Kiedyś zastanawialiśmy się, jak naszą gminę odebrałby przybysz ze średniowiecza. Tym razem odwracamy wektor czasu. Jak dzisiejszy Gdów, Niegowić czy Pierzchów wyglądałyby w oczach kogoś, kto przybył tu z 2100 roku? Wyobraźmy sobie raport terenowy historyka z końca XXI wieku, który wysiada z kapsuły czasu w gdowskim Zarabiu.
Dla nas to codzienność: poranny korek przed rondem, zapach dymu z kominów w chłodny listopadowy wieczór i zakupy na lokalnym targu. Dla gościa z przyszłości nasza gmina byłaby jednak fascynującym, momentami szokującym skansenem epoki przejściowej – miejscem zawieszonym między dawną, rolniczą Galicją a nowoczesnością, która dopiero raczkuje.
Pierwszym zderzeniem z rzeczywistością 2026 roku nie byłby dla przybysza z przyszłości obraz, ale zapach i dźwięk. W świecie bezemisyjnych miast i zamkniętych obiegów energii powietrze nad Rabą wydałoby mu się gęste i niemal namacalne.
Woń spalonego drewna, resztek węgla oraz spalin samochodowych w 2100 roku uruchomiłaby alarmy medyczne w promieniu kilkudziesięciu kilometrów. Gość z przyszłości patrzyłby ze zdumieniem na mieszkańców spacerujących po Zarabiu bez masek filtrujących, zupełnie nieświadomych tego, jak zanieczyszczonym powietrzem oddychają na co dzień.
Z perspektywy drona zwiadowczego gmina Gdów wyglądałaby jak gigantyczna, nieuporządkowana mozaika. W epoce zwartych, samowystarczalnych osiedli otoczonych strefami dzikiej przyrody, nasz lokalny krajobraz byłby dla badacza z przyszłości dowodem na niezwykły, choć skrajnie nieefektywny kult własności prywatnej.
– Każda rodzina zamyka się tu w osobnym, murowanym sześcianie, w większości z dwuspadowym dachem, otoczonym metalowym lub betonowym płotem – zanotowałby obserwator. Zaskoczyłby go brak spójnego planowania: nowoczesne, przeszklone domy „sypialni Krakowa” stoją tuż obok rozpadających się drewnianych stodół i wąskich pasów zaoranej ziemi, będących pamiątką po dawnym rozdrobnieniu chłopskich gruntów.
Prawdziwym szokiem kulturowym okazałby się transport. Przez centrum Gdowa – wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 966 – płynie nieprzerwany, głośny strumień metalowych pojazdów napędzanych kontrolowanymi eksplozjami paliw kopalnych. Dla kogoś z epoki autonomicznych kapsuł i szybkiej kolei próżniowej widok setek ludzi siedzących w pojedynkę w „blaszanych puszkach” i stojących w korku przed rondem wyglądałby jak niezrozumiały, zbiorowy trans. Mieszkańcy poświęcają tu gigantyczną część swojego życia na manualne sterowanie maszynami, pokonując trasę do Krakowa w kilkadziesiąt minut, zamiast w cztery.
Wizyta na gdowskim targowisku byłaby dla gościa z 2100 roku jak wizyta w żywym muzeum. W świecie syntetycznej żywności drukowanej molekularnie możliwość dotknięcia prawdziwych, brudnych od ziemi ziemniaków, nieidealnych jabłek czy słoików z lokalnym miodem byłaby bezcennym doświadczeniem. Zdumienie budziłyby jednak metody płatności – kolorowe papierki, metalowe krążki – oraz dziwna poza samych mieszkańców. Zamiast korzystać z bezpośrednich interfejsów neuronowych, ludzie z 2026 roku niemal bez przerwy wpatrują się w małe, świecące prostokąty ze szkła (smartfony), wyginając przy tym szyje w nienaturalny, bolesny sposób.
Patrząc na nieokiełznaną jeszcze, kamienistą Rabę – na brzegach której wciąż można znaleźć plastikowe butelki, traktowane przez badacza z przyszłości jako cenne artefakty archeologiczne – podróżnik w czasie doszedłby do jednego wniosku. Dzisiejsza gmina Gdów, z jej przydrożnymi kapliczkami, starymi sadami w Niegowici, Kopcem w Pierzchowie i wieżą kościoła dominującą nad okolicą, to świat uchwycony na chwilę przed Wielką Transformacją. Mieszkańcy wydają się zagonieni i ciągle gdzieś pędzą, nie wiedząc, iż żyją w niezwykle ciekawym momencie historii.
Gdyby przybysz z 2100 roku miał zabrać ze sobą jedną pamiątkę z Gdowa, obok słoika lokalnego miodu wybrałby zapewne… zwykły papierowy paragon ze sklepu. Za siedemdziesiąt kilka lat nikt bowiem nie uwierzy, iż ludzie naprawdę wycinali lasy tylko po to, by wydrukować potwierdzenie zakupu chleba.
















