Erice i Trapani. Miasto bogini na górze i miasto-sierp nad morzem

duecappucci.pl 2 dni temu

Na zachodnim końcu Sycylii dwa miasta patrzą na siebie z różnicy wysokości ponad siedmiuset metrów. Na górze, na wysokości 751 metrów, stoi Erice: średniowieczne kamienne miasteczko z zamkiem na skale, który zbudowano na ruinach świątyni bogini miłości. Na dole leży Trapani, portowe miasto wyciągnięte na wąskim cyplu w morze, z barokowymi ulicami, salinami i promami na wyspy Egadzkie.

Łączy je kolejka linowa, która jedzie dziesięć minut, i od lat ta sama rozmowa: czy to w ogóle są dwa osobne miasta. Dzielnica Casa Santa, skąd startuje kolejka, administracyjnie należy do Erice, choć wygląda jak przedmieście Trapani. W tym roku obie strony mają swoje sprawy: kolejka kończy wielki przegląd, na górze podrożał parking, a w porcie na dole wróciły promy na dawne nabrzeże.

Skąd te nazwy: góra bogini i miasto-sierp

Nazwa Erice pochodzi od Eryx, mitycznego syna Afrodyty i Butesa, którego zabił Herakles. Tukidydes pisał, iż miasto założyli uciekinierzy z Troi, którzy zmieszali się z miejscową ludnością i dali początek Elymom. Na szczycie czczono boginię miłości, którą Rzymianie nazywali Wenus Erycyńską. Od 1167 do 1934 roku miasto nosiło nazwę Monte San Giuliano i dopiero w 1934 roku wróciło do starej nazwy.

Trapani wzięło nazwę od greckiego Drepanon, czyli „sierp”. Wystarczy spojrzeć na mapę: stare miasto leży na zakrzywionym cyplu, który wcina się w morze jak ostrze. Legenda mówi, iż to sierp, który upuściła bogini Ceres albo Saturn. Pierwszą osadę założyli prawdopodobnie Elymowie z Eryksu, potem przyszli Kartagińczycy. W 249 roku przed naszą erą flota Kartaginy pokonała tu Rzymian, ale osiem lat później, w 241 roku, Rzymianie wygrali bitwę u wysp Egadzkich i zakończyli pierwszą wojnę punicką.

Według danych Istat (dane tymczasowe na 31 maja 2026) Trapani liczy 54 546 mieszkańców, a gmina Erice 25 555. Ta druga liczba myli, bo większość mieszkańców Erice żyje na dole, w Casa Santa, zrośniętej z Trapani. Samo średniowieczne miasteczko na górze jest małe i poza sezonem bardzo ciche.

Zamek Wenus, katedra i Misteri z Trapani

W Erice najważniejszy jest Castello di Venere, normański zamek z XII-XIII wieku, postawiony na skraju skały w miejscu dawnej świątyni Wenus. Przy wejściu do miasteczka stoi Chiesa Madre, nazywana Real Duomo, bo według tradycji ufundował ją w 1314 roku król Fryderyk III Aragoński. Obok wznosi się osobna wieża, Torre di Re Federico, dawna wieża obserwacyjna zamieniona na dzwonnicę. Wnętrze kościoła przebudowano w 1865 roku w stylu neogotyckim. Erice nazywa się czasem „miastem stu kościołów”, choć dziś naliczysz ich mniej.

Jest też Erice naukowe. W 1963 roku z inicjatywy fizyka Antonina Zichichiego powstało tu Centrum Ettore Majorany, które organizuje międzynarodowe szkoły i konferencje, więc miasteczko nazywa się też città della scienza. A w cukierniach na górze sprzedaje się genovesi, ciepłe ciastka z kruchego ciasta z kremem, posypane cukrem pudrem.

W Trapani warto po prostu przejść stare miasto od corso Vittorio Emanuele z barokowymi pałacami do końca cypla, gdzie stoi Torre di Ligny, wieża zbudowana w 1671 roku za Hiszpanów do obrony przed korsarzami. Dziś mieści się w niej muzeum prehistorii. Po drodze mija się katedrę San Lorenzo z barokową fasadą z XVIII wieku i kościół jezuitów projektu Natalego Masuccia.

Największe święto miasta to Processione dei Misteri w Wielki Piątek. Dwadzieścia figuralnych grup Męki Pańskiej wychodzi z kościoła Anime Sante del Purgatorio o 14:00 i krąży po mieście ponad dobę, do Wielkiej Soboty. Niosą je na ramionach tragarze, kołysząc figurami w rytm, który nazywa się annacata. Najstarszy znany akt nadania grupy pochodzi z 20 kwietnia 1612 roku. Przez resztę roku figury można zobaczyć w tym samym kościele.

Na południe od miasta zaczynają się saliny. Rezerwat Saline di Trapani e Paceco istnieje od 1995 roku, prowadzi go WWF i ma prawie tysiąc hektarów. Naliczono tu 208 gatunków ptaków, w tym flamingi. Między basenami stoją stare wiatraki, a sól morska z Trapani ma od 2011 roku oznaczenie IGP. O zachodzie słońca to jedno z najładniejszych miejsc na zachodzie wyspy.

FraDue radzi

Posłuchaj starego mnicha. Sól z Trapani robi się z trzech rzeczy: morza, słońca i wiatru. Nikt jej nie pogania. Woda sama odchodzi, a to, co cenne, zostaje na dnie. Piano piano, powoli. Z człowiekiem bywa podobnie - dopiero jak opadnie zgiełk, widać, ile w nim soli.

Co słychać w Erice i Trapani teraz

Kolejka po wielkim przeglądzie. Kolejka gondolowa Trapani-Erice przechodzi przegląd dwudziestoletni, który narzucają przepisy. Prace szły etapami: jak pisał serwis tp24 9 stycznia 2026 roku, ostatnia faza zamknęła kolejkę od stycznia do końca marca, a cały przegląd kosztuje około 3 milionów euro rozłożonych na kilka lat. Jesienią tp24 (27 września 2026) informował o kolejnych dniach przerwy, 28 i 29 września oraz 5 października, na odnowienie 42 kabin za około 350 tysięcy euro. Inspekcja agencji Ansfisa nie wykazała w kabinach usterek. Kolejką zarządza spółka FuniErice, po połowie należąca do gminy Erice i konsorcjum gmin Trapani.

Ruch w górę rośnie. Według danych gminy, które 7 lipca 2026 roku opisała Ornella Fulco w serwisie Trapanisi, w drugim kwartale 2026 roku płatnych wejść do zabytków Erice było o 86 procent więcej niż rok wcześniej, a pasażerów kolejki o 38 procent więcej. Erice dostało też tytuł Europejskiego Miasta Sportu 2027.

Parking na górze droższy. Kto wjeżdża do Erice samochodem, płaci teraz za niebieskie miejsca na szczycie 2 euro za godzinę, przez cały rok, od 8:30 do północy, także w święta. Tak wynika z uchwały zarządu gminy nr 177 z 28 lipca 2026 roku, o której 12 września pisał w „La Sicilia” Alessandro De Bartolomeo. Stowarzyszenie Vivere Erice ostrzega, iż taka stawka zniechęci gości poza sezonem, i proponuje parkingi przy wjeździe do miasta.

Promy wróciły na nabrzeże Sanità. 6 marca 2026 roku w porcie Trapani otwarto po remoncie nabrzeże wschodnie mola Sanità, o długości około 158 metrów, za 8 milionów euro. Jak podała „La Sicilia”, znów przybijają tam promy na Egady i Pantellerię. Na wybrzeżu przy Torre di Ligny trwa z kolei sprawa nadmorskiej promenady: w czerwcu burmistrz Giacomo Tranchida mówił, iż georadar znalazł pod nią cztery puste przestrzenie, część terenu ogrodzono, a prace naprawcze miały ruszyć we wrześniu.

Wodolotom trzeba się przyglądać. 14 listopada 2026 roku „Giornale di Sicilia” (Bartolino Leone) napisał, iż Liberty Lines, armator szybkich połączeń na wyspy, ma kłopoty z płynnością. Firma twierdzi, iż Region zalega jej ponad 8 milionów euro, i ostrzega związki, iż może nie wypłacić w całości pensji. O odwołanych kursach nikt na razie nie mówi, ale kto planuje wypad na Favignanę albo Marettimo, niech sprawdzi rozkład tuż przed wyjazdem.

Z góry Erice widać w dole Trapani na cyplu i Egady na horyzoncie.

Jak dojechać i jak połączyć oba miasta

Z Palermo do Trapani najprościej dojechać autobusem firmy Segesta. Kursy są mniej więcej co godzinę, a podróż trwa od nieco ponad godziny do około dwóch, zależnie od przystanków. Bezpośrednia linia kolejowa przez Milo jest zamknięta od 2013 roku. Jak pisał w „La Sicilia” 20 maja 2026 roku Giuseppe Recca, jej odbudowa przesunęła się na 2028 rok, bo pod torowiskiem znaleziono 69 starych studzienek i dwie nieoznaczone na mapach rury. Trapani ma też własne lotnisko w Birgi.

Do Erice wjeżdża się kolejką z dolnej stacji w Casa Santa, jazda trwa około dziesięciu minut. Ceny i godziny zmieniają się w zależności od sezonu, a w czasie prac technicznych bywają przerwy, więc sprawdź je na stronie operatora albo w komunikatach gminy. Kto jedzie na górę samochodem, musi liczyć się z płatnym parkingiem na szczycie.

Dobry plan to Erice przed południem, zanim przyjdą wycieczki, potem kolejka w dół i popołudnie w Trapani: spacer po starym mieście do Torre di Ligny i zachód słońca nad salinami. Z portu w Trapani odpływają promy i wodoloty na Egady, więc miasto jest dobrą bazą na kilka dni. Pozostałe miasta serii znajdziesz na mapie regionów Włoch.

Werdykt źródeł

  • FAKT Według Istat (dane tymczasowe na 31 maja 2026) Trapani liczy 54 546, a gmina Erice 25 555 mieszkańców, z których większość żyje na dole, w Casa Santa.
  • FAKT Od 1167 do 1934 roku Erice nazywało się Monte San Giuliano. Nazwa Trapani pochodzi od greckiego Drepanon, „sierp”, od kształtu cypla.
  • FAKT Kolejka Trapani-Erice przechodzi przegląd dwudziestoletni (ok. 3 mln euro). Jesienią 2026 odnawiano 42 kabiny, a inspekcja Ansfisa nie wykazała usterek.
  • FAKT Od uchwały nr 177 z 28 lipca 2026 parking na szczycie Erice kosztuje 2 euro za godzinę przez cały rok, od 8:30 do północy.
  • SPORNE Kto wymyślił genovesi? Jedne źródła mówią, iż przepis pochodzi od zakonnic z klasztoru San Carlo, u których uczyła się słynna cukierniczka Maria Grammatico. Ona sama mówiła w wywiadzie, iż to jej własny wynalazek.
  • SPORNE Ile lat ma wieża Fryderyka? Źródła podają różnie: koniec XIII wieku, początek XIV, a niektóre przewodniki cofają się aż do wojen punickich. Pewne jest tylko, iż to dawna wieża obserwacyjna zamieniona na dzwonnicę.
  • MIT Sierp bogini. Że cypel Trapani to sierp upuszczony przez Ceres albo Saturna, to piękna legenda. Nazwa naprawdę znaczy „sierp”, ale od kształtu lądu, nie od boskiego narzędzia.
  • MIT Sto kościołów Erice. Przydomek „miasto stu kościołów” brzmi dobrze, ale lista kościołów i kaplic Erice w encyklopedii liczy około pięćdziesięciu pozycji. To raczej sposób mówienia o pobożnym miasteczku niż liczba.

Najczęstsze pytania

Erice czy Trapani – gdzie lepiej nocować?

Trapani jest praktyczniejsze: ma autobusy do Palermo, port z promami na Egady i blisko do salin. Erice wieczorem jest bardzo ciche i klimatyczne, ale poza sezonem, jak skarżą się sami mieszkańcy, otwartych lokali jest niewiele.

Czy kolejka Trapani-Erice działa?

Tak, po etapach przeglądu dwudziestoletniego kolejka jeździ, ale zdarzają się zaplanowane dni przerwy, na przykład na prace przy kabinach jesienią 2026. Godziny i ceny zależą od sezonu, dlatego przed wyjazdem sprawdź stronę operatora FuniErice albo komunikaty gminy Erice.

Jak dojechać do Trapani z Palermo bez samochodu?

Autobusem firmy Segesta, który kursuje mniej więcej co godzinę i jedzie od nieco ponad godziny do około dwóch. Bezpośrednia linia kolejowa przez Milo jest zamknięta od 2013 roku, a jej odbudowa ma potrwać do 2028 roku.

Kiedy najlepiej zobaczyć Misteri w Trapani?

Procesja Misteri rusza w Wielki Piątek o 14:00 z kościoła Anime Sante del Purgatorio i trwa ponad dobę, do Wielkiej Soboty. Przez resztę roku dwadzieścia grup figuralnych można obejrzeć w tym samym kościele.

Idź do oryginalnego materiału