Głaz Tempelburg: Gigant, którego nie pokonali kamieniarze

Zdjęcie: Głaz Tempelburg

Głaz Tempelburg to potężny głaz narzutowy w Czaplinku, który tysiące turystów w okresie pędzących trasą w stronę Kołobrzegu mija bez zatrzymania. Większość kierowców planuje pierwszy postój dopiero na nadmorskiej plaży, zupełnie nieświadomie ignorując jedną z najbardziej fascynujących pamiątek epoki lodowcowej na Pomorzu. Ten szary kolos o obwodzie 19,5 metra to jednak coś więcej niż tylko geologiczny rekordzista. To niemy świadek historii, który nosi na sobie blizny po niedoszłym wyroku śmierci – wyraźne ślady po świdrach kamieniarzy, którzy o mały włos nie zamienili go w kostkę brukową.

🌲 Niezbędnik turysty 2026: Przystanek przy Głazie

Warto zjechać z głównej drogi choćby na 15 minut, aby rozprostować nogi i dotknąć historii, która przybyła do nas ze Skandynawii.

• 📍 Lokalizacja: Czaplinek (wylot w stronę Połczyna-Zdroju/Kołobrzegu), niedaleko wsi Cichorzecze.
• 🅿️ Parking: Niewielka zatoczka/parking leśny przy drodze wojewódzkiej nr 163.
• 🚶 Dojście: Krótki, około 200-metrowy spacer oznakowaną ścieżką edukacyjną (idealny dla dzieci i psów).
• 💰 Wstęp: Bezpłatny (obiekt jest ogólnodostępnym pomnikiem przyrody).
• 🕒 Czas postoju: ok. 20 minut.

Spis treści

• Próba wysadzenia i historia uratowania giganta
• Metryczka Giganta: Dane fizyczne i geologiczne
• Skąd wzięła się nazwa „Tempelburg” i data 1858?
• Lekcja geografii: Ekspres ze Skandynawii
• Chcesz odkryć więcej tajemnic regionu?
• Głaz Tempelburg – Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
• Internetowy przewodnik po Polsce

Głaz Tempelburg ma ponad 3 metry wysokości i jest częściowo odkopany

Próba wysadzenia i historia uratowania giganta

Najbardziej intrygującym detalem, na który musisz zwrócić uwagę po dotarciu na miejsce, są regularne otwory w górnej części skały. To nie jest dzieło natury. Na przełomie XIX i XX wieku głaz stał się celem lokalnych kamieniarzy. W tamtych czasach takie kolosy traktowano jak darmowe źródło surowca do budowy fundamentów i dróg.

Wywiercone otwory miały posłużyć do założenia ładunków wybuchowych (dynamitu) lub wbicia drewnianych klinów, które rozsadziłyby granitognejs od środka. Na szczęście, dzięki interwencji ówczesnych miłośników przyrody i nadaniu mu statusu pomnika, prace przerwano w ostatniej chwili. Dzisiejsze „blizny” to najlepsza pamiątka po tej dramatycznej walce człowieka z naturą.

Widok z góry – Głaz Tempelburg

Metryczka Giganta: Dane fizyczne i geologiczne – Głaz Tempelburg w liczbach

Wielu turystów widzi tylko „duży kamień”, ale liczby stojące za tym kolosem robią wrażenie. Oto co musisz wiedzieć o jego parametrach:

• Obwód: 19,50 m (jeden z największych na Pojezierzu Drawskim).
• Wysokość nad ziemią: ok. 3,5 m.
• Szacowana waga: Według wyliczeń geologów masa całego bloku może wynosić od 400 do choćby 600 ton.
• Typ skały: To szary granitognejs. Choć potocznie mówi się o nim „granit”, jest to skała metamorficzna (przeobrażona), charakteryzująca się specyficznym uwarstwieniem.
• Efekt góry lodowej: To, co widzimy, to tylko fragment kolosa. Szacuje się, iż około 1/3 do 1/2 objętości głazu wciąż znajduje się pod powierzchnią gruntu.
• Kształt pod ziemią: Głazy narzutowe zwykle rozszerzają się ku dołowi, co sprawia, iż kamień jest niezwykle stabilnie osadzony w morenie.
• Ekstremalna twardość: Granitognejs powstał w warunkach ogromnego ciśnienia głęboko we wnętrzu ziemi. Jest on znacznie twardszy i trudniejszy w obróbce niż zwykły granit, co tłumaczy, dlaczego XIX-wieczni kamieniarze, mimo użycia stalowych świdrów, ostatecznie „połamali na nim zęby” i porzucili plany jego rozbicia.

Głaz Tempelburg

Skąd wzięła się nazwa „Tempelburg” i data 1858?

Jeśli podejdziesz bliżej i przyjrzysz się bocznej ścianie kolosa, zobaczysz wyraźnie wykutą inskrypcję: Tempelburg 1858. To nie jest współczesne graffiti, ale oficjalny zapis, który ma blisko 170 lat.

• Nazwa: „Tempelburg” to historyczna nazwa Czaplinka, która obowiązywała do 1945 roku. Nawiązuje ona bezpośrednio do Zakonu Templariuszy, którzy w XIII wieku założyli tu zamek i osadę (z łac. Templum – świątynia, Burg – zamek).
• Data 1858: Rok ten ma najważniejsze znaczenie dla przetrwania głazu. Inskrypcję wykuto na zlecenie ówczesnego magistratu (rady miejskiej) Czaplinka. Był to symboliczny akt objęcia głazu ochroną. W połowie XIX wieku, gdy kamieniarze coraz śmielej podbierali surowiec z okolicznych pól, władze miasta postanowiły „podpisać” największy z nich, czyniąc z niego oficjalny pomnik i strażnika historii miasta.

Wykucie napisu w 1858 roku było więc pierwszą w historii tego miejsca próbą ochrony przyrody i dziedzictwa. Dzięki temu, zamiast skończyć jako tłuczeń pod budowę drogi, głaz stał się celem niedzielnych spacerów ówczesnych mieszkańców, co trwa do dzisiaj.

Historyczny napis- Głaz Tempelburg

Lekcja geografii: Ekspres ze Skandynawii – Pomnik przyrody Czaplinek

Geologicznie rzecz biorąc, Głaz Tempelburg to eratyk, czyli głaz narzutowy, który nie pasuje do tutejszego podłoża. Badania składu skały wskazują, iż ten szary granitognejs pochodzi z terenów dzisiejszej Skandynawii.

Jak się tu znalazł?

1. Transport: Ok. 15-20 tysięcy lat temu został wyrwany z podłoża przez nasuwający się lądolód skandynawski.
2. Podróż: Zamrożony w ogromnej masie lodu, przebył setki kilometrów na południe.
3. Depozycja: Gdy klimat się ocieplił i lód zaczął topnieć (proces ablacji), lądolód „porzucił” swojego pasażera właśnie tutaj, w okolicach dzisiejszego Czaplinka.

To, co widzimy nad ziemią (ok. 3,5 metra wysokości), to prawdopodobnie tylko część kolosa – reszta tkwi bezpiecznie w glinach morenowych, dając nam wyobrażenie o potędze sił przyrody

🌍 Geologia dla ciekawskich: Jak on tu przetrwał?

Głaz Tempelburg to tzw. eratyk (z łac. errare – błądzić). Podczas zlodowacenia Wisły lód działał jak gigantyczny taśmociąg, który „wyrywał” fragmenty skał podłoża w Skandynawii i transportował je setki kilometrów na południe. Gdy lód stopniał, kamień osiadł w glinie. To, iż nie został rozbity przez rolników czy budowniczych, zawdzięczamy wyłącznie jego gigantycznym rozmiarom, które budziły respekt już w XIX wieku

Autorzy bloga – Głaz Tempelburg

Chcesz odkryć więcej tajemnic regionu?

Jeśli historia Głazu Tempelburg rozbudziła Twój apetyt na przygodę, mamy dla Ciebie kolejne propozycje, które przeniosą Cię w zupełnie inne czasy i emocje. To miejsca, o których nie przeczytasz w każdym przewodniku!

1. Zamek Drahim w Starym Drawsku: Twierdza Templariuszy Zaledwie kilkanaście minut drogi od głazu czekają ruiny zamku, który był świadkiem potęgi rycerzy w białych płaszczach i… wielkiego skandalu z fałszowaniem monet. To obowiązkowy punkt na mapie każdego odkrywcy tajemnic. 👉 Odkryj tajemnice Zamku Drahim
2. Muzeum Zimnej Wojny w Podborsku: Sowiecki schron atomowy Czy wiesz, iż na Pomorzu Zachodnim ukrywano głowice nuklearne? Odwiedź jeden z najlepiej zachowanych obiektów typu 3001, gdzie czas zatrzymał się w epoce atomowego strachu. 👉 Przeczytaj o tajemnicach schronu w Podborsku (pamiętaj o wstawieniu adekwatnego linku)
3. Wysadzony Most koło Jastrowia: Pomnik wojennej historii To miejsce, w którym natura i beton tworzą niezwykły krajobraz. Poznaj historię mostu na rzece Gwda, który zamiast łączyć brzegi, stał się symbolem zaciętych walk i ogromnej siły niszczącej. 👉 Zobacz zdjęcia i historię mostu w Jastrowiu (pamiętaj o wstawieniu adekwatnego linku)
4. Grupa Warowna Wisielcza Góra w Strzalinach: Podziemne miasto Niedaleko Tuczna czeka na Ciebie jeden z najpotężniejszych obiektów Wału Pomorskiego. Kilometry podziemnych korytarzy, potężne bunkry i mroczny klimat, który zachwyci każdego miłośnika urban exploration. 👉 Odkryj podziemia Wisielczej Góry

❓ Głaz Tempelburg – Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

Gdzie dokładnie znajduje się Głaz Tempelburg? Głaz znajduje się tuż przy drodze wojewódzkiej nr 163, na trasie Czaplinek – Połczyn-Zdrój, w pobliżu miejscowości Cichorzecze. Przy drodze znajduje się parking leśny, z którego prowadzi krótka, oznakowana ścieżka.

Ile waży Głaz Tempelburg? Szacuje się, iż masa całego głazu wynosi od 400 do 600 ton. Dokładna waga jest trudna do określenia, ponieważ znaczna część granitognejsu znajduje się pod ziemią.

Jakie są wymiary głazu pod Czaplinkiem? Głaz ma około 19,5 metra obwodu oraz wysokość około 3,5 metra nad poziomem gruntu. Jest to największy głaz narzutowy w gminie Czaplinek.

Skąd wzięła się nazwa „Tempelburg” na kamieniu? Napis „Tempelburg” to dawna niemiecka nazwa Czaplinka. Został on wyryty wraz z datą 1858 na polecenie władz miasta, aby nadać głazowi status pomnika i uchronić go przed zniszczeniem przez kamieniarzy.

Czy do głazu można dojść z psem lub dzieckiem? Tak, dojście od parkingu jest krótkie (ok. 200 metrów) i prowadzi płaską, leśną ścieżką. To idealne miejsce na krótki odpoczynek z dziećmi lub psem podczas podróży nad morze.

Co oznaczają dziury w Głazie Tempelburg? Regularne otwory widoczne na powierzchni skały to ślady po świdrach kamieniarzy z XIX wieku. Przygotowywali oni głaz do rozbicia dzięki ładunków wybuchowych, jednak dzięki objęciu obiektu ochroną, prace przerwano.

1858 – pamiątkowa data- Głaz Tempelburg

Internetowy przewodnik po Polsce

Planowanie podróży nigdy nie było prostsze. Zapraszamy Cię do korzystania z naszego Interaktywnego przewodnika po Polsce, w którym opisaliśmy już ponad 500 wyjątkowych miejsc. Sercem przewodnika jest intuicyjna mapa, która pomoże Ci błyskawicznie nawigować po naszych treściach.

Co znajdziesz w naszym przewodniku?

• Obszerne artykuły: Każdy punkt na mapie to osobna historia – od zabytków i legend, po godziny otwarcia i aktualne ceny biletów.
• Praktyczne wskazówki: Dzielimy się tym, czego nie znajdziesz w zwykłych folderach – sprawdzonymi poradami i naszymi doświadczeniami.
• Autorska fotografia: Kochamy robić zdjęcia, dlatego każdy wpis wzbogaciliśmy o bogatą galerię, która pomoże Ci poczuć klimat danego miejsca.
• Przewodniki miejskie: Dla największych polskich miast przygotowaliśmy kompleksowe plany zwiedzania.

Nasza mapa to projekt żywy – stale go rozwijamy i uaktualniamy, abyś zawsze miał pod ręką rzetelne źródło informacji. Mapę znajdziesz zawsze na górze naszej strony głównej – niech stanie się Twoim ulubionym narzędziem do odkrywania Polski.

Ruszaj w podróż razem z nami!