Dlaczego Europa wyprzedziła Chiny? Wydawnictwo WEI publikuje książkę noblisty Joela Mokyra
Wydawnictwo Warsaw Enterprise Institute wprowadza na polski rynek książkę „Dwie drogi do dobrobytu. Europa kontra Chiny” autorstwa Avnera Greifa, Joela Mokyra i Guido Tabelliniego. Jednym z autorów jest Joel Mokyr – laureat Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych z 2025 roku. To fascynująca podróż przez tysiąc lat historii, która stawia pozornie proste pytanie: dlaczego to Europa, a nie znacznie bogatsze niegdyś Chiny, stała się kolebką rewolucji przemysłowej i nowoczesnej gospodarki?
Jeszcze około roku 1000 odpowiedź wcale nie była oczywista. Chiny należały do najbardziej rozwiniętych cywilizacji świata. Dysponowały zaawansowanym rolnictwem, rozbudowaną administracją, wielkimi miastami i osiągnięciami technologicznymi. Europa była w tym czasie znacznie bardziej rozdrobniona politycznie i gospodarczo. Kilkaset lat później sytuacja wyglądała już zupełnie inaczej: to na Zachodzie rozpoczęła się rewolucja przemysłowa, która zapoczątkowała bezprecedensowy wzrost poziomu życia.
Autorzy Dwóch dróg do dobrobytu przekonują, iż źródeł tej zmiany nie można szukać wyłącznie w dostępie do surowców, technologii czy położeniu geograficznym. najważniejsze okazało się również to, w jaki sposób ludzie organizowali swoje życie społeczne, komu ufali i z kim byli gotowi współpracować.
W Chinach podstawowym punktem odniesienia przez stulecia pozostawała rodzina i szeroko rozumiany klan. W Europie stopniowo rosło natomiast znaczenie organizacji łączących ludzi niespokrewnionych ze sobą: cechów, uniwersytetów, zakonów, stowarzyszeń, samorządnych miast, a później także przedsiębiorstw. Takie organizacje wymagały współpracy między osobami spoza najbliższej rodziny, tworzenia zasad, procedur i mechanizmów wzajemnej kontroli. Zdaniem autorów właśnie te różnice z czasem zaczęły oddziaływać na rozwój instytucji politycznych, rządów prawa, przedsiębiorczości i innowacyjności.
Historia, która pomaga zrozumieć współczesność
Choć książka opowiada o procesach trwających setki lat, dotyczy również pytań bardzo współczesnych. Co sprawia, iż jedne społeczeństwa potrafią budować zaufanie i współpracować także z osobami spoza najbliższego kręgu? Dlaczego w jednych państwach powstają trwałe instytucje ograniczające władzę, a w innych dominuje silna centralizacja? I wreszcie – czy dobrobyt jest przede wszystkim skutkiem posiadanych zasobów, czy także kultury, obyczajów i sposobu organizowania wspólnoty?
To perspektywa szczególnie interesująca dla czytelników, którzy sami obserwowali wielkie przemiany ostatnich dekad: zmianę ustroju gospodarczego, rozwój przedsiębiorczości, wejście Polski do zachodnich struktur gospodarczych, cyfryzację czy ogromny wzrost poziomu życia. Dwie drogi do dobrobytu pokazują te zjawiska w znacznie szerszej, liczącej niemal tysiąc lat perspektywie.
Autorzy nie przedstawiają przy tym historii jako prostego starcia „dobrej Europy” ze „złymi Chinami”. Przeciwnie – pokazują dwa odmienne sposoby organizacji społeczeństw, które przez stulecia miały zarówno swoje mocne strony, jak i konsekwencje. Podkreślają też, iż początkowo niewielkie różnice w kulturze i sposobie współpracy mogą uruchamiać procesy, których skutki stają się widoczne dopiero po wielu pokoleniach.
Książka współautora uhonorowanego najważniejszą nagrodą ekonomiczną świata
Jednym z autorów publikacji jest Joel Mokyr, historyk gospodarczy i profesor Northwestern University. W 2025 roku otrzymał połowę Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych za badania wyjaśniające warunki umożliwiające trwały wzrost gospodarczy poprzez postęp technologiczny. Królewska Szwedzka Akademia Nauk podkreśliła jego wkład w pokazanie, dlaczego innowacje mogą tworzyć samonapędzający się proces prowadzący do długofalowego wzrostu i poprawy poziomu życia.
Mokyrowi towarzyszą dwaj wybitni badacze: Avner Greif, ekonomista związany z Uniwersytetem Stanforda, oraz Guido Tabellini, profesor Uniwersytetu Bocconiego. Wspólnie proponują spojrzenie łączące historię gospodarczą, ekonomię, kulturę i analizę instytucji. Polskie wydanie ukazuje się nakładem Wydawnictwa Warsaw Enterprise Institute.
„Dwie drogi do dobrobytu. Europa kontra Chiny” to propozycja nie tylko dla ekonomistów i historyków. To książka dla wszystkich czytelników zainteresowanych tym, dlaczego świat, w którym żyjemy, wygląda właśnie tak – i jak decyzje, normy oraz instytucje tworzone przez poprzednie pokolenia wpływają na życie pokoleń współczesnych.
Książka znajduje się w tej chwili w przedsprzedaży w księgarni Wydawnictwa WEI, a wysyłka została zaplanowana na koniec września. Cena wydania papierowego wynosi 69 zł.
Tytuł:
Dwie drogi do dobrobytu. Europa kontra Chiny
Autorzy: Avner Greif, Joel Mokyr, Guido Tabellini
Wydawnictwo: Wydawnictwo WEI
Rok wydania: 2026
ISBN: 978-83-67272-70-4
Patronat medialny: Głos Seniora
