Myślisz, iż wysyłanie znajomym rolek na TikToku albo memów na Instagramie pomaga utrzymać bliskość? Niekoniecznie. Coraz więcej badań pokazuje, iż korzystanie z mediów społecznościowych nie tylko nie pogłębia relacji, ale może wręcz nasilać poczucie samotności. Takie wnioski płyną z nowego badania opublikowanego w środę w „Public Health Reports”1.
Badanie przeprowadzono na grupie ponad 1500 Amerykanów w wieku od 30 do 70 lat. Okazało się, iż osoby, które miały większy odsetek internetowych znajomości z ludźmi, których nigdy nie spotkały na żywo, częściej doświadczały samotności. Co więcej, choćby utrzymywanie kontaktu z bliskimi przyjaciółmi za pośrednictwem social mediów nie sprawiało, iż badani czuli się mniej samotni.
Autor badania, dr Brian Primack, profesor zdrowia publicznego na Oregon State University, podkreśla, iż choć wiele wcześniejszych analiz skupiało się głównie na wpływie social mediów na dzieci i nastolatków, nowe badanie pokazuje również, jak internetowe relacje oddziałują na dorosłych.
Naukowcy zaznaczają jednak, iż trudno jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, co jest przyczyną, a co skutkiem. Nie wiadomo, czy osoby samotne częściej szukają kontaktu z nieznajomymi online, czy może to właśnie internetowe znajomości pogłębiają izolację. Zdaniem Primacka prawdopodobnie działa tu jedno i drugie.
Dlaczego relacje online nie zastępują tych prawdziwych?
Jak podkreśla Primack, istnieje wiele dowodów naukowych na to, iż przyjaźnie budowane offline realnie zmniejszają poczucie samotności. Kontakty internetowe po prostu nie działają w ten sam sposób.
Profesor porównuje relacje utrzymywane wyłącznie online do jedzenia płatków o smaku jabłkowym zamiast prawdziwych owoców. Takie płatki mogą dawać poczucie sytości, smakować dobrze i dostarczać kalorii, ale nie zawierają tego, czego organizm rzeczywiście potrzebuje. Podobnie jest z relacjami cyfrowymi — mogą dawać chwilowe poczucie kontaktu, ale często brakuje im emocjonalnej głębi, spontaniczności i prawdziwej obecności drugiej osoby.
SAMOTNOŚĆ W CZASACH TINDERA
To właśnie może częściowo tłumaczyć, dlaczego samotność stała się dziś tak powszechnym problemem. Według raportu Instytutu „Pokolenia” z 2022 r., 53% dorosłych Polaków cierpi na samotność, a 35% osób nie ma nikogo, do kogo mogłaby się zwrócić o pomoc2. Z kolei raport CBOS wskazuje, iż samotność coraz częściej dotyka ludzi młodych, w tym mieszkańców dużych miast3. Samotność wśród pokolenia Z nie zawsze wynika z izolacji, ale z braku znaczących, wspierających relacji interpersonalnych.
Przyjaźnie offline wciąż mają ogromne znaczenie
Eksperci podkreślają, iż aby przeciwdziałać samotności, potrzebujemy kontaktów poza ekranem telefonu.
Wiele osób ma dziś problem z budowaniem bliskich relacji, ponieważ często nie wie, gdzie szukać nowych znajomości w świecie offline. Warto zacząć od miejsc, które naturalnie sprzyjają spotkaniom z ludźmi o podobnych zainteresowaniach. Mogą to być:
- zajęcia sportowe,
- warsztaty,
- wydarzenia organizowane przez kina lub muzea,
- wolontariat,
- grupy lub lokalne inicjatywy społeczne.
Eksperci zwracają uwagę, iż ludzie najczęściej zaprzyjaźniają się z osobami, z którymi coś ich łączy. Wspólne zainteresowania ułatwiają rozmowę i pomagają budować więź w bardziej naturalny sposób.
Znaczenie ma także bliskość geograficzna. Dużo łatwiej nawiązywać relacje z ludźmi, których regularnie spotykamy i którzy mieszkają w pobliżu.
Telefon często przeszkadza bardziej, niż nam się wydaje
Eksperci radzą również, by podczas spotkań i wyjść ograniczać korzystanie z telefonu. choćby krótkie scrollowanie może utrudniać nawiązywanie kontaktu z ludźmi znajdującymi się obok.
Osoba wpatrzona w ekran wysyła sygnał, iż jest zajęta lub niedostępna. Trudniej wtedy rozpocząć rozmowę, złapać kontakt wzrokowy czy spontanicznie wejść w interakcję.
Jak zacząć rozmowę, która może przerodzić się w przyjaźń?
Najlepiej zadawać pytania, które wymagają czegoś więcej niż odpowiedzi „tak” lub „nie”. Zamiast pytać: „Jak minął weekend?” lepiej powiedzieć: „Co robiłeś w weekend?” albo „Masz w okolicy ulubioną kawiarnię albo bar?”.
Pomocne mogą być również komplementy lub zainteresowanie tym, co druga osoba opowiada. Kiedy ktoś pyta nas o życie, warto odpowiadać bardziej konkretnie. Zamiast rzucać krótkie „było super”, lepiej opowiedzieć coś o sobie, podać przykład lub podzielić się historią. To właśnie takie drobne szczegóły budują poczucie bliskości.
Odczuwasz samotność w związku? Co zrobić, gdy brakuje intymności?
Wiele osób zakłada, iż inni nie są zainteresowani nowymi znajomościami. Tymczasem większość ludzi pozytywnie reaguje na uwagę i zainteresowanie ze strony innych.
A jeżeli już korzystasz z social mediów?
Eksperci nie zachęcają do traktowania mediów społecznościowych jako głównego sposobu podtrzymywania relacji. jeżeli jednak ktoś korzysta z nich regularnie, warto robić to bardziej świadomie.
Można lepiej wykorzystywać social media do aktywnego kontaktu z ważnymi dla nas osobami — pisać wiadomości, komentować posty czy reagować na publikowane treści — zamiast jedynie biernie scrollować.
To właśnie pasywne korzystanie z internetu najczęściej wiąże się z pogorszeniem samopoczucia, nasileniem lęku i objawów depresyjnych. Powodem mogą być ciągłe porównania społeczne oraz obserwowanie wyidealizowanego życia innych ludzi.
Manosfera to atrakcyjna przestrzeń dla nastolatków. Dlaczego trafia tu coraz więcej chłopców?
Aktywne korzystanie z mediów społecznościowych — publikowanie, rozmowy czy realne interakcje — wydaje się mniej szkodliwe niż bezrefleksyjne konsumowanie treści.
Warto też od czasu do czasu zatrzymać się i zastanowić, z kim adekwatnie utrzymujemy kontakt online oraz czy te relacje rzeczywiście coś wnoszą do naszego życia.
Badania sugerują jednoznacznie: samotności nie da się skutecznie zagłuszyć ekranem telefonu. Prawdziwe poczucie bliskości przez cały czas najczęściej rodzi się podczas rozmów twarzą w twarz, wspólnych doświadczeń i obecności drugiego człowieka poza internetem.
Źródła:
- Closeness of Social Media Contacts and Loneliness Among US Adults: A Nationally Representative Study ︎
- Czy samotność jest nową chorobą cywilizacyjną?, Śląski Uniwersytet Medyczny ︎
- Pokolenie Z charakteryzuje samotność, informują badacze ︎
