Czy mapa Wielkiej Brytanii może zaskoczyć? Choć wiele osób utożsamia ten obszar z jednym państwem, tworzą go cztery części składowe. Anglia zajmuje południową i centralną część wyspy Wielka Brytania, położonej w zachodniej Europie. To właśnie tutaj znajduje się Londyn, stolica kraju oraz ważne centrum polityczne Zjednoczonego Królestwa.
Przybliżone współrzędne tego obszaru to 53°N i 1°W. Na mapie łatwo rozpoznać go po położeniu między Walią a Morzem Północnym. Powierzchnia wynosi 130 395 km², a w 2019 roku mieszkało tu 56 286 961 osób. Te dane pokazują, jak duże znaczenie ma Anglia w strukturze Wielkiej Brytanii.
W dalszej części poznasz najważniejsze informacje o granicach, morzach, rzekach, miastach, klimacie i administracji. Krótki rys historyczny pomoże także lepiej zrozumieć, dlaczego to miejsce odgrywa tak istotną rolę w Europie.
Najważniejsze informacje
- Obszar znajduje się na wyspie Wielka Brytania, w zachodniej Europie.
- Przybliżone współrzędne to 53°N i 1°W.
- Powierzchnia wynosi 130 395 km².
- Stolicą jest Londyn.
- W 2019 roku populacja liczyła 56 286 961 osób.
- To część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
Gdzie leży Anglia na mapie Europy i Wielkiej Brytanii?
Na mapie Europy Zachodniej Anglia znajduje się między Oceanem Atlantyckim, Morzem Północnym i kanałem La Manche. Jest częścią głównej wyspy archipelagu Wysp Brytyjskich, położonego na zachodzie Europy. To istotny punkt orientacyjny dla osób analizujących mapę Wielkiej Brytanii.
Obszar ten zajmuje południową oraz centralną część wyspy. Na północy znajduje się Szkocja, natomiast na zachodzie Walia. Południowe wybrzeże oddziela od Francji kanał La Manche, a wschodnią granicę naturalną tworzy Morze Północne.
Great Britain oznacza wyspę obejmującą Anglię, Szkocję i Walię. Nie jest to nazwa całego państwa. Wielka Brytania stanowi więc pojęcie geograficzne, podczas gdy struktury polityczne kraju obejmują także inne obszary.
W praktyce mapa Wielkiej Brytanii pomaga odróżnić układ geograficzny od politycznego. Wyspy Brytyjskie to nazwa archipelagu, a Wielkiej Brytanii używa się przede wszystkim przy opisie jednej głównej wyspy.
Anglia a Wielka Brytania i Zjednoczone Królestwo
Trzy nazwy opisują różne obszary: kraj, wyspę oraz archipelag. To rozróżnienie pomaga poprawnie czytać mapę i rozumieć skład państwa.
Wielka Brytania to wyspa. Obejmuje Anglię, Szkocję i Walię. Z kolei Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest państwem złożonym z czterech krajów. Należą do niego także Irlandia Północna, położona na wyspie Irlandia.
Nie każda część Zjednoczonego Królestwa znajduje się więc na wyspie Wielka Brytania. Skrót GB oznacza geograficzne Great Britain, a UK odnosi się do państwa, czyli United Kingdom.
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland to pełna nazwa współczesnego państwa.
W 1707 roku Królestwo Anglii i Królestwo Szkocji połączyły się, tworząc Królestwo Wielkiej Brytanii. Późniejsze zmiany ustaliły dzisiejszy skład Zjednoczonego Królestwa. Stolicą całego państwa jest Londyn.
| Wielka Brytania | Anglia, Szkocja, Walia | Wyspa |
| United Kingdom | Trzy kraje oraz Irlandia Północna | Państwo |
| Wyspy Brytyjskie | Wielka Brytania, Irlandia i mniejsze wyspy | Archipelag |
Granice Anglii i jej najbliżsi sąsiedzi
Układ granic najlepiej pokazuje mapę wyspy oraz kanału La Manche. Ten kraj ma dwie granice lądowe. Na zachodzie sąsiaduje z Walią, a w północnej części z Szkocją.
Francja nie ma wspólnej granicy lądowej z Anglią. Oddziela ją kanał La Manche, którego najwęższy odcinek znajduje się w pobliżu Dover. To istotny punkt na mapie Wielkiej Brytanii oraz popularny port promowy.
Eurotunel tworzy szybkie połączenie transportowe między Wielką Brytanią a Francją. Trasa kolejowa biegnie pod dnem kanału i łączy okolice Folkestone z Coquelles. Pociągi przewożą pasażerów oraz samochody.
Irlandia Północna znajduje się na sąsiedniej wyspie Irlandia. Nie graniczy więc lądowo z tym obszarem. Angielska nazwa tego kraju brzmi Northern Ireland. Warto też pamiętać, iż jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem przebiega z Republiką Irlandii.
- Walia – granica zachodnia.
- Szkocja – granica północna.
- Francja – sąsiad morski przez kanał La Manche.
| Walia | Lądowa | Drogi i kolej |
| Szkocja | Lądowa | Drogi i kolej |
| Francja | Morska | Eurotunel i promy |
Morza, kanały i wyspy otaczające Anglię
Położenie nad kilkoma akwenami nadaje temu obszarowi wyraźnie morski charakter. Od zachodu brzeg oblewają Morze Celtyckie i Morze Irlandzkie. Wschodnie wybrzeże wychodzi na Morze Północne, istotny szlak handlowy dla wielkiej brytanii.
Na południu kanał La Manche oddziela ląd od Francji. Przez wieki utrudniał podróże, ale dziś stanowi także istotny korytarz transportowy. Eurotunel oraz połączenia promowe łączą porty obu stron.
Do angielskiego terytorium należy ponad 100 mniejszych wysp. Najbardziej znane to Wight oraz archipelag Scilly. Znajdują się one poza głównym lądem, ale pozostają częścią wyspy tworzącej Wielką Brytanię.
- Morze Celtyckie i Morze Irlandzkie – zachód.
- Morze Północne – wschód.
- Kanał La Manche – południe.
Szersze pojęcie wyspy brytyjskie obejmuje Wielką Brytanię, Irlandię i około 5000 mniejszych wysp. Wybrzeże wyróżniają silne pływy. W estuarium Severn różnica poziomu wody sięga choćby 15 metrów, co wpływa na porty i żeglugę.
Stolica Anglii i najważniejsze miasta kraju
Sieć dużych miast pokazuje gospodarczą i kulturalną siłę regionu. Londyn jest stolicą Anglii, Wielkiej Brytanii oraz całego Zjednoczonego Królestwa. Pełni funkcję centrum politycznego, finansowego i naukowego. To także ważne miejsce dla sztuki, edukacji i międzynarodowego biznesu.
Według spisu z 2011 roku Londyn liczył 8 250 205 mieszkańców. Cała aglomeracja obejmowała wtedy 9 787 426 osób, czyli niemal 10 milionów. Tak duża koncentracja ludności wpływa na transport, rynek pracy i rozwój usług.
Drugie najważniejsze miasto stanowi Birmingham. W 2011 roku mieszkało tam 1 085 810 osób. Jest ważnym ośrodkiem przemysłu, handlu i szkolnictwa. Londyn jest stolicą, ale Birmingham ma istotne znaczenie dla centralnej części kraju.
Do najważniejszych ośrodków regionalnych należą także Manchester, Liverpool, Leeds, Bristol, Sheffield i Newcastle upon Tyne. Każde miasto ma własny charakter oraz specjalizację.
- Manchester – media, sport i nowe technologie.
- Liverpool – port, muzyka i dziedzictwo morskie.
- Leeds i Bristol – usługi, handel oraz edukacja.
| Londyn | 8 250 205 | Stolica i centrum państwa |
| Aglomeracja Londynu | 9 787 426 | Największy obszar metropolitalny |
| Birmingham | 1 085 810 | Główny ośrodek centralny |
Powierzchnia, ukształtowanie terenu i krajobraz Anglii
Powierzchnia Anglii wynosi 130 395 km². Na mapie Wielkiej Brytanii obszar ten wyróżnia się spokojnym, zróżnicowanym krajobrazem. Niziny i łagodne pagórki zajmują przede wszystkim południową oraz środkową część kraju.
Na północy teren staje się wyższy i bardziej skalisty. W tej części znajduje się Lake District, położony w Kumbrii, oraz pasmo Gór Pennińskich. Ich skały powstały w paleozoiku, około 300 milionów lat temu. To wynik procesów geologicznych, które trwały setki milionów lat.
Najwyższym punktem jest Scafell Pike. Szczyt ma 978 m n.p.m. i wznosi się w Lake District. Anglii jest więc bliżej do kraju nizinnego niż do górzystej Szkocji czy Walii. Wielka Brytania pokazuje tu wyraźny kontrast między łagodnym południem a surowszą północą.
- Południe: równiny i niskie wzgórza.
- Centrum: pagórkowate krajobrazy rolnicze.
- Północ: góry, jeziora i wrzosowiska.
| Południe | Niziny | Gęste osadnictwo |
| Centrum | Pagórki | Żyzne tereny rolnicze |
| Kumbria | Góry i jeziora | Scafell Pike, 978 m |
Rzeki i jeziora na mapie Anglii
Układ rzek pomaga gwałtownie odczytać mapę tego kraju. Najdłuższa jest Severn. Ma 354 km, przepływa przez Walię oraz zachodnią część Anglii, a następnie uchodzi do estuarium. Tamiza liczy 346 km i jest najdłuższą rzeką znajdującą się w całości na tym terytorium. Płynie przez Londyn, który pozostaje stolicą państwa.
Trzecim ważnym ciekiem jest Trent o długości 298 km. Jego dorzecze obejmuje znaczny obszar środkowej części kraju. To miejsce ma duże znaczenie dla rolnictwa, transportu i ochrony przeciwpowodziowej.
Rzeki łączą krajobraz, miasta i wybrzeże w jeden system.
Największym jeziorem jest Windermere w parku narodowym Lake District. Leży w północnej części kraju i przyciąga turystów od XIX wieku. Wysokie pływy wpływają także na ujścia rzek, szczególnie w estuarium Severn.
- Severn – 354 km, najdłuższa rzeka Anglii i Walii.
- Tamiza – 346 km, przepływa przez Londyn.
- Trent – 298 km, istotny ciek środkowego regionu.
| Severn | 354 km | Rzeka Anglii i Walii |
| Tamiza | 346 km | Przepływa przez Londyn |
| Windermere | Największe jezioro | Lake District |
Klimat Anglii i warunki geograficzne
Klimat morski łagodzi warunki pogodowe przez cały rok. Atlantyk oraz pobliskie akweny ograniczają duże skoki temperatur. Wyspiarskie położenie przynosi częste opady, silny wiatr i szybką zmianę pogody.
Wpływ oceanu jest silniejszy na zachodzie i północy. Południe oraz wschód zwykle mają nieco suchszy i cieplejszy charakter. Zimą temperatura rzadko spada poniżej 0°C. Latem może osiągać około 32°C, choć takie upały nie realizowane są długo.
Najbardziej typową cechą pogody pozostaje jej zmienność.
W ostatnich lat rośnie znaczenie ochrony wybrzeży. Poziom morza u brzegów Wielkiej Brytanii podnosi się średnio o około 3 mm rocznie. Powodzie z lat 2013–2014 przypisywano zmianom klimatu wywołanym przez człowieka. W tym roku oraz w kolejnych latach częściej analizuje się ryzyko ekstremalnych zjawisk. Proces ten nasilił się szczególnie w XXI wieku.
- Łagodne zimy i umiarkowane lata.
- Opady rozłożone w ciągu roku.
- Rosnące zagrożenie powodziowe na wybrzeżu.
| Atlantyk | Łagodzi temperatury | Rzadkie mrozy zimą |
| Położenie wyspiarskie | Zwiększa zmienność pogody | Częste opady i wiatr |
| Zmiany klimatu | Podnoszą ryzyko powodzi | Wzrost poziomu morza o 3 mm rocznie |
Podział administracyjny Anglii
Podział administracyjny porządkuje złożony skład jednostek terytorialnych. System obejmuje hrabstwa, dystrykty, jednostki unitary authority oraz parafie cywilne. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, jak działają lokalne władze.
Obszar dzieli się na 21 hrabstw niemetropolitalnych i 164 dystrykty niemetropolitalne. W dużych ośrodkach miejskich znajdują się 36 dystryktów metropolitalnych. Dodatkowo funkcjonują 62 jednostki unitary authority, które łączą zadania hrabstwa i dystryktu.
Granice administracyjne nie zawsze pokrywają się z granicami geograficznymi.
Wielki Londyn tworzy osobną jednostkę. Składa się z 32 gmin oraz City of London, czyli historycznego centrum finansowego. W 2016 roku działało tu i w innych częściach kraju ponad 9000 parafii cywilnych.
Warto odróżnić codzienny podział administracyjny od hrabstw ceremonialnych. Te drugie pełnią głównie funkcję reprezentacyjną. W całym kraju wyróżnia się 48 takich hrabstw. Ich granice pomagają opisywać tradycję, kulturę oraz tożsamość regionów.
- 21 hrabstw niemetropolitalnych i 164 dystrykty.
- 36 dystryktów metropolitalnych.
- 62 jednostki unitary authority.
| Hrabstwa niemetropolitalne | 21 | Organizacja usług lokalnych |
| Dystrykty metropolitalne | 36 | Zarządzanie dużymi miastami |
| Hrabstwa ceremonialne | 48 | Funkcja reprezentacyjna |
Anglia w historii Wysp Brytyjskich
Dzieje tego kraju tworzą wielowarstwową opowieść o podbojach, reformach i przemianach społecznych. Juliusz Cezar przeprowadził wyprawy na Brytanię w 55 i 54 roku p.n.e. adekwatny rzymski podbój rozpoczął się w 43 roku n.e. W II wieku powstał Mur Hadriana, budowany w latach 121–129. Do dziś przypomina o granicach dawnej prowincji.
Przełom nastąpił w 1066 roku. Wilhelm Zdobywca pokonał Harolda II i został królem. W XVI wieku Henryk VIII ogłosił Akt supremacji w 1534 roku. Reforma doprowadziła do utworzenia Kościoła anglikańskiego.
W XVII wieku Wielki pożar Londynu z 1666 roku zniszczył ponad 13 000 domów. To wydarzenie wpłynęło na odbudowę stolicy. W 1707 roku powstało Królestwo Wielkiej Brytanii, gdy połączyły się Anglia i Szkocja.
- XIX wieku – rewolucja przemysłowa zmieniła miasta i pracę.
- 1948 roku – utworzono NHS, publiczną służbę zdrowia.
- XX wieku – dekolonizacja ograniczyła dawne imperium.
Te wydarzenia wyjaśniają znaczenie regionu w historii wielkiej brytanii. Pokazują także, jak przez wiele lat zmieniała się Wielka Brytania i jej miejsce w historii wyspy.
Mieszkańcy, język i znaczenie Anglii we współczesnym świecie
Najludniejsza część Zjednoczonego Królestwa łączy wielokulturowe społeczeństwo z silną gospodarką. W 2019 roku mieszkało tu 56 286 961 osób. Spis z 2011 roku wykazał 53 012 456 mieszkańców, czyli około 84% ludności Wielkiej Brytanii.
Język angielski pełni de facto funkcję urzędową, choć formalnie nie ustanowiono jednego języka państwowego. Londyn, największe miasto, przyciąga osoby z wielu kontynentów. Migracja wzmacnia sektor usług, naukę, media i kulturę, które mają wpływ na United Kingdom oraz świat.
Religijność społeczeństwa jest zróżnicowana. W 2011 roku chrześcijaństwo deklarowało 59,4% mieszkańców, a bezwyznaniowość 24,7%. W skład państwa wchodzą także Szkocja, Walia i Irlandia Północna. Ten układ odróżnia United Kingdom od pojęcia Great Britain, obejmującego trzy kraje jednej wyspy.
Różnorodność mieszkańców jest jednym z najważniejszych atutów współczesnego kraju.
United Kingdom należy do NATO, G7, G20, OECD i WTO. Od 1946 roku ma stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. 1 lutego 2020 roku opuściło Unię Europejską, zachowując istotną rolę w polityce i gospodarce świata.
Najważniejsze informacje o położeniu Anglii w skrócie
Anglia leży w południowej i centralnej części wyspy, między Szkocją a Walią. Jej brzegi oblewają Morze Północne, Morze Irlandzkie i Morze Celtyckie. Od Francji oddziela ją kanał La Manche.
- Wielka Brytania obejmuje Anglię, Szkocję i Walię.
- To jeden z czterech państw Zjednoczonego Królestwa.
- Stolicą Anglii jest Londyn, liczący 8 250 205 osób według danych z 2011 roku.
- Powierzchnia wynosi 130 395 km².
- Scafell Pike ma 978 m, a Tamiza mierzy 346 km.
Te informacje ułatwiają orientację na mapie wielkiej brytanii. Obszar ten ma najważniejsze znaczenie dla gospodarki Zjednoczonego Królestwa i pozostaje ważnym centrum Europy oraz świata.
Zrozumienie różnic między wyspą, krajem i państwem pozwala poprawnie opisywać zjednoczone królestwo oraz jego miejsce na świecie.
![Turyści prowokowali jelenia w Tatrach i się doigrali. "Idioci potocznie zwani ludźmi" [WIDEO]](https://m.innpoland.pl/v4thfnzu-1920x1080x0x0.webp)
