Dwanaście kartonów na klatce schodowej. Stałem na półpiętrze z kluczami w ręku i liczyłem je jak ktoś, kto liczy straty po pożarze – choć wtedy jeszcze nie wiedziałem, iż to dopiero początek.
Mam na imię Marek, mam trzydzieści cztery lata, jeżdżę dostawczakiem po całym Mazowszu i wracam do domu czasem o dziewiątej, czasem o jedenastej. Mieszkam z żoną w Radomiu, w bloku przy Kilińskiego, kawalerka plus jeden pokój, w sam raz dla dwojga. Agnieszka prowadzi w domu małą pracownię krawiecką – szyje sukienki na zamówienie, głównie dla dziewczyn z okolicznych szkół tańca. Praca cicha, ale wymaga miejsca: maszyna, stół do krojenia, manekin w kącie.
Moja mama, Krystyna, mieszka sama od śmierci ojca, w bloku na Gołębiowie. Remont ciągnęła od dwóch lat – to skuwanie płytek, to przerwa, bo pieniądze się skończyły. W końcu zdecydowała się na wymianę instalacji, a to oznaczało, iż przez jakiś czas w mieszkaniu nie dało się żyć. Kurz, pył, ekipa hałasująca od ósmej rano.
Zadzwoniła, kiedy Agnieszka pojechała do siostry do Kielc na tydzień.
– Marek, ja tu nie wytrzymam z tymi rzeczami. Przewiozę parę pudeł do was, tylko na chwilę.
Powiedziałem jej wtedy, żeby wzięła tylko to, co niezbędne. Powinienem był powiedzieć „nie". Ale jak się mówi matce „nie", kiedy ona ma sześćdziesiąt trzy lata i sama dźwiga karnisz po schodach?
Kiedy Agnieszka wróciła, mieszkanie wyglądało jak magazyn meblowy. Kartony aż pod sufit, dywan zwinięty w rulon oparty o framugę, a na stole kartka: „Marek, u mnie remont. Niech postoją, to nie na długo. Całuję, mama".
Zadzwoniła do mnie tego samego wieczoru. Ten głos pamiętam dokładnie – nie krzyk, gorzej. Wyliczający ton, który u niej zawsze oznaczał, iż już wszystko sobie poukładała i teraz tylko informuje.
– To co, remont u twojej mamy się skończy w tym roku, czy mam zamówić drugi manekin, bo na ten obecny już nie mam miejsca?
Powiedziałem jej, iż to chwilowe, iż coś wymyślimy. Wiem, jak to brzmi teraz, kiedy to opowiadam. Ale ja naprawdę wtedy wierzyłem, iż mama zabierze te rzeczy za tydzień, może dwa. Nie wiedziałem, iż tydzień później przyjedzie kredens.
Muszę coś wyjaśnić, czego Agnieszka pewnie nigdy do końca nie zrozumiała: moja mama nie robiła tego ze złośliwości. Ona po prostu nigdy w życiu nie musiała nikogo pytać o zgodę na nic w tym mieszkaniu – bo to ja tam dorastałem, bo klucz do tych drzwi miała jeszcze zanim poznałem Agnieszkę. Dla niej to nie było „cudze mieszkanie, do którego się wprasza". Dla niej to był pokój syna, tyle iż syn się ożenił.
To nie usprawiedliwienie. To po prostu prawda, którą znałem tylko ja, bo to ja dorastałem w jej przekonaniu, iż matka ma prawo wejść wszędzie, gdzie mieszka jej dziecko.
Kiedy Agnieszka zażądała, żebym przewiózł wszystko na działkę mamy pod Zwoleniem, powiedziałem „pomyślę". Wiedziałem, co się stanie, jak zadzwonię do matki z takim pomysłem. Ona to odbierze jak wyrok. A ja nie miałem siły na kolejną awanturę – akurat wtedy dostałem naganę w pracy za spóźnioną dostawę do Ostrowca i myślałem głównie o tym, jak nie stracić etatu.
Więc odkładałem. Nie z wygody, tylko dlatego, iż bałem się, iż jeżeli powiem matce coś ostrego, ona się rozpłacze przy telefonie, tak jak zawsze płakała, odkąd tata umarł, a ja tego nie umiem znieść.
W sobotę mama przyjechała z sąsiadem, panem Stasiem z parteru, który miał dostawczaka. Przywieźli kredens, fotel uszaty po babci i jakieś kołdry w foliowych workach. Stanęła na środku kuchni, przejechała dłonią po blacie, jakby sprawdzała, czy dobrze umyty, i powiedziała coś, czego jej nie zapomnę:
– Mieszkanie i tak jest napisane na ciebie, Marek. Ja tu mogę trzymać, co chcę.
To nieprawda była, formalnie mieszkanie kupiliśmy razem z Agnieszką, wkład własny dawała jej rodzina. Ale mama zawsze mówiła tak, jakby to było oczywiste, jakby powtarzanie tego czyniło to prawdą.
Agnieszka wtedy zacisnęła usta i nic nie powiedziała. Wieczorem dała matce czas do soboty następnego tygodnia, żeby zabrała wszystko. Stałem obok i milczałem, bo, prawdę mówiąc, myślałem, iż to kolejna z jej gróźb, które i tak nic nie zmienią.
Myliłem się.
W sobotę wracałem z Radomia po dostawie do Puław, korek na trasie 12 trzymał mnie godzinę dłużej niż zwykle. Na klatce zastałem te dwanaście kartonów, które policzyłem razem z panią Danutą z parteru – akurat zabierała pościel i serwis obiadowy po mojej babci.
W mieszkaniu było pusto, jasno, wolno. Agnieszka siedziała przy maszynie i szyła, jakby nic się nie stało.
– Co ty zrobiłaś – zapytałem, choć wiedziałem doskonale, co zrobiła.
– Rozdałam. Sąsiadom. Wszystko, co zostało po terminie.
Krzyczałem chyba pierwszy raz w naszym małżeństwie. Że to koszt, iż to pamiątki po dziadku, iż fotel był od babci. Odpowiedziała spokojnie, iż dałem słowo, iż przewiozę to na działkę, i nie dotrzymałem.
Miała rację. To mnie wtedy najbardziej bolało – iż miała rację.
Matka przyjechała nazajutrz o siódmej rano. Dzwoniła do drzwi, trzymając palec na dzwonku chyba przez minutę, aż Agnieszka otworzyła. Stała w progu w szlafroku, nieporuszona, jakby to nie jej mieszkanie właśnie ktoś próbował rozwalić hałasem.
Matka krzyczała, iż to kradzież, iż pójdzie na policję, iż odda nas do sądu. Agnieszka odpowiedziała jej spokojnie, iż uprzedzała, iż dała termin, iż nikt nie przyjechał.
– Zapłacicie mi za wszystko – powiedziała matka, już od progu, już wychodząc. – Co do złotówki.
Stałem w tym korytarzu między dwiema kobietami, które obie miały po swojemu rację, i czułem się jak ktoś, kto podpalił własny dom i teraz patrzy, jak płonie.
Zadzwoniłem do niej wieczorem. Powiedziałem, iż oddam pieniądze, niech tylko poda kwotę. Podała: cztery tysiące osiemset złotych – tyle, ile według niej był wart kredens, fotel i reszta. Nie mam pojęcia, czy to realna wycena, czy licytacja z gniewu, ale zapłaciłem. Przelałem jej to z konta, na które odkładaliśmy z Agnieszką na wakacje w Chorwacji.
Otworzyłem aplikację banku przy kuchennym stole. Agnieszka stała obok, patrzyła, jak wpisuję numer konta matki, i nie powiedziała ani słowa sprzeciwu. Kliknąłem „zatwierdź", telefon zapiszczał potwierdzeniem, i to był koniec sprawy sądowej, zanim się w ogóle zaczęła.
Matka pieniądze przyjęła. Do sądu nie poszła. Ale przestała też do mnie dzwonić inaczej niż raz w miesiącu, krótko, formalnie, o pogodzie i o swoim zdrowiu.
Z Agnieszką jesteśmy przez cały czas razem. Ona dalej szyje przy tym samym stole, który wtedy odzyskała. Ja czasem, wracając z trasy, mijam sklep meblowy przy Żeromskiego i widzę w witrynie fotel uszaty, taki sam jak ten, co babcia zostawiła. Przystaję na chwilę przy szybie, z kluczykami od auta w kieszeni, i patrzę na niego tak długo, aż ktoś za mną trąbi, żebym zjechał z miejsca postojowego.
