, której początki sięgają czasów rozbicia dzielnicowego, majestatycznie góruje nad miastem. Przez stulecia zamek przechodził z rąk do rąk – władali nim Piastowie śląscy, Habsburgowie oraz potężne rody szlacheckie, takie jak rodzina von Gaschin czy Colonna. Dziś to tętniące życiem Centrum Kultury. Spacer po zamkowym dziedzińcu pozwala poczuć ducha dawnych epok, a z odrestaurowanej wieży basztowej rozpościera się zapierająca dech w piersiach panorama na okoliczne lasy, a przy dobrej widoczności – choćby na pasmo Jesioników.
W zamkowych podziemiach do dziś szumią legendy. Najsłynniejsza z nich opowiada o Złotej Kaczce – rzekomo ukrytym w zasypanych lochach skarbie rodziny von Gaschin, którego strzeże zaklęta królewna. Zamek to jednak nie tylko mury i opowieści, ale przede wszystkim miejsce tętniące kulturą, ściągające turystów z całego regionu.
Najważniejszym wydarzeniem w kalendarzu imprez są Brewerie Toszeckie. To widowiskowy festiwal historyczny, podczas którego zamek i przyległe tereny opanowują bractwa rycerskie. Szczęk oręża, pokazy rzemiosła dawnego, salwy z artylerii oraz inscenizacje bitew przyciągają całe rodziny. Zamek jest również miejscem odwiedzin licznych wycieczek szkolnych w których uczestnicy biorą udział w warsztatach rękodzielniczych nabywając przy okazji wiedzę historyczną . Letnie miesiące to czas plenerowych koncertów, spektakli teatralnych oraz kina pod chmurką, które w otoczeniu zamkowych murów nabierają wyjątkowego, magicznego charakteru.
Toszecki Rynek i Ratusz – serce dawnego miasteczka
Zaledwie kilka kroków od zamkowego wzgórza znajduje się rynek, który zachował swój dawny, średniowieczny układ urbanistyczny. W jego centrum wznosi się klasycystyczny ratusz, stanowiący świadectwo dawnej świetności handlowej Toszka. Rynek otoczony jest rzędem urokliwych, odnowionych kamieniczek. Szczególną uwagę przykuwa zabytkowa figura św. Jana Nepomucena, mająca chronić miasto przed powodziami i nieszczęściami. To idealne miejsce, by na chwilę usiąść na ławce, napić się kawy w lokalnej kawiarni i poczuć leniwy, małomiasteczkowy rytm, który tak rzadko można dziś odnaleźć.
Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Tuż przy rynku wznosi się barokowa bryła kościoła parafialnego pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Choć jego obecny wygląd to efekt przebudowy z XVIII wieku, początki świątyni sięgają głębokiego średniowiecza. Wnętrze skrywa bogato zdobiony ołtarz główny oraz cenne rzeźby i polichromie. Świątynia przez wieki była ściśle związana z właścicielami toszeckiego zamku, co do dziś widać w detalach architektonicznych i ufundowanych przez nich elementach wyposażenia. To miejsce zachwyca nie tylko wiernych, ale i miłośników sztuki sakralnej.
Drewniany kościół św. Wacława w Pniowie
Gmina Toszek to nie tylko samo miasto, ale i otaczające je malownicze sołectwa. W oddalonym o kilka kilometrów Pniowie znajduje się absolutna perła architektury drewnianej, włączona do Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego. Kościół pw. św. Wacława, wzniesiony w 1756 roku, to wybitny przykład dawnego ciesielstwa. Zbudowany z drewna modrzewiowego o konstrukcji zrębowej, posiada charakterystyczną wieżę o słupowej budowie. Wnętrze, pachnące starym drewnem, kryje unikalne barokowe ołtarze, z których bije niesamowity spokój. Obiekt ten jest jednym z najlepiej zachowanych i najpiękniejszych tego typu kościołów na całym Górnym Śląsku.
Cmentarz Żydowski w Toszku – ślad wielokulturowej przeszłości
Dla osób poszukujących miejsc nieoczywistych, cichych i zmuszających do refleksji, niezwykle cennym punktem będzie toszecki kirkut, założony w pierwszej połowie XIX wieku. Ukryty w zaroślach, na niewielkim wzniesieniu poza ścisłym centrum miasta, jest jednym z nielicznych ocalałych śladów po dawnej społeczności żydowskiej, która niegdyś prężnie współtworzyła lokalną gospodarkę. Zachowane do dziś macewy z inskrypcjami w języku hebrajskim i niemieckim tworzą melancholijny, nieco tajemniczy krajobraz. To żywa lekcja historii o wielokulturowym tyglu, jakim przed wiekami był Śląsk.
Toszek nie próbuje konkurować z hałaśliwymi kurortami. Jego siła tkwi w autentyczności, ciszy i architekturze, która w nienaruszony sposób przenosi w czasie. Niezależnie od tego, czy szukasz rycerskich emocji na zamkowym dziedzińcu, chcesz podziwiać kunszt dawnych budowniczych, czy po prostu potrzebujesz spaceru urokliwymi uliczkami – ta śląska gmina przyjmie Cię z otwartymi ramionami.
Ogólnopolską Kartę Seniora mieszkańcy w wieku 60+ będą mogli nabyć w Ośrodku Pomocy Społecznej w Toszku przy ul. Rynek 11, tel. 32 332 67 02.








