Doliny walne w Tatrach – charakterystyka, granice i systemy dolinne

Granice poszczególnych dolin wyznaczyliśmy tutaj na podstawie ich naturalnych ograniczeń w terenie – takich jak szczyty, turnie, przełęcze, przełączki, grzędy i grzbiety. Takie podejście odzwierciedla rzeczywisty układ form skalnych, dlatego przyjęte granice nie zawsze pokrywają się z klasycznym, liniowym przebiegiem głównego działu wodnego.

Zwornik – punkt topograficzny (szczyt, turnia lub przełęcz), w którym zbiegają się co najmniej trzy grzbiety, granie lub żebra górskie.

Dolina Chochołowska to rozległa dolina walna leżąca po północnej stronie Tatr. Wraz ze swoim głównym odgałęzieniem, Doliną Starorobociańską, tworzy system, który jest największą doliną walną nie tylko polskich Tatr Zachodnich (pierwszą od zachodu), ale całej polskiej części Tatr.

Wylot jej znajduje się przy Siwej Polanie, na południe od Witowa, a najwyższe partie opierają się o Główną Grań Tatr między Wołowcem na zachodzie a Siwym Zwornikiem na wschodzie. Głównym strumieniem płynącym Doliną Chochołowską jest Chochołowski Potok, który w swoim dolnym biegu, przy Siwej Polanie, zwie się też Siwą Wodą.

Wołowiec → Dziurawa Przełęcz → Łopata → Niska Przełęcz → Jarząbczy Wierch → Jarząbcza Przełęcz → Kończysty Wierch → Starorobociańska Przełęcz → Starorobociański Wierch → Gaborowa Przełęcz → Siwy Zwornik.

Wołowiec – Przełęcz pod Wołowcem – Rakoń – Długi Upłaz – Grześ – Bobrowiecka Przełęcz – Jamborowy Wierch – Bobrowiec – Juraniowa Przełęcz – Parzątczak – Furkaska – Koryciańska Czuba – Siwiańskie Turnie.

Siwy Zwornik – Siwe Turnie – Zadni Ornak – Ornaczańska Przełęcz – Ornak – Wyżnia Ornaczańska Przełęcz – Suchy Ornaczański Wierch – Iwaniacka Przełęcz – Kominiarski Wierch – Przełęcz pod Kufą – Wielki Opalony Wierch – Mały Opalony Wierch – Kominiarska Przełęcz – Wierch Spalenicko – Wierch Kuca – Zadnia Rosocha – Skrajna Rosocha – Cisowa Skałka.

Mała Sucha Dolina, Wielka Sucha Dolina, Dolina Huciańska, Dolina Dudowa, Dolina Iwaniacka, Dolina Starorobociańska, Dolina Trzydniowiańska, Dolina Jarząbcza, Dolina Wyżnia Chochołowska, Głębowiec, Dolina Długa, Dolina Kryta, Wielkie Koryciska, Małe Koryciska.

Dudowe Stawy

Dolina Kościeliska należy do największych dolin po północnej stronie Tatr. Leży w Tatrach Zachodnich, na południowy zachód od Zakopanego i wsi Kościelisko. Ujście doliny zlokalizowane jest przy szosie z Zakopanego do Witowa, na terenie osiedla Kiry. Pod względem powierzchni kilka ustępuje sąsiedniej Dolinie Chochołowskiej, która jest największa w całej polskiej części Tatr.

Właściwa Dolina Kościeliska na północy oraz Dolina Pyszniańska na południu, wraz ze wszystkimi swoimi odgałęzieniami, w pełni odpowiadają kryteriom doliny walnej. Spośród wszystkich polskich dolin to właśnie Dolina Kościeliska graniczy z Główną Granią Tatr na najdłuższym odcinku – liczącym około 10,5 km między Małołączniakiem na wschodzie a Siwym Zwornikiem na południowym zachodzie. Charakteryzuje się również największym obwodem, który wynosi około 27 km.

Siwy Zwornik → Liliowy Karb → Liliowe Turnie → Błyszcz → Pyszniańska Przełęcz → Kamienista → Hlińska Przełęcz → Smreczyński Wierch → Smreczyńska Przełęcz → Tomanowy Wierch Polski → Tomanowa Przełęcz → Ciemniak → Mułowa Przełęcz → Krzesanica → Litworowa Przełęcz → Małołączniak.

Siwy Zwornik – Siwe Turnie – Zadni Ornak – Ornaczańska Przełęcz – Ornak – Wyżnia Ornaczańska Przełęcz – Suchy Ornaczański Wierch – Iwaniacka Przełęcz – Kominiarski Wierch – Suchy Wierch – Kominiarski Przysłop – Zadnia Kopka – Pośrednia Kopka – Przednia Kopka.

Małołączniak – Czerwony Grzbiet – Kobylarzowa Turnia – Siwarowa Przełęcz – Skoruśniak – Przysłop Miętusi – Hruby Regiel – Wyżnie Stanikowe Siodło – Czerwony Gronik – Niżnie Stanikowe Siodło – Mały Regiel.

Doliny wchodzące w skład (system dolinny):

Dolina Miętusia, Dolina Litworowa, Dolina Mułowa, Wąwóz Kraków, Dolina Tomanowa, Dolina Sucha Tomanowa, Zadnia i Skrajna Dolina Smreczyńska, Dolina Pyszniańska, Dolina Smytnia.

Smreczyński Staw

Najmniejsza dolina walna po polskiej stronie Tatr i jedyna w całości wyżłobiona w skałach osadowych. Wylot doliny znajduje się między Krzeptówkami a Gronikiem, przy Drodze pod Reglami. Górnymi partiami opiera się o Główną Grań Tatr na niewielkim odcinku między Kopą Kondracką na wschodzie a Małołączniakiem na zachodzie.

Dolina Małej Łąki była zlodowacona tylko w górnej części, natomiast jej dolna część jest typową doliną V-kształtną, uformowaną przez wody płynącego jej dnem Małołąckiego Potoku.

Małołączniak → Przełęcz Małołącka → Kopa Kondracka.

Małołączniak – Czerwony Grzbiet – Kobylarzowa Turnia – Siwarowa Przełęcz – Skoruśniak – Przysłop Miętusi – Hruby Regiel.

Kopa Kondracka – Kondracka Przełęcz – Wyżnia Przełęcz Kondracka – Giewont – Giewoncka Przełęcz – Mały Giewont – Bacug – Grzybowiec – Przełęcz w Grzybowcu – Łysanki.

Dolina Bystrej jest najbardziej na wschód wysuniętą doliną walną w Tatrach Zachodnich. Jej wylot znajduje się pomiędzy Krokwią a Nosalem i uchodzi do Kotliny Zakopiańskiej.

Kontakt doliny z główną granią Tatr jest ograniczony do odcinka pomiędzy Kopą Kondracką na zachodzie a Kasprowym Wierchem na wschodzie.

Dolina Bystrej i jej otoczenie zbudowane są zarówno ze skał osadowych, jak i krystalicznych. W dolinie zachowały się ślady dawnego zlodowacenia w postaci moren, a także występują stosunkowo młode i współczesne formy krasowe, takie jak jaskinie, wywierzyska oraz ponory.

Kopa Kondracka → Przełęcz pod Kopą Kondracką → Suchy Wierch Kondracki → Suche Czuby → Goryczkowa Czuba → Goryczkowa Przełęcz Świńska → Pośredni Goryczkowy Wierch → Goryczkowa Przełęcz nad Zakosy → Kasprowy Wierch.

Zaczyna się w punkcie zwornikowym na Kopie Kondrackiej i schodzi na północ: Kopa Kondracka – Przełęcz Kondracka – Wyżna Przełęcz Kondracka – Giewont (stąd grań skręca na wschód) – Wrótka – Kalacka Kopa – Wyżnia Przełęcz Białego – Niżnia Przełęcz Białego – Mała Krokiew – Siwarowe Siodło – Krokiew – Opalone.

Zaczyna się w drugim punkcie zwornikowym na Kasprowym Wierchu i biegnie na północny wschód, a potem na północ: Kasprowy Wierch – Uhrocie Kasprowe – Przełęcz Mechy – Kopa Magury – Mała Kopa Królowa – Przełęcz między Kopami – Wielka Kopa Królowa – Diabełek – Skupniów Upłaz – Wysokie – Nieborak – Nosalowa Przełęcz – Nosal.

Dolina Jaworzynki, Dolina Kasprowa, Dolina Stare Szałasiska, Dolina Sucha Kasprowa, Dolina Goryczkowa (wraz z Doliną Goryczkową pod Zakosy i Doliną Goryczkową Świńską), Dolina Kondratowa (wraz z Doliną Suchą Kondracką i Doliną Małego Szerokiego).

Dolina Suchej Wody jest dużą doliną walną, która po północnej stronie głównej grani tatrzańskiej oddziela Tatry Zachodnie od Tatr Wysokich. Krajobraz całego systemu dolinnego jest bardzo urozmaicony, co wynika z różnorodnej budowy geologicznej tego obszaru. Dolina ta była największą doliną lodowcową w polskiej części Tatr. W okresie największego zasięgu zlodowacenia długość wypełniającego ją lodowca dochodziła do około 8 km.

Wylot doliny znajduje się na wysokości około 1050 m n.p.m., pomiędzy Kobylą a Toporowym Stawem. Południowe ograniczenie doliny stanowi odcinek głównej grani Tatr pomiędzy Kasprowym Wierchem a Świnicą.

Kasprowy Wierch → Sucha Przełęcz → Beskid → Liliowe → Skrajna Turnia → Skrajna Przełęcz → Pośrednia Turnia → Świnicka Przełęcz → Świnica.

Kasprowy Wierch – Uhrocie Kasprowe – Przełęcz Mechy – Kopa Magury – Mała Kopa Królowa – Przełęcz między Kopami – Wielka Kopa Królowa – Herbik – Wielka Szatra – Kotlinowy Wierch.

Świnica – Świnicka Kopka – Gąsienicowa Przełączka – Gąsienicowa Turnia – Wyżnia Niebieska Przełączka – Niebieska Turnia – Niebieska Przełęcz – Zawratowa Turnia – Zawrat – Mały Kozi Wierch – Zmarzła Przełączka Wyżnia – Zmarzłe Czuby – Zmarzła Przełęcz – Zamarła Turnia – Kozia Przełęcz – Kozie Czuby – Wyżnia Kozia Przełęcz – Kozi Wierch – Buczynowa Strażnica – Przełączka nad Buczynową Dolinką – Czarne Ściany – Zadnia Sieczkowa Przełączka – Zadni Granat – Pośrednia Sieczkowa Przełączka – Pośredni Granat – Skrajna Sieczkowa Przełączka – Skrajny Granat – Granacka Przełęcz – Wielka Orla Turniczka – Wyżnia Orla Przełączka – Mała Orla Turniczka – Niżnia Orla Przełączka – Orla Baszta – Pościel Jasińskiego – Buczynowe Czuby – Przełęcz Nowickiego – Budzowa Igła – Budzowa Przełączka – Mała Buczynowa Turnia – Mała Buczynowa Przełączka – Ptak – Przełączka nad Ptakiem – Kopa nad Krzyżnem – Krzyżne (od Zawratu do Krzyżnego przebiega słynna Orla Perć) – Waksmundzki Wierch – Wielka Koszysta – Mała Koszysta – Suchy Wierch Waksmundzki – Kobyła.

Dolina Pańszczycy, Dolina Gąsienicowa, Dolina Czarna Gąsienicowa, Dolina Kozia, Dolina Zielona Gąsienicowa, Dolina Sucha Stawiańska.

System Doliny Białki o całkowitej powierzchni ok. 63,5 km² (z czego w granicach Polski leży 38,2 km²) jest jednym z największych i najbardziej monumentalnych systemów dolinnych w Tatrach. Ta wielka dolina walna po północnej stronie Tatr sięga ku górze aż do podnóży masywu Gerlacha. Ku dołowi uchodzi w okolicach Łysej Polany, wychodząc z Tatr na obszar Podtatrza. Tutaj jej dno znacznie się rozszerza i rozpłaszcza, ciągnąc się wzdłuż koryta rzeki Białki aż do jej ujścia do Dunajca.

System Doliny Białki w znacznej części powstał w odpornych skałach trzonu krystalicznego Tatr Wysokich, a jego obecny wygląd oraz unikalny charakter morfologiczny zostały ukształtowane głównie przez potężną działalność lodowców górskich.

Świnica → Walentkowa Przełęcz → Walentkowy Wierch → Gładka Przełęcz → Gładki Wierch → Gładka Ławka → Kotelnica → Czarna Ławka → Niżni Liptowski Kostur → Niżnia Liptowska Ławka → Wyżni Liptowski Kostur → Wyżnia Liptowska Ławka → Szpiglasowy Wierch → Wyżnie Szpiglasowe Wrótka → Głaźne Wrótka → Głaźna Czuba → Wrota Chałubińskiego → Kopa nad Wrotami → Przełęcz nad Wrotami → Ciemnosmreczyńska Turnia → Ciemnosmreczyńska Przełączka → Zadni Mnich → Przełączka pod Zadnim Mnichem → Cubryna → Hińczowa Przełęcz → Mięguszowiecki Szczyt Wielki → Mięguszowiecka Przełęcz Wyżnia → Mięguszowiecki Szczyt Pośredni → Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiem → Mięguszowiecki Szczyt Czarny → Czarnostawiańska Przełęcz → Hińczowa Turnia → Wołowa Turnia → Żabia Turnia Mięguszowiecka → Żabia Przełęcz → Żabi Koń → Żabia Przełęcz → Rysy → Waga → Ciężki Szczyt → Przełęcz pod Wysoką → Wysoka → Rumanowa Przełęcz → Ganek → Rumanowy → Żłobisty → Zachodni Żelazny Szczyt → Zachodnie Żelazne Wrota → Śnieżna Kopa → Wschodnie Żelazne Wrota → Wschodni Żelazny Szczyt → Rumiska Przełęcz → Zmarzły Szczyt → Jurgowska Przełęcz → Kaczy Szczyt → Kacza Przełęcz → Batyżowiecki Szczyt → Batyżowiecka Przełęcz → Zadni Gerlach → Litworowa Przełęcz → Litworowy Szczyt → Wielicka Przełęcz → Wielicki Szczyt → Polski Grzebień → Mała Wysoka → Rohatka → Turnia nad Rohatką → Dzika Turnia → Dzika Przełęcz → Świstowy Szczyt → Świstowa Przełęcz → Graniasta Turnia → Graniasta Przełęcz → Rówieńkowa Turnia → Rówienkowa Przełęcz → Krzesany Róg → Zawracik Rówienkowy → Mały Jaworowy Szczyt.

Świnica – Świnicka Kopka – Gąsienicowa Przełączka – Gąsienicowa Turnia – Wyżnia Niebieska Przełączka – Niebieska Turnia – Niebieska Przełęcz – Zawratowa Turnia – Zawrat – Mały Kozi Wierch – Zmarzła Przełączka Wyżnia – Zmarzłe Czuby – Zmarzła Przełęcz – Zamarła Turnia – Kozia Przełęcz – Kozie Czuby – Wyżnia Kozia Przełęcz – Kozi Wierch – Buczynowa Strażnica – Przełączka nad Buczynową Dolinką – Czarne Ściany – Zadnia Sieczkowa Przełączka – Zadni Granat – Pośrednia Sieczkowa Przełączka – Pośredni Granat – Skrajna Sieczkowa Przełączka – Skrajny Granat – Granacka Przełęcz – Wielka Orla Turniczka – Wyżnia Orla Przełączka – Mała Orla Turniczka – Niżnia Orla Przełączka – Orla Baszta – Pościel Jasińskiego – Buczynowe Czuby – Przełęcz Nowickiego – Budzowa Igła – Budzowa Przełączka – Mała Buczynowa Turnia – Mała Buczynowa Przełączka – Ptak – Przełączka nad Ptakiem – Kopa nad Krzyżnem – Krzyżne (od Zawratu do Krzyżnego przebiega najtrudniejszy w Tatrach szlak graniowy – Orla Perć) – Waksmundzki Wierch – Wielka Koszysta – Mała Koszysta – Suchy Wierch Waksmundzki – Wyżnia Przełęcz Waksmundzka – Gęsia Szyja – Rówień Waksmundzka – Łysa Skałka.

Mały Jaworowy Szczyt – Wyżnia Rówienkowa Przełęcz – Jaworowe Turnie – Skrajna Jaworowa Przełęcz – Żabi Wierch – Zielony Wierch – Zielona Czuba – Szeroka Przełęcz – Szeroka Jaworzyńska – Niżnia Szeroka Przełęcz – Spismichałowa Czuba – Spismichałowa Przełęcz – Horwacki Wierch – Przełęcz pod Zadnią Kopą – Zadnia Kopa – Trybska Przełęcz – Holica – Kaczmarski Wierch – Gombosi Wierch.

Dolina Jaworowa jest jedną z największych dolin walnych po północnej stronie głównego grzbietu tatrzańskiego. Jej powierzchnia wynosi 27,8 km². Dolina ciągnie się od Jaworzyny Spiskiej na długości około 8 km ku południowi, aż do podnóży Lodowego Szczytu, który wznosi się około 1600 m ponad dno doliny.

Z główną granią Tatr dolina styka się na odcinku około 10,5 km, pomiędzy Małym Jaworowym Szczytem na zachodzie a Szalonym Wierchem na wschodzie. Dnem głównej osi systemu Doliny Jaworowej płynie Jaworowy Potok. Jego źródła znajdują się w górnej części doliny, w rejonie Żabiego Stawu Jaworowego.

Mały Jaworowy Szczyt → Rozdziele → Pośredni Jaworowy Szczyt → Jaworowa Szczerbina → Wielki Jaworowy Szczyt → Jaworowa Przełęcz → Mały Ostry Szczyt → Przełęcz w Ostrym → Ostry Szczyt → Biała Ławka → Zbójnickie Turnie → Mały Lodowy Szczyt → Lodowa Przełęcz → Lodowy Szczyt → Wyżna Lodowa Przełęcz → Śnieżny Szczyt → Śnieżna Przełęcz → Wyżni Barani Zwornik → Przełęcz Stolarczyka → Papirusowe Turnie → Czarny Szczyt → Czarna Przełęcz → Kołowy Szczyt → Modra Turnia → Czerwona Turnia → Kołowa Przełęcz → Jagnięcy Szczyt → Koperszadzka Grań → Przełęcz pod Kopą Bielską → Szalony Przechód → Szalony Wierch.

Mały Jaworowy Szczyt – Wyżnia Rówienkowa Przełęcz – Jaworowe Turnie – Skrajna Jaworowa Przełęcz – Żabi Wierch – Zielony Wierch – Zielona Czuba – Szeroka Przełęcz – Szeroka Jaworzyńska – Niżnia Szeroka Przełęcz – Spismichałowa Czuba – Spismichałowa Przełęcz – Horwacki Wierch – Przełęcz pod Zadnią Kopą – Zadnia Kopa – Trybska Przełęcz – Holica – Kaczmarski Wierch – Gombosi Wierch.

Szalony Wierch – Szeroka Przełęcz Bielska – Płaczliwa Skała – Strzystarska Przełęcz – Hawrań – Hawrania Przełęcz – Nowy Wierch – Nowa Przełęcz – Murań – Murańska Przełęcz – Mały Murań – Rogowa.

Dolina Zadnich Koperszadów, Dolina Kołowa, Dolina Czarna Jaworowa, Dolina Śnieżna, Dolina Sucha Jaworowa, Dolina Zadnia Jaworowa, Dolina Żabia, Dolina Zielona, Dolina Szeroka.

Kołowy Staw, Czarny Staw Jaworowy, Żabi Staw Jaworowy, Ryglowe Oka, Mały Żabi Staw Jaworowy, Cichy Staw.

Dolina Kieżmarska wraz ze wszystkimi swoimi odgałęzieniami i piętrami dolinnymi tworzy rozległy system spełniający kryteria doliny walnej. Położona jest na pograniczu Tatr Wysokich i wschodniej części Tatr Bielskich.

Nazwa doliny pochodzi od miasta Kieżmark, do którego dawniej należała większa część jej obszaru. Dolina ma około 8,5 km długości i ciągnie się od wysokości około 915 m n.p.m. przy Drodze Wolności, w rejonie osiedla Kieżmarskie Żłoby, aż po najwyższe partie sięgające około 2250 m n.p.m.

Głównym ciekiem wodnym doliny jest Biała Woda Kieżmarska. W najwyższych partiach system dolinny opiera się o około 5-kilometrowy odcinek głównej grani Tatr, rozciągający się pomiędzy Wyżnim Baranim Zwornikiem na południowym zachodzie a Szalonym Wierchem na północy. Zobacz także, dlaczego ta dolina znalazła się w naszym zestawieniu 10 najpiękniejszych dolin w Tatrach.

Szalony Wierch → Szalony Przechód → Przełęcz pod Kopą Bielską → Koperszadzka Grań → Jagnięcy Szczyt → Kołowa Przełęcz → Czerwona Turnia → Modra Turnia → Kołowy Szczyt → Czarna Przełęcz → Czarny Szczyt → Papirusowe Turnie → Przełęcz Stolarczyka → Wyżni Barani Zwornik.

Szalony Wierch – Szalona Przełęcz – Jatki – Bujacza Przełęcz – Bujaczy Wierch – Przełęcz nad Czerwoną Glinką – Rynias – Stężki.

Orograficznie prawe ograniczenie (od południa / potężna boczna grań Łomnicy):

Wyżni Barani Zwornik – Barania Przełęcz – Spiska Grzęda – Mała Durna Przełęcz – Mały Durny Szczyt – Durna Przełęcz – Durny Szczyt – Klimkowa Przełęcz – Poślednia Turnia – Przełączka pod Łomnicą – Łomnica – Zachodni Szczyt Wideł – Przełęcz w Widłach – Wielki Szczyt Wideł – Wyżnia Przełęcz w Widłach – Wschodni Szczyt Wideł – Kieżmarska Przełęcz – Kieżmarski Szczyt – Wyżnia Kieżmarska Przełęcz – Mały Kieżmarski Szczyt – Rakuska Przełęcz – Rakuski Przechód – Rakuska Czuba – Niżnia Rakuska Przełęcz – Mała Rakuska Czubka.

Dolina Zielona Kieżmarska, Dolina Dzika, Dolina Jastrzębia, Dolina Jagnięca, Dolina Białych Stawów, Dolina Przednich Koperszadów.

Zielony Staw Kieżmarski, Czarny Staw Kieżmarski, Czerwony Staw Kieżmarski, Żółty Stawek, Modry Stawek, Rzeżuchowe Stawy, Małe Białe Stawki, Wielki Biały Staw, Trójkątny Staw.

Cały system dolinny został wyżłobiony w granitowych skałach krystalicznych trzonu Tatr Wysokich. Wylot Doliny Zimnej Wody znajduje się na wysokości około 900 m n.p.m., przy Drodze Wolności, pomiędzy Tatrzańską Łomnicą a Tatrzańską Leśną.

System dolinny położony jest pomiędzy dwoma potężnymi grzbietami bocznymi, które odgałęziają się od głównej grani Tatr w masywach Małej Wysokiej oraz Wyżniego Baraniego Zwornika. Powierzchnia całego systemu wynosi około 17,5 km², a jego długość, mierzona od wylotu doliny do podnóży Dzikiej Turni, wynosi około 9 km.

Odcinek głównej grani Tatr ograniczający dolinę, pomiędzy Małą Wysoką a Wyżnim Baranim Zwornikiem, ma długość około 6 km.

Wyżni Barani Zwornik → Śnieżna Przełęcz → Śnieżny Szczyt → Wyżna Lodowa Przełęcz → Lodowy Szczyt → Lodowa Przełęcz → Mały Lodowy Szczyt → Zbójnickie Turnie → Biała Ławka → Ostry Szczyt → Przełęcz w Ostrym → Mały Ostry Szczyt → Jaworowa Przełęcz → Wielki Jaworowy Szczyt → Jaworowa Szczerbina → Pośredni Jaworowy Szczyt → Rozdziele → Mały Jaworowy Szczyt → Zawracik Rówienkowy → Krzesany Róg → Rówienkowa Przełęcz → Rówieńkowa Turnia → Graniasta Przełęcz → Graniasta Turnia → Świstowa Przełęcz → Świstowy Szczyt → Dzika Przełęcz → Dzika Turnia → Turnia nad Rohatką → Rohatka → Mała Wysoka.

Wyżni Barani Zwornik – Barania Przełęcz – Spiska Grzęda – Mała Durna Przełęcz – Mały Durny Szczyt – Durna Przełęcz – Durny Szczyt – Klimkowa Przełęcz – Poślednia Turnia – Przełączka pod Łomnicą – Łomnica – Łomnicka Kopa – Łomnicka Przełęcz – Wielka Łomnicka Baszta – Suchy Wierch Łomnicki – Przysłop Łomnicki.

Mała Wysoka – Obłazowa Przełęcz – Baniasta Turnia – Zwalista Przełęcz – Zwalista Turnia – Zwodna Ławka – Staroleśny Szczyt – Nowoleśne Turnie – Sławkowska Kopa – Sławkowski Szczyt – Królewski Nos – Sławkowski Grzebień.

Dolina Małej Zimnej Wody, Dolina Pięciu Stawów Spiskich, Dolina Lodowa, Dolina Staroleśna.

Niżni Staw Spiski, Mały Staw Spiski, Pośredni Staw Spiski, Wielki Staw Spiski, Zadni Staw Spiski, Siwe Stawy, Harnaskie Stawy, Zmarzły Staw, Pusty Staw, Zbójnickie Stawy, Długi Staw, Warzechowy Staw.

Dolina Wielicka należy do najmniejszych dolin walnych po południowej stronie Tatr Wysokich. Jej długość wynosi około 6 km, a powierzchnia około 5,7 km².

Nazwa doliny wywodzi się od dawnej spiskiej miejscowości Wielka koło Popradu. Dolina wcina się głęboko w południowe stoki Tatr Wysokich, a jej górne partie otaczają jedne z najwyższych i najbardziej stromych szczytów całego masywu.

Południowe zamknięcie systemu dolinnego stanowi odcinek głównej grani Tatr pomiędzy Małą Wysoką a Zadnim Gerlachem. W obrębie doliny znajduje się także słynna Wielicka Próba oraz Wielicki Staw, należący do najbardziej malowniczo położonych stawów po południowej stronie Tatr.

Mała Wysoka → Polski Grzebień → Wielicki Szczyt → Wielicka Przełęcz → Litworowy Szczyt → Litworowa Przełęcz → Zadni Gerlach.

Mała Wysoka – Obłazowa Przełęcz – Baniasta Turnia – Zwalista Przełęcz – Zwalista Turnia – Zwodna Ławka – Staroleśny Szczyt – Rogata Turnia – Granacka Przełęcz – Mała Granacka Turnia – Wielka Granacka Turnia – Wyżnia Granacka Szczerbina – Rogata Grań – Wielicka Baszta.

Zadni Gerlach – Przełęcz Tetmajera – Gerlach – Pośredni Gerlach – Mały Gerlach – Lawiniasta Przełączka – Ponad Kocioł Turnia – Ponad Ogród Turnia – Ponad Staw Turnia – Gerlachowski Grzebień – Żółta Ściana Wielicka.

Dolina Wielicka (brak większych odgałęzień bocznych).

Wielicki Staw, Długi Staw.

Dolina Batyżowiecka jest jedną z mniejszych dolin walnych po południowej stronie Tatr Wysokich. Jej długość, mierzona od podnóża Batyżowieckiej Grani do Drogi Wolności, wynosi około 5,5 km.

Dolina została wyżłobiona przez lodowiec w skałach krystalicznego trzonu Tatr Wysokich. Otaczające ją szczyty zbudowane są głównie z granitów, które tworzą jedne z najbardziej imponujących ścian skalnych w całych Tatrach. Szczególnie wyróżnia się potężna północno-zachodnia ściana masywu Gerlacha, górująca nad doliną.

Nazwa Doliny Batyżowieckiej pochodzi od spiskiej miejscowości Batyżowce (Batizovce), do której dawniej należały te tereny.

Z turystycznego i taternickiego punktu widzenia dolina ma duże znaczenie, ponieważ prowadzą przez nią popularne drogi na Gerlach, m.in. przez Batyżowiecką Próbę. Z doliny wiedzie również droga do Przełęczy koło Drąga, Kończystej.

Zadni Gerlach → Batyżowiecka Przełęcz → Batyżowiecki Szczyt → Kacza Przełęcz → Kaczy Szczyt → Jurgowska Przełęcz → Zmarzły Szczyt.

Zadni Gerlach – Przełęcz Tetmajera – Gerlach – Pośredni Gerlach – Mały Gerlach – Urbanowe Turnie – Suchy Wierch Batyżowiecki.

Zmarzły Szczyt – Przełęcz koło Drąga – Mała Kończysta – Pośrednia Kończysta – Kończysta.

Dolina Batyżowiecka.

Batyżowiecki Staw, Mały Batyżowiecki Stawek, Stawek pod Kościółkiem.

Jedna z największych i niezwykle ciekawych dolin walnych po południowej stronie Tatr Wysokich. Przez Dolinę Mięguszowiecką prowadzą ważne szlaki na Żelazne Wrota, Rysy oraz Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem.

Nazwa doliny wywodzi się od pobliskiej spiskiej miejscowości Mięguszowce. Całkowita powierzchnia systemu dolinnego wynosi około 16 km². Jej długość, mierzona od granicy Tatr do podnóża południowo-wschodniej ściany Cubryny, wynosi około 7,5 km. Głównym ciekiem wodnym doliny jest Poprad, powstający z połączenia Mięguszowieckiego Potoku i Krupy.

Zmarzły Szczyt → Rumiska Przełęcz → Wschodni Żelazny Szczyt → Wschodnie Żelazne Wrota → Śnieżna Kopa → Zachodnie Żelazne Wrota → Zachodni Żelazny Szczyt → Żłobisty → Rumanowy → Ganek → Rumanowa Przełęcz → Wysoka → Przełęcz pod Wysoką → Ciężki Szczyt → Waga → Rysy → Żabia Przełęcz → Żabi Koń → Żabia Przełęcz → Żabia Turnia Mięguszowiecka → Wołowa Turnia → Hińczowa Turnia → Czarnostawiańska Przełęcz → Mięguszowiecki Szczyt Czarny → Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiem → Mięguszowiecki Szczyt Pośredni → Mięguszowiecka Przełęcz Wyżnia → Mięguszowiecki Szczyt Wielki → Hińczowa Przełęcz → Cubryna.

Zmarzły Szczyt – Przełęcz koło Drąga – Mała Kończysta – Pośrednia Kończysta – Kończysta – Przełęcz Stwolska – Tępa – Przełęcz pod Osterwą – Osterwa – Smrekowiec.

Cubryna – Cubrynka – Koprowy Wierch – Wyżnia Koprowa Przełęcz – Koprowe Czuby – Niżnia Koprowa Przełęcz – Mała Koprowa Turnia – Hlińska Przełęcz – Hlińska Turnia – Basztowa Przełęcz – Capie Turnie – Zadnia Baszta – Diabla Przełęcz – Diabla Turnia – Piekielnikowa Turnia – Szatania Przełęcz – Szatan – Pośrednia Baszta – Mała Baszta – Skrajna Baszta – Drygant.

Dolina Szatania, Dolina Hińczowa, Dolina Żabia Mięguszowiecka, Dolina Złomisk, Dolina Smocza, Złomiska Zatoka, Dolinka Rumanowa, Żelazna Kotlina, Zmarzła Kotlina.

Dolina Koprowa wraz ze swoimi odgałęzieniami oraz górną częścią – Doliną Ciemnosmreczyńską – tworzy rozległy system dolinny o powierzchni około 31,3 km² i długości około 11 km. Jej wylot znajduje się w pobliżu Podbańskiej.

Głównym ciekiem wodnym jest Koprowa Woda, powstająca z połączenia Hlińskiego Potoku i Ciemnosmreczyńskiego Potoku. Dolina Koprowa należy do największych dolin walnych po południowej stronie Tatr i obejmuje zarówno rozległe piętra leśne, jak i wysokogórskie kotły polodowcowe.

Cubryna → Przełączka pod Zadnim Mnichem → Zadni Mnich → Ciemnosmreczyńska Przełączka → Ciemnosmreczyńska Turnia → Przełęcz nad Wrotami → Kopa nad Wrotami → Wrota Chałubińskiego → Głaźna Czuba → Głaźne Wrótka → Wyżnie Szpiglasowe Wrótka → Szpiglasowy Wierch → Wyżnia Liptowska Ławka → Wyżni Liptowski Kostur → Niżnia Liptowska Ławka → Niżni Liptowski Kostur → Czarna Ławka → Kotelnica → Gładka Ławka → Gładki Wierch.

Cubryna – Cubrynka – Koprowy Wierch – Wyżnia Koprowa Przełęcz – Koprowe Czuby – Niżnia Koprowa Przełęcz – Mała Koprowa Turnia – Hlińska Przełęcz – Hlińska Turnia – Młynicka Przełęcz – Szczyrbski Szczyt – Szczyrbska Przełęcz – Hruby Wierch – Furkot – Furkotna Przełęcz – Ostra – Niewcyrska Przełęcz – Krótka – Szpara – Krywań – Wyżnia Przechyba – Niżnia Przechyba – Gronik – Wielka Palenica.

Zawory – Cichy Wierch – Zadnia Garajowa Kopa – Wielka Garajowa Kopa – Wielka Kopa Koprowa – Zadni Goły Wierch – Skrajny Goły Wierch – Krzyżne Liptowskie – Opalone.

Dolina Ciemnosmreczyńska, Dolina Piarżysta, Dolina Hlińska, Dolina Niewcyrka, Dolinka Turkowa, Dolinka Garajowa, Dolinka Kobyla.

Kobyli Stawek, Ciemnosmreczyński Staw Niżni, Ciemnosmreczyński Staw Wyżni, Teriański Staw Niżni, Teriański Staw Mały, Teriański Staw Wyżni.

Dolina Cicha Liptowska jest jedną z największych dolin walnych w całych Tatrach. Powierzchnia jej systemu dolinnego wynosi około 52,3 km², a długość osi doliny około 14 km. Rozciąga się od podtatrzańskiej miejscowości Podbańska aż po główną grań Tatr, oddzielając Tatry Zachodnie od Tatr Wysokich po jej południowej stronie.

Dolina zachowała w dużym stopniu naturalny charakter i należy do najmniej przekształconych obszarów tatrzańskich. W czasie II wojny światowej przez Dolinę Cichą Liptowską prowadziły szlaki kurierów tatrzańskich.

Gładki Wierch → Gładka Przełęcz → Walentkowy Wierch → Walentkowa Przełęcz → Świnica → Świnicka Przełęcz → Pośrednia Turnia → Skrajna Przełęcz → Skrajna Turnia → Liliowe → Beskid → Sucha Przełęcz → Kasprowy Wierch → Goryczkowa Przełęcz nad Zakosy → Pośredni Goryczkowy Wierch → Goryczkowa Przełęcz Świńska → Goryczkowa Czuba → Suche Czuby → Suchy Wierch Kondracki → Przełęcz pod Kopą Kondracką → Kopa Kondracka → Przełęcz Małołącka → Małołączniak → Litworowa Przełęcz → Krzesanica → Mułowa Przełęcz → Ciemniak → Tomanowa Przełęcz → Tomanowy Wierch Polski → Smreczyńska Przełęcz → Smreczyński Wierch → Hlińska Przełęcz → Kamienista.

Zawory – Cichy Wierch – Zadnia Garajowa Kopa – Wielka Garajowa Kopa – Wielka Kopa Koprowa – Zadni Goły Wierch – Skrajny Goły Wierch – Krzyżne Liptowskie.

Hlina – Hliński Wierch – Rzeżuchowa Kopa.

Dolina Walentkowa, Dolina Wierchcicha, Dolina Szpania, Dolina Koprowica, Dolina Krzyżna, Dolina Hlina, Dolina Jaworowa Liptowska, Dolina Tomanowa Liptowska, Dolina Rozpadła.

Tomanowe Stawki.

Dolina Kamienista stanowi najbardziej wysuniętą na wschód dolinę walną położoną w całości po słowackiej stronie Tatr Zachodnich. Jej wylot znajduje się w rejonie Polany pod Kamienistą, w odległości około 500 metrów na zachód od Podbańskiej.

Całkowita długość doliny mierzy około 6 km. Pod względem ukształtowania terenu Dolina Kamienista jest stosunkowo wąska, głęboko wcięta i charakteryzuje się jedną z najprostszych struktur topograficznych wśród wszystkich tatrzańskich dolin walnych, jako iż nie posiada żadnych większych bocznych odgałęzień.

Kamienista → Pyszniańska Przełęcz → Błyszcz.

Hlina – Hliński Wierch – Rzeżuchowa Kopa.

Bystra – Kobyła – Kotłowa – Surowy Hradek.

Dolina Kamienista (brak większych odgałęzień bocznych).

Dolina Raczkowa i Dolina Jamnicka wraz z Doliną Wąską, będącą ich wspólnym dolnym odcinkiem, tworzą jeden system dolinny spełniający kryteria doliny walnej.

Górne partie Doliny Raczkowej i Doliny Jamnickiej opierają się o główną grań Tatr na odcinku pomiędzy Rohaczem Płaczliwym na zachodzie a Błyszczem na wschodzie. Wylot Doliny Wąskiej położony jest na wysokości około 885 m n.p.m., około 3,5 km na północ od liptowskiej miejscowości Przybylina.

Błyszcz → Liliowe Turnie → Liliowy Karb → Siwy Zwornik → Gaborowa Przełęcz → Starorobociański Wierch → Starorobociańska Przełęcz → Kończysty Wierch → Jarząbcza Przełęcz → Jarząbczy Wierch → Niska Przełęcz → Łopata → Dziurawa Przełęcz → Wołowiec → Jamnicka Przełęcz → Rohacz Ostry → Rohacz Płaczliwy.

Błyszcz – Bystra – Mała Bystra – Zadnia Kopa – Przednia Kopa – Jeżowa – Hola – Keczka.

Rohacz Płaczliwy – Żarska Przełęcz – Smrek – Baraniec – Klin – Klinowate.

Dolina Raczkowa, Dolina Gaborowa, Dolina Zadnia Gaborowa, Dolina Zadnia Raczkowa, Dolina Jamnicka.

Jamnicki Staw Wyżni, Jamnicki Staw Niżni, Raczkowy Staw Zadni, Raczkowy Staw Przedni.

Dolina Żarska należy do mniejszych dolin walnych po południowej stronie Tatr Zachodnich. Sięga pod główną grań Tatr na odcinku od Rohacza Płaczliwego po Banówkę. Jej długość wynosi około 7 km, a wylot znajduje się na wysokości około 860 m n.p.m., niespełna 2 km na północny wschód od liptowskiej miejscowości Żar, od której wywodzi się nazwa doliny. Głównym ciekiem wodnym jest Smreczanka.

Rohacz Płaczliwy → Smutna Przełęcz → Trzy Kopy → Hruba Kopa → Przełęcz nad Zawratami → Banówka.

Rohacz Płaczliwy – Żarska Przełęcz – Smrek – Baraniec – Klin – Klinowate.

Banówka – Wyżni Przysłop – Pośredni Przysłop – Jałowiecka Przełęcz – Niżni Przysłop – Rosocha – Szeroka – Keczka.

Dolina Tarnowiecka, Dolina Bystrego Potoku, Dolina Łuczywnik.

Żarski Stawek.

Dolina Jałowiecka jest dużą doliną walną po południowej stronie Tatr Zachodnich. Po obu stronach ograniczają ją rozległe masywy górskie – od zachodu masyw Babek, a od wschodu masyw Rosochy. Nazwa doliny pochodzi od pobliskiej liptowskiej wsi Jałowiec.

Całkowita długość systemu dolinnego wynosi około 8,5 km, a jego powierzchnia około 22,5 km². Wąski wylot doliny, zwany Przesieką, znajduje się na wysokości około 800 m n.p.m. Głównym ciekiem wodnym jest Jałowiecki Potok.

Banówka → Banikowska Przełęcz → Pachoł → Spalona Przełęcz → Spalona → Skrzyniarki → Przełęcz pod Dzwonem → Mały Salatyn → Salatyńska Przełęcz Pośrednia → Wielki Salatyn → Salatyńska Przełęcz Skrajna → Brestowa → Brestowa Kopa → Zuberski Wierch → Palenica Jałowiecka → Siwy Wierch.

Banówka – Wyżni Przysłop – Pośredni Przysłop – Jałowiecka Przełęcz – Niżni Przysłop – Rosocha – Trnac – Rokitowiec – Skała.

Siwy Wierch – Przehyba – Mała Ostra – Przełęcz Przysłop – Ostra – Przedwrocie – Kopa – Babkowa Przechyba – Babki – Sokół.

Dolina Parzychwost, Dolina Głęboka, Dolina Podwałowiec, Dolina Bobrowiecka Liptowska.

Czarny Stawek, Biały Stawek.

Dolina Sucha Sielnicka jest najbardziej na zachód wysuniętą doliną walną po południowej stronie Tatr Zachodnich. Jej wylot do Kotliny Liptowskiej położony jest na wysokości około 720 m n.p.m. Całkowita długość systemu dolinnego wynosi około 8 km. Nazwa doliny pochodzi od dawnej miejscowości Sielnica.

Główne punkty zwornikowe: Siwy Wierch ↔ Jaworzyna

Dolina Zuberska jest jedną z największych dolin walnych w Tatrach Zachodnich. Od swojego wylotu na Polanie Brestowej (ok. 875 m n.p.m.) ciągnie się ku południowemu wschodowi aż pod masyw Wołowca i Rohaczy. Długość całego systemu dolinnego wraz z Doliną Rohacką wynosi około 10 km. Jest to jedyna tak dobrze rozwinięta dolina w Tatrach, której główna oś przebiega niemal równoleżnikowo, z zachodu na wschód.

Zuberski Wierch → Brestowa Kopa → Brestowa → Salatyńska Przełęcz Skrajna → Wielki Salatyn → Salatyńska Przełęcz Pośrednia → Mały Salatyn → Przełęcz pod Dzwonem → Skrzyniarki → Spalona → Spalona Przełęcz → Pachoł → Banikowska Przełęcz → Przełęcz nad Zawratami → Hruba Kopa → Trzy Kopy → Smutna Przełęcz → Rohacz Płaczliwy → Rohacka Przełęcz → Rohacz Ostry → Jamnicka Przełęcz → Wołowiec.

Wołowiec – Przełęcz pod Wołowcem – Rakoń – Długi Upłaz – Łucznieńska Przełęcz – Grześ – Róg – Przełęcz nad Kotłowym Żlebem – Pusta Rówień – Kasne – Domczyna – Przełęcz pod Osobitą – Osobita – Okolik – Chotarz.

Zuberski Wierch – Redykalna – Madajka.

Dolina Wolarska, Dolina Mącznica, Salatyński Żleb, Dolina Łatana, Dolina Olowa, Dolina Zadnia Łatana, Dolina Rohacka, Dolina Smutna, Dolina Spalona, Dolina Mała Spalona, Dolina Zadnia Salatyńska, Dolina Przednia Salatyńska.

Stawek pod Zwierówką, Zielony Stawek, Czarna Młaka, Rohacki Staw Wielki (Niżni), Rohacki Staw Mały, Rohacki Staw Pośredni, Rohacki Staw Wyżni.